{"id":6911,"date":"2024-10-09T17:47:18","date_gmt":"2024-10-09T17:47:18","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6911"},"modified":"2024-10-09T22:17:07","modified_gmt":"2024-10-09T22:17:07","slug":"nyr-beygingarflokkur-lidan-lidan-lidan-lidunar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/09\/nyr-beygingarflokkur-lidan-lidan-lidan-lidunar\/","title":{"rendered":"N\u00fdr beygingarflokkur: l\u00ed\u00f0an \u2013 l\u00ed\u00f0an \u2013 l\u00ed\u00f0an \u2013 l\u00ed\u00f0unar"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1\u00f0an var h\u00e9r spurt hvort tala \u00e6tti um <em>l\u00ed\u00f0un<\/em> e\u00f0a <em>l\u00ed\u00f0an <\/em>og segja t.d. <em>\u00f3ska \u00fe\u00e9r betri l\u00ed\u00f0unar<\/em>. B\u00e1\u00f0ar myndirnar eru vissulega til, \u00fe\u00f3tt \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>s\u00e9 s\u00fa fyrrnefnda merkt \u201efornt\/\u00farelt\u201c og \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>standi vi\u00f0 hana \u201eOr\u00f0i\u00f0 er \u00farelt\u201c. \u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 hugsa um \u00feetta \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00e9g myndi \u00f6rugglega tala um <em>g\u00f3\u00f0a l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n <\/em>finnst m\u00e9r e\u00f0lilegt a\u00f0 <em>\u00f3ska g\u00f3\u00f0rar l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>nar <\/em>\u2013 sem s\u00e9, hafa <em>-<strong>u<\/strong>n<\/em>(<em>ar<\/em>) \u00ed eignarfalli en <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em> annars. \u00deetta samr\u00e6mist ekki \u00feeirri beygingu sem er gefin upp \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>\u2013 \u00fear er gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 sama s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 haldist \u00ed vi\u00f0skeytinu \u00ed allri eint\u00f6lunni og beygingin <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/l%C3%AD%C3%B0an\">s\u00e9<\/a> \u00fev\u00ed <em>l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>nar <\/em><a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/l%C3%AD%C3%B0un\">og<\/a> <em>l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>nar<\/em>. Sama segja beygingafr\u00e6\u00f0ib\u00e6kur.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a t\u00ed\u00f0ni beygingarmynda nokkurra or\u00f0a sem hafa tv\u00edmyndir af \u00feessu tagi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00e9g er ekki einn um \u00e1\u00f0urnefnda tilfinningu. \u00dat fr\u00e1 t\u00ed\u00f0ni mismunandi mynda er nefnilega ekki h\u00e6gt a\u00f0 \u00e1lykta anna\u00f0 en a\u00f0 \u00ed m\u00e1li flestra s\u00e9u or\u00f0i\u00f0 <em>l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n<\/em> \/ <em>l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n <\/em>og samsetningar af \u00feeim, <em>vell\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n <\/em>\/ <em>vell\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n<\/em>, <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n <\/em>\/ <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n <\/em>og <em>saml\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n <\/em>\/ <em>saml\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n<\/em>, me\u00f0 <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em> \u00ed nefnifalli, \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli, en breyti \u00fev\u00ed \u00ed <em>-<strong>u<\/strong>n<\/em>(<em>ar<\/em>) \u00ed eignarfalli \u2013 beygingin er \u00fe\u00e1 <em>l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>nar<\/em>. Sama vir\u00f0ist gilda um \u00fdmis \u00f6nnur or\u00f0 sem hafa tv\u00edmyndir af \u00feessu tagi \u00fear sem <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>-myndin er notu\u00f0 eitthva\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0i, svo sem <em>\u00e1eggj<strong>u<\/strong>n<\/em>\/<em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>, <em>eftirgrennsl<strong>u<\/strong>n<\/em>\/<em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>, <em>skip<strong>u<\/strong>n<\/em>\/<em>-<strong>a<\/strong>n<\/em> o.fl., \u00fe\u00f3tt hlutf\u00f6llin s\u00e9u d\u00e1l\u00edti\u00f0 mismunandi milli or\u00f0a.<\/p>\n<p>H\u00e9r m\u00e1 taka d\u00e6mi af <em>vell\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n<\/em>\/<em>-<strong>a<\/strong>n<\/em> og <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n<\/em>\/<em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>. S\u00e9 lag\u00f0ur saman fj\u00f6ldi d\u00e6ma um myndirnar <em>vell\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n <\/em>og <em>vell\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n<\/em> er hlutfall \u00feeirrar fyrri a\u00f0eins 1,4% \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og 0,7% \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, en af samanl\u00f6g\u00f0um d\u00e6mafj\u00f6lda um eignarfallsmyndirnar <em>vell\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>nar <\/em>og <em>vell\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>nar<\/em> er hlutfall \u00feeirrar fyrrnefndu 86,2% \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og 