{"id":6906,"date":"2024-10-07T18:56:50","date_gmt":"2024-10-07T18:56:50","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6906"},"modified":"2024-10-08T10:50:49","modified_gmt":"2024-10-08T10:50:49","slug":"ad-eiga-skaes-og-vera-skaeslegur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/07\/ad-eiga-skaes-og-vera-skaeslegur\/","title":{"rendered":"A\u00f0 eiga sk\u00e6s og vera sk\u00e6slegur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>sm\u00e6k\u00f3 <\/em>h\u00e9r fyrr \u00ed dag bar l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>sk\u00e6slegur <\/em>\u00e1 g\u00f3ma. \u00cd <em>Slanguror\u00f0ab\u00f3kinni <\/em>fr\u00e1 1982 er \u00fea\u00f0 sk\u00fdrt 'skemmtilegur, \u00e6\u00f0islegur, girnilegur, skv\u00e6slegur' \u2013 undir <em>skv\u00e6slegur <\/em>er hins vegar bara v\u00edsa\u00f0 \u00e1 <em>sk\u00e6slegur<\/em>. \u00a0\u00deetta or\u00f0 er a\u00f0 mestu bundi\u00f0 vi\u00f0 \u00f3formlegt m\u00e1l en hefur \u00fe\u00f3 komist \u00ed <em>\u00cdslenska or\u00f0ab\u00f3k<\/em> \u00fear sem \u00fea\u00f0 er merkt \u201eslangur\u201c og sk\u00fdrt 'skemmtilegur, \u00e6\u00f0islegur', og \u00fear er einnig a\u00f0 finna l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>sk\u00e6s <\/em>sem sagt er merkja 'sk\u00e6slegur'. En \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>og <em>Slanguror\u00f0ab\u00f3kinni <\/em>er einnig samhlj\u00f3\u00f0a nafnor\u00f0 sem sagt er merkja 'peningar' e\u00f0a 'gaman, fj\u00f6r'. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em>er nafnor\u00f0i\u00f0 (\u00ed merkingunni 'peningar') <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/17650\">sagt<\/a> komi\u00f0 \u00far <em>skejs <\/em>\u00ed d\u00f6nsku, en <a href=\"https:\/\/ordnet.dk\/ddo\/ordbog?query=skejs\">\u00fea\u00f0 or\u00f0<\/a> aftur af <em>Schei\u00df <\/em>\u00ed \u00fe\u00fdsku sem merkir 'sk\u00edtur'.<\/p>\n<p>\u00cd elstu d\u00e6mum um or\u00f0i\u00f0 <em>sk\u00e6s <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00fea\u00f0 nafnor\u00f0 og merkir 'peningar' eins og \u00ed d\u00f6nsku. \u00cd <em>Sk\u00f3labla\u00f0inu <\/em>1951 segir: \u201e\u00c1ttu sk\u00e6s?\u201c \u00cd gamankv\u00e6\u00f0i \u00ed <em>M\u00e1nudagsbla\u00f0inu <\/em>1954 segir: \u201ehann var ekki a\u00f0 spyrja um spl\u00e6s \/ en sp\u00e6ndi \u00ed hana plenty sk\u00e6s.\u201c \u00cd sk\u00fdringum vi\u00f0 kv\u00e6\u00f0i\u00f0 segir: \u201eSk\u00e6s, a\u00f0 oss er tj\u00e1\u00f0, \u00fe\u00fd\u00f0ir peningar.\u201c \u00cd sama kv\u00e6\u00f0i kemur fyrir sambandi\u00f0 \u201et\u00e9kka sp\u00edru\u201c sem sagt er merkja \u201ea\u00f0 sl\u00e1 10-kall\u201c og hli\u00f0st\u00e6\u00f0 merking kemur v\u00e6ntanlega fram \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1954: \u201eHann [\u2026] getur kennt manni \u00fdms r\u00e1\u00f0 til a\u00f0 t\u00e9kka sk\u00e6s, ef ma\u00f0ur er br\u00f3k.\u201c \u00cd <em>Speglinum <\/em>1958 segir: \u201eDj\u00fad\u00ed litla f\u00e9kk ekki nokkurn sk\u00e6s fyrr en aurarnir f\u00f3ru a\u00f0 berast fr\u00e1 \u00fatlandinu.\u201c \u00cd <em>T\u00edmariti M\u00e1ls og menningar <\/em>1958 segir: \u201ePlent\u00ed sk\u00e6s og r\u00f3legheit.\u201c<\/p>\n<p>En \u00ed <em>Sk\u00f3labla\u00f0inu <\/em>1959 segir: \u201eH\u00fan er l\u00edka eins og \u00f3mennta\u00f0ir tuffar mundu segja \u2013 svaka sk\u00e6s\u201c. \u00dear er merkingin greinilega 'sk\u00e6sleg' en elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 or\u00f0 er \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1960: \u201eMar\u00eda hl\u00fdtur a\u00f0 vera fautalega sk\u00e6slegur kvenma\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Heima er bezt <\/em>1962 er d\u00e6mi\u00f0 \u201esk\u00e6slegt sveitaball\u201c \u00far textanum \u201eSveitaball\u201c eftir \u00d3mar Ragnarsson. \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1962 segir: \u201eHin fagra Judith, sem var hin sk\u00e6slegasta skv\u00edsa \u00e1 sinni t\u00ed\u00f0.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1966 segir: \u201eUppi \u00e1 pallinum l\u00e9k sk\u00e6slegt b\u00edtlaband fyrir i\u00f0andi k\u00f6sinni \u00e1 g\u00f3lfinu.