{"id":6915,"date":"2024-10-10T10:45:05","date_gmt":"2024-10-10T10:45:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6915"},"modified":"2024-10-10T13:30:53","modified_gmt":"2024-10-10T13:30:53","slug":"vakavorun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/10\/vakavorun\/","title":{"rendered":"Vakav\u00f6run"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u \u00ed Kastlj\u00f3si \u00ed g\u00e6r var <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/sjonvarp\/spila\/kastljos\/35422\/ahpu2b\/umdeildar-baekur-i-framhaldsskolum\">nota\u00f0<\/a> or\u00f0asambandi\u00f0 <em>trigger warning<\/em> sem \u00e9g hef svo sem oft heyrt og s\u00e9\u00f0 \u00e1\u00f0ur enda hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed \u00edslenskri umr\u00e6\u00f0u \u00ed r\u00faman \u00e1ratug og merkir \u201evi\u00f0v\u00f6run sem skeytt er framan vi\u00f0 texta, e\u00f0a anna\u00f0 efni, ef \u00fear kemur eitthva\u00f0 fyrir sem g\u00e6ti m\u00f6gulega komi\u00f0 f\u00f3lki \u00ed uppn\u00e1m\u201c eins og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6335832?iabr=on#page\/n51\/mode\/1up\/\">segir<\/a> \u00ed grein \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2015. N\u00fa hef \u00e9g almennt s\u00e9\u00f0 ekkert \u00e1 m\u00f3ti t\u00f6kuor\u00f0um sem laga sig a\u00f0 m\u00e1linu \u2013 e\u00f0a h\u00e6gt er a\u00f0 laga a\u00f0 \u00fev\u00ed \u2013 en <em>trigger warning <\/em>fellur t\u00e6past \u00ed \u00feann h\u00f3p. \u00deess vegna f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta \u00fev\u00ed fyrir m\u00e9r hvort ekki hef\u00f0i veri\u00f0 reynt \u2013 e\u00f0a v\u00e6ri h\u00e6gt \u2013 a\u00f0 \u00edslenska \u00fea\u00f0. Kannski er \u00feetta samt, \u00fer\u00e1tt fyrir framandleik sinn, or\u00f0i\u00f0 of fast \u00ed m\u00e1linu til a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 hr\u00f3fla vi\u00f0 \u00fev\u00ed, en \u00fea\u00f0 ska\u00f0ar ekki a\u00f0 reyna.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um <em>trigger warning <\/em>\u00ed \u00edslenskri umr\u00e6\u00f0u er \u00ed greininni \u201eVar\u00fa\u00f0 \u2013 h\u00e6tta \u00e1 v\u00e1hrifum\u201c eftir Gu\u00f0n\u00fdju El\u00edsu Gu\u00f0geirsd\u00f3ttur \u00e1 vefritinu <em>Kn\u00faz <\/em>\u00e1ri\u00f0 2013 \u00fear sem <a href=\"https:\/\/knuz.wordpress.com\/2013\/02\/12\/varud-haetta-a-vahrifum\/\">segir<\/a>: \u201eKveikjumerkingar (e. <em>trigger warning<\/em>) eru lei\u00f0 til a\u00f0 gera opinbera umr\u00e6\u00f0u \u00feolendav\u00e6nni.\u201c \u00cd athugasemd fr\u00e1 ritstj\u00f3rn segir: \u201eHugtaki\u00f0 \u201etrigger warning\u201c hefur enn ekki fengi\u00f0 \u00edslenska \u00fe\u00fd\u00f0ingu, enda n\u00fdkomi\u00f0 inn \u00ed umr\u00e6\u00f0una og enn m\u00f6rgum framandi. Greinarh\u00f6fundur notar h\u00e9r or\u00f0in \u201ekveikivi\u00f0v\u00f6run\u201c og \u201ea\u00f0 kveikjast\u201c til a\u00f0 l\u00fdsa merkingu hugtaksins og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri gaman ef lesendur vilja velta \u00fev\u00ed or\u00f0alagi fyrir s\u00e9r og jafnvel koma me\u00f0 fleiri till\u00f6gur.\u201c \u00cd umr\u00e6\u00f0u um greinina var stungi\u00f0 upp \u00e1 or\u00f0inu <em>stu\u00f0v\u00f6run<\/em>, sem v\u00e6ri byggt \u00e1 \u201ea\u00f0 texti innihaldi stu\u00f0andi efni.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 or\u00f0 sem oftast hefur veri\u00f0 nota\u00f0 yfir <em>trigger warning<\/em> \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum er <em>v\u00e1hrif <\/em>\u2013 t.d. \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6214473?iabr=on#page\/n31\/mode\/1up\/\">vi\u00f0tali<\/a> \u00ed <em>Fr\u00e9ttat\u00edmanum <\/em>2014, <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2019190109368\">fr\u00e9tt<\/a> \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>2019, <a href=\"https:\/\/hugras.is\/2020\/12\/samtimarannsoknir-kvikmyndafraedi-2020\/\">grein<\/a> \u00e1 <em>Hugr\u00e1s <\/em>2020, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7660135?iabr=on#page\/n10\/mode\/1up\/\">pistli<\/a> \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2022, og sj\u00e1lfsagt v\u00ed\u00f0ar. