{"id":6921,"date":"2024-10-12T14:56:27","date_gmt":"2024-10-12T14:56:27","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6921"},"modified":"2024-10-13T10:21:47","modified_gmt":"2024-10-13T10:21:47","slug":"adfor-ad-inngildingu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/12\/adfor-ad-inngildingu\/","title":{"rendered":"A\u00f0f\u00f6r a\u00f0 inngildingu"},"content":{"rendered":"<p>Einu sinni skrifa\u00f0i \u00e9g h\u00e9r pistil um or\u00f0i\u00f0 <em>inngilding <\/em>sem \u00fe\u00e1 var frekar n\u00fdlegt \u00ed umr\u00e6\u00f0unni. \u00cd lok pistilsins <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/15\/inngilding\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00e9g: \u201e\u00dea\u00f0 getur vel veri\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 megi finna \u00fdmislegt a\u00f0 or\u00f0inu <em>inngilding<\/em> \u2013 \u00e9g var ekkert s\u00e9rlega hrifinn af \u00fev\u00ed \u00feegar \u00e9g s\u00e1 \u00fea\u00f0 fyrst. En m\u00e9r skilst a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 komi\u00f0 \u00ed talsver\u00f0a notkun og \u00feess vegna v\u00e6ri \u00e1byrg\u00f0arhluti a\u00f0 hafna \u00fev\u00ed, nema fram k\u00e6mi eitthvert or\u00f0 sem almenn s\u00e1tt yr\u00f0i um \u00feegar \u00ed sta\u00f0.\u201c N\u00fa er li\u00f0i\u00f0 h\u00e1lft fj\u00f3r\u00f0a \u00e1r og umr\u00e6\u00f0a um <em>inngildingu <\/em>hefur margfaldast \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkurt or\u00f0 k\u00e6mi \u00ed sta\u00f0inn. Or\u00f0i\u00f0 hefur m.a. veri\u00f0 nota\u00f0 margoft \u00ed \u00feingskj\u00f6lum og umr\u00e6\u00f0um \u00e1 Al\u00feingi, en \u00fer\u00e1tt fyrir \u00feetta ber enn nokku\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk, jafnvel al\u00feingismenn, misskilji or\u00f0i\u00f0 eins og s\u00e1st \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>\u00ed g\u00e6r \u2013 nema \u00fea\u00f0 s\u00e9 rangt\u00falka\u00f0 viljandi.<\/p>\n<p>\u00dear er <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242633619d\/island-ma-ekki-vera-soluvara-erlendra-glaepagengja\">haft eftir<\/a> Sigmundi Dav\u00ed\u00f0 Gunnlaugssyni: \u201eN\u00fa eru stj\u00f3rnv\u00f6ld farin a\u00f0 tala um inngildingu, sem er eitthva\u00f0 n\u00fdyr\u00f0i og andsta\u00f0a a\u00f0l\u00f6gunar. Af \u00fev\u00ed a\u00f0 inngilding \u00e1 a\u00f0 t\u00e1kna \u00fea\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 eigum a\u00f0 a\u00f0laga okkur a\u00f0 \u00f6\u00f0rum.\u201c Fri\u00f0j\u00f3n R. Fri\u00f0j\u00f3nsson borgarfulltr\u00fai lei\u00f0r\u00e9tti \u00feetta \u00ed grein \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>\u00ed g\u00e6r og <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242633679d\/sig-mundur-i-villu-og-svima\">sag\u00f0i<\/a>: \u201e\u00deessi fullyr\u00f0ing formanns Mi\u00f0flokksins er r\u00f6ng. Ef Sigmundur Dav\u00ed\u00f0 hef\u00f0i til \u00feess nennu og orku \u00fe\u00e1 v\u00e6ri honum l\u00e9tt verk a\u00f0 sko\u00f0a hva\u00f0 \u00feetta \u00f3gagns\u00e6ja og a\u00f0 m\u00f6rgu leyti kl\u00fa\u00f0urslega or\u00f0 \u201cinngilding\u201d \u00fe\u00fd\u00f0ir. \u00dea\u00f0 er \u00edslenskun \u00e1 hugtakinu \u201cinclusion\u201d. \u00dea\u00f0 er ekki veri\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 \u00cdslendingar eigi a\u00f0 a\u00f0lagast \u00fatlendingum. \u201cInclusion\u201d er a\u00f0 hafa einhvern me\u00f0, taka tillit til hver hann er og hva\u00f0an vi\u00f0komandi kemur.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta er h\u00e1rr\u00e9tt, en \u00e1hersla Fri\u00f0j\u00f3ns \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>inngilding <\/em>s\u00e9 \u201e\u00f3gagns\u00e6tt\u201c er misskilningur, held \u00e9g. \u00cd pistlinum um \u00e1ri\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/15\/inngilding\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00e9g um \u00fea\u00f0: \u201e\u00c1\u00f0urnefndur misskilningur er mj\u00f6g skiljanlegur \u00fat fr\u00e1 \u00feeim hugmyndum okkar a\u00f0 or\u00f0 eigi a\u00f0 vera \u201egagns\u00e6\u201c \u2013 segja sj\u00e1lf hva\u00f0 \u00feau merki, \u00feannig a\u00f0 f\u00f3lk \u00e1tti sig \u00e1 merkingu \u00feeirra \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 hafi ekki heyrt \u00feau