87,4% \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. Ef vi\u00f0 leggjum saman fj\u00f6lda d\u00e6ma um myndirnar <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>n <\/em>og <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>n <\/em>er hlutfall \u00feeirrar fyrri 0,6% \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og 0,3% \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, en af samanl\u00f6gum d\u00e6mafj\u00f6lda um eignarfallsmyndirnar <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>u<\/strong>nar <\/em>og <em>vanl\u00ed\u00f0<strong>a<\/strong>nar<\/em> er hlutfall \u00feeirrar fyrrnefndu 78% \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> og 77,9% \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00dearna er \u00f3tr\u00falega gott samr\u00e6mi milli textasafnanna tveggja \u00fe\u00f3tt samsetning \u00feeira s\u00e9 mj\u00f6g \u00f3l\u00edk.<\/p>\n<p>\u00cd fornu m\u00e1li h\u00f6f\u00f0u kvenkynsor\u00f0 me\u00f0 vi\u00f0skeytinu <em>-<strong>u<\/strong>n <\/em>yfirleitt endinguna <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>(<em>ar<\/em>) \u00ed eignarfalli eint\u00f6lu \u2013 beygingin var \u00fev\u00ed <em>skip<strong>u<\/strong>n \u2013 skip<strong>u<\/strong>n \u2013 skip<strong>u<\/strong>n \u2013 skip<strong>a<\/strong>nar<\/em>. M\u00f6rg \u00feessara or\u00f0a g\u00e1tu fengi\u00f0 <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em> \u00ed nefnifalli, \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu vegna \u00e1hrifsbreytinga. \u00deannig ur\u00f0u til tv\u00edmyndir og \u00ed sumum tilvikum var\u00f0 <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>-myndin a\u00f0almynd or\u00f0sins, um t\u00edma a.m.k., en margar <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>-myndir eru n\u00fa a\u00f0 mestu horfnar \u00far m\u00e1linu. \u00cd <em>\u00cdslenzkri m\u00e1lmyndal\u00fdsingu <\/em>fr\u00e1 1861 segir Halld\u00f3r Kr. Fri\u00f0riksson: \u201e\u00cd flestum \u00feeim kvennkynsn\u00f6fnum, sem \u00e1\u00f0ur h\u00f6f\u00f0u aflei\u00f0sluendinguna <em>an<\/em>, hefur <em>a<\/em> breyzt \u00ed <em>u<\/em> \u00ed gj\u00f6r., \u00feol. og \u00feiggj. eint. [\u2026] og \u00ed sumum \u00feeirra helzt \u00feetta <em>u<\/em> einnig \u00ed eig. eint., t.a.m. <em>skipun<\/em> (\u00e1\u00f0ur <em>skipan<\/em>), <em>skipunar<\/em>; [\u2026] <em>vi\u00f0v\u00f6run<\/em> (\u00e1\u00f0ur <em>vi\u00f0varan<\/em>), <em>vi\u00f0v\u00f6runar <\/em>[\u2026].\u201c<\/p>\n<p>Or\u00f0alagi\u00f0 \u201e\u00ed sumum \u00feeirra\u201c bendir til \u00feess a\u00f0 eignarfalli\u00f0 <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>(<em>ar<\/em>) hafi \u00ed einhverjum tilvikum haldist \u00ed or\u00f0um sem h\u00f6f\u00f0u <em>-<strong>u<\/strong>n<\/em> \u00ed \u00f6\u00f0rum f\u00f6llum eint\u00f6lu \u2013 beygingin hefur \u00fe\u00e1 veri\u00f0 eins og \u00ed fornu m\u00e1li, me\u00f0 <em>-<strong>u<\/strong>n <\/em>\u00ed nefnifalli, \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli en <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em> \u00ed eignarfalli. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g athyglisvert vegna \u00feess a\u00f0 n\u00fa vir\u00f0ist \u00feetta alveg hafa sn\u00faist vi\u00f0 \u2013 -<strong><em>a<\/em><\/strong><em>n-<\/em>or\u00f0in f\u00e1 langoftast <em>-<strong>u<\/strong>n<\/em>(<em>ar<\/em>) \u00ed eignarfalli. En e.t.v. hefur \u00feetta lengi veri\u00f0 eins og t\u00f6lurnar a\u00f0 framan s\u00fdna \u2013 h\u00f6fundar eldri m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ib\u00f3ka h\u00f6f\u00f0u ekki t\u00ed\u00f0nikannanir til a\u00f0 sty\u00f0jast vi\u00f0 og hafa fremur hugsa\u00f0 \u00feetta \u00fat fr\u00e1 kerfinu og tali\u00f0 e\u00f0lilegt a\u00f0 sama s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 h\u00e9ldist \u00ed allri eint\u00f6lunni. M\u00e9r s\u00fdnist hins vegar lj\u00f3st a\u00f0 e\u00f0lilegt s\u00e9 a\u00f0 b\u00faa til n\u00fdjan beygingarflokk fyrir <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>-or\u00f0in, \u00fear sem \u00feau f\u00e1 <em>-<strong>u<\/strong>n<\/em>(ar) \u00ed eignarfalli vi\u00f0 hli\u00f0 <em>-<strong>a<\/strong>n<\/em>(<em>ar<\/em>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1\u00f0an var h\u00e9r spurt hvort tala \u00e6tti um l\u00ed\u00f0un e\u00f0a l\u00ed\u00f0an og segja t.d. \u00f3ska \u00fe\u00e9r betri l\u00ed\u00f0unar. B\u00e1\u00f0ar myndirnar eru vissulega til, \u00fe\u00f3tt \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k s\u00e9 s\u00fa fyrrnefnda merkt \u201efornt\/\u00farelt\u201c og \u00ed Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls standi vi\u00f0 hana \u201eOr\u00f0i\u00f0 er \u00farelt\u201c. \u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 hugsa um \u00feetta \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig \u00e1 \u00fev\u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6911","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6911"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6914,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6911\/revisions\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}