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g \u00f3heppilegt a\u00f0 nota <em>v\u00e1hrif<\/em> \u00ed \u00feessari merkingu (notkun \u00feess hefur e.t.v. komi\u00f0 til fyrir misskilning \u00e1 heiti greinarinnar \u00e1 <em>Kn\u00faz<\/em>) \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00f6fundur \u00feess, Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson pr\u00f3fessor, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1888419?iabr=on#page\/n37\/mode\/1up\/\">\u00e6tla\u00f0i<\/a> \u00fev\u00ed a\u00f0 merkja '\u00e1fallastreita' og \u00feannig er \u00fea\u00f0 oftast nota\u00f0. En \u00ed athugasemdum vi\u00f0 \u00e1\u00f0urnefnda grein \u00e1 <em>Kn\u00faz <\/em>stakk J\u00f3n Thoroddsen upp \u00e1 or\u00f0inu <em>v\u00e1v\u00f6run <\/em>sem hann sag\u00f0i byggt \u00e1 n\u00fdyr\u00f0inu <em>v\u00e1hrif<\/em>. \u00c1sta Krist\u00edn Benediktsd\u00f3ttir hefur l\u00edka nota\u00f0 \u00feetta or\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/hinseginland.wordpress.com\/2019\/06\/21\/stella-blomkvist-hinsegin-frumkvodull\/\">grein<\/a> \u00e1 vefnum <em>Kynvillta b\u00f3kmenntahorni\u00f0<\/em> og Dr\u00edfa Sn\u00e6dal nota\u00f0i <em>v\u00e1vi\u00f0v\u00f6run <\/em>\u00ed Kastlj\u00f3si \u00ed g\u00e6r.<\/p>\n<p>M\u00e9r finnst <em>v\u00e1v\u00f6run <\/em>\u00e1g\u00e6tt or\u00f0 en e.t.v. finnst einhverjum vanta \u00ed or\u00f0i\u00f0 merkinguna 'kveikja' e\u00f0a 'vekja' sem felst \u00ed <em>trigger<\/em>. \u00de\u00e1 m\u00e1 hugsa s\u00e9r a\u00f0 n\u00fdta or\u00f0i\u00f0 <em>vaki <\/em>sem er nota\u00f0 \u00ed \u00fdmsum samsetningum \u00ed merkingunni 'sem vekur', svo sem <em>gle\u00f0ivaki<\/em> og <em>hr\u00e6\u00f0sluvaki<\/em>,\u00a0og b\u00faa til or\u00f0i\u00f0 <em>tr\u00e1mavaki<\/em> en <em>tr\u00e1ma <\/em>er komi\u00f0 inn \u00ed <em>\u00cdslenska n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/68883\">skilgreint<\/a> 'erfi\u00f0 upplifun sem hefur ska\u00f0leg \u00e1hrif \u00e1 einstakling lengi eftir atbur\u00f0inn, andlegt \u00e1fall'. \u00dat fr\u00e1 \u00feessu m\u00e6tti svo b\u00faa til or\u00f0i\u00f0 <em>tr\u00e1mavakav\u00f6run<\/em> sem felur \u00fe\u00e1 \u00ed s\u00e9r a\u00f0 <em>vara\u00f0<\/em> er vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 eitthva\u00f0 g\u00e6ti <em>vaki\u00f0<\/em> upp <em>tr\u00e1ma<\/em>. Ef \u00feetta \u00feykir of langt or\u00f0 (\u00fe\u00f3 styttra en <em>\u00e1fallastreitur\u00f6skun<\/em>) m\u00e1 l\u00e1ta <em>vakav\u00f6run <\/em>n\u00e6gja \u2013 \u00fear er vara\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 eitthva\u00f0 kunni a\u00f0 vekjast upp en ekki tilgreint hva\u00f0, frekar en \u00ed <em>trigger<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u \u00ed Kastlj\u00f3si \u00ed g\u00e6r var nota\u00f0 or\u00f0asambandi\u00f0 trigger warning sem \u00e9g hef svo sem oft heyrt og s\u00e9\u00f0 \u00e1\u00f0ur enda hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed \u00edslenskri umr\u00e6\u00f0u \u00ed r\u00faman \u00e1ratug og merkir \u201evi\u00f0v\u00f6run sem skeytt er framan vi\u00f0 texta, e\u00f0a anna\u00f0 efni, ef \u00fear kemur eitthva\u00f0 fyrir sem g\u00e6ti m\u00f6gulega komi\u00f0 f\u00f3lki \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6915","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6915"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6920,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6915\/revisions\/6920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}