e\u00f0a s\u00e9\u00f0 \u00e1\u00f0ur. \u00dev\u00ed hefur lengi veri\u00f0 haldi\u00f0 a\u00f0 okkur a\u00f0 \u00edslensk or\u00f0 s\u00e9u einmitt svona. \u00dea\u00f0 er vissulega sannleikskjarni \u00ed \u00fev\u00ed \u2013 en bara kjarni. \u00de\u00f3tt or\u00f0 feli oft \u00ed s\u00e9r einhverja v\u00edsbendingu um merkingu \u00feurfum vi\u00f0 samt oftast a\u00f0 l\u00e6ra n\u00e1kv\u00e6ma merkingu \u00feeirra s\u00e9rstaklega. Og um lei\u00f0 og or\u00f0 er komi\u00f0 \u00ed almenna notkun \u00f6\u00f0last \u00fea\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6tt l\u00edf og h\u00e6ttir a\u00f0 vera h\u00e1\u00f0 uppruna s\u00ednum \u2013 gagns\u00e6i\u00f0 h\u00e6ttir a\u00f0 skipta m\u00e1li.\u201c<\/p>\n<p>\u00c9g b\u00e6tti vi\u00f0: \u201e\u00dea\u00f0 er au\u00f0velt a\u00f0 benda \u00e1 tugi og hundru\u00f0 \u00edslenskra or\u00f0a sem merkja ekki \u00fea\u00f0 sem \u00feau l\u00edta \u00fat fyrir a\u00f0 merkja, \u00fat fr\u00e1 samsetningu sinni og uppruna. En vi\u00f0 t\u00f6kum venjulega ekkert eftir \u00fev\u00ed, vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 erum v\u00f6n or\u00f0unum og vitum hva\u00f0 \u00feau merkja \u00e1n \u00feess a\u00f0 hugsa \u00fat \u00ed upprunann. Eins og \u00e9g hef oft nefnt finnst okkur n\u00fd or\u00f0 oftast skr\u00edtin, \u00f3heppileg og jafnvel alveg \u00f3m\u00f6guleg \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 venjast \u00feeim og \u00fea\u00f0 tekur t\u00edma.\u201c En \u00feessi misskilningur um merkingu or\u00f0sins <em>inngilding <\/em>og e\u00f0li gagns\u00e6is er \u00fatbreiddur og l\u00edfseigur. \u00cd g\u00e6r f\u00e9kk \u00e9g langan nafnlausan t\u00f6lvup\u00f3st \u00fear sem h\u00f6fundur eyddi tveimur bla\u00f0s\u00ed\u00f0um \u00ed a\u00f0 gagnr\u00fdna or\u00f0i\u00f0 \u2013 og ekki s\u00ed\u00f0ur \u00ed a\u00f0 gagnr\u00fdna mig fyrir a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 \u00fev\u00ed or\u00f0i. \u00cd p\u00f3stinum sag\u00f0i me\u00f0al annars:<\/p>\n<p>\u201e<em>Inngilding<\/em>\u00a0ber hins vegar \u00f6ll einkenni tilraunar til gagns\u00e6is. \u00deetta\u00a0<em>inn-<\/em>\u00a0\u00ed fyrra helmingi \u00feess er ekki merkingarlaust a\u00f0\u00a0fyrra brag\u00f0i, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur ekki snur\u00f0ulaust hluti af einfaldlega heiti \u00e1 skilgreindu hugtaki.\u00a0<em>Gilding<\/em>\u00a0enn\u00fe\u00e1 frekar. Gallinn ver\u00f0ur s\u00ed\u00f0an s\u00e1 a\u00f0\u00a0<em>inngilding<\/em>\u00a0kallar \u00e1 leit a\u00f0 gagns\u00e6i \u00e1n \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 skilgreiningu hugtaksins hafi fundist \u00fea\u00f0 sem leita\u00f0 var a\u00f0. Hvernig er h\u00e6gt a\u00f0 herma\u00a0<em>inngildingu<\/em>\u00a0upp \u00e1 hugtaki\u00f0 sem \u00e1 ensku ber heiti\u00f0\u00a0<em>inclusion<\/em>? \u00de\u00fa afgrei\u00f0ir \u00fe\u00e1 \u00f3uppbornu spurningu nokku\u00f0 billega me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 muni einfaldlega taka merkingu s\u00edna af hugtakinu og til huggunar \u00feeim sem finnst \u00fea\u00f0 skr\u00edpi uppl\u00fdsir \u00fe\u00fa a\u00f0 n\u00fdyr\u00f0i \u00feyki alltaf skr\u00fdtin. \u00dea\u00f0 er reyndar alrangt hj\u00e1 \u00fe\u00e9r.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fdmislegt rangt \u00ed \u00feessum t\u00f6lvup\u00f3sti og m\u00e9r ger\u00f0 upp or\u00f0 og sko\u00f0anir, en \u00fea\u00f0 sem m\u00e9r finnst s\u00e9rkennilegast og \u00f3vi\u00f0felldnast er a\u00f0 h\u00f6fundur skuli ekki \u00feora a\u00f0 koma fram undir nafni, ekki s\u00edst vegna \u00feess a\u00f0 hann byrjar p\u00f3stinn \u00e1 a\u00f0 segja: \u201e\u00c9g f\u00e9kk fyrir nokkru emb\u00e6ttisp\u00f3st vegna starfs m\u00edns \u00e1 svi\u00f0i menntunar barna \u00fear sem fyrir kom \u00feetta or\u00f0,<em>\u00a0inngilding<\/em>\u201c \u2013 sem h\u00f6fundurinn virtist ekki hafa \u00feekkt. \u00dea\u00f0 er \u00f3skemmtilegt a\u00f0 hugsa til \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk sem starfar vi\u00f0 menntun barna skuli ekki \u00feekkja og ekki vilja skilja \u201e\u00feetta kansell\u00edska or\u00f0skr\u00edpi sem <em>inngilding <\/em>sannarlega er\u201c \u2013 og noti nafnlausan t\u00f6lvup\u00f3st \u00ed gagnr\u00fdni sinni. En \u00fea\u00