\u201c \u00cd sama bla\u00f0i sama \u00e1r segir: \u201e\u00deeir [\u2026] \u00e1ttu l\u00edka sinn st\u00e6l \u2013 kannski ekki alveg eins \u201esk\u00e6slegan\u201c.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1966 segir: \u201esk\u00e6slegar skv\u00edsur og smart g\u00e6jar.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1970 segir: \u201e\u00fe\u00e6r bifrei\u00f0ir sem \u201esk\u00e6slegastar\u201c \u00fe\u00f3ttu.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er greinilegt a\u00f0 merkingin 'peningar' er elsta merking or\u00f0sins <em>sk\u00e6s <\/em>\u00ed \u00edslensku, en hvort og \u00fe\u00e1 hvernig merkingin \u00ed <em>sk\u00e6slegur <\/em>er komin af henni er ekki lj\u00f3st \u2013 au\u00f0vita\u00f0 m\u00e1 samt segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem er <em>sk\u00e6slegt <\/em>s\u00e9 ver\u00f0m\u00e6tt \u00ed einhverjum skilningi og tengist \u00feannig peningum. Eins er spurning hvort <em>sk\u00e6s <\/em>s\u00e9 stytting \u00e1 <em>sk\u00e6slegur <\/em>e\u00f0a hvort \u00fev\u00ed s\u00e9 \u00f6fugt fari\u00f0 \u2013 <em>sk\u00e6slegur <\/em>mynda\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0skeytinu <em>-legur<\/em> vi\u00f0 <em>sk\u00e6s<\/em>. Elsta d\u00e6mi um <em>sk\u00e6s <\/em>\u00ed merkingunni 'sk\u00e6slegur' er eldra en elsta d\u00e6mi um <em>sk\u00e6slegur<\/em> en \u00fear munar \u00fe\u00f3 a\u00f0eins \u00e1ri sem er \u00f3markt\u00e6kur munur. Hins vegar hef \u00e9g ekki fundi\u00f0 erlendar fyrirmyndir a\u00f0 <em>sk\u00e6slegur <\/em>\u2013 a.m.k. vir\u00f0ist *<em>skejslig <\/em>ekki vera til \u00ed d\u00f6nsku. \u00dev\u00ed er tr\u00falegra a\u00f0 <em>sk\u00e6slegur <\/em>s\u00e9 \u00edslensk n\u00fdmyndun en <em>sk\u00e6s <\/em>s\u00e9 stytting \u00e1 \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>sk\u00e6s<\/em> \u00ed merkingunni 'peningar' vir\u00f0ist vera horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu og \u00ed merkingunni 'sk\u00e6slegur' er \u00fea\u00f0 l\u00edka a\u00f0 hverfa. \u00c1 <em>Bland.is<\/em> 2004 segir: \u201ea\u00f0 vera sk\u00e6s = a\u00f0 vera lekker e\u00f0a hva\u00f0 svo sem er nota\u00f0 n\u00fana.\u201c \u00c1 <em>M\u00e1lefnin.com<\/em> 2006 segir: \u201em\u00e9r skilst a\u00f0 amma m\u00edn og afi hafi nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 sk\u00e6s yfir t\u00f6ffara \u00e1 fyrri hluta s\u00ed\u00f0ustu aldar.\u201c Heldur meira l\u00edf er \u00ed <em>sk\u00e6slegur <\/em>sem m\u00e1 a\u00f0 einhverju leyti rekja til Stu\u00f0mannatextans \u201eHerra Reykjav\u00edk\u201c fr\u00e1 1976 \u00fear sem fyrir kemur l\u00ednan \u201esk\u00e6sleg l\u00e6ri, lo\u00f0in bringa\u201c. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru um hundra\u00f0 d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 \u00e1 ni\u00f0urlei\u00f0 og hefur veri\u00f0 lengi \u2013 \u00ed umr\u00e6\u00f0u um unglingam\u00e1l \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2018 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6967394?iabr=on#page\/n14\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> kona f\u00e6dd 1970: \u201eKennari minn \u00ed grunnsk\u00f3la sag\u00f0i a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri sk\u00e6sleg. \u00dea\u00f0 fannst m\u00e9r rosalega hall\u00e6rislegt.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 sm\u00e6k\u00f3 h\u00e9r fyrr \u00ed dag bar l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 sk\u00e6slegur \u00e1 g\u00f3ma. \u00cd Slanguror\u00f0ab\u00f3kinni fr\u00e1 1982 er \u00fea\u00f0 sk\u00fdrt 'skemmtilegur, \u00e6\u00f0islegur, girnilegur, skv\u00e6slegur' \u2013 undir skv\u00e6slegur er hins vegar bara v\u00edsa\u00f0 \u00e1 sk\u00e6slegur. \u00a0\u00deetta or\u00f0 er a\u00f0 mestu bundi\u00f0 vi\u00f0 \u00f3formlegt m\u00e1l en hefur \u00fe\u00f3 komist \u00ed \u00cdslenska or\u00f0ab\u00f3k \u00fear sem \u00fea\u00f0 er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6906","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6906"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6908,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6906\/revisions\/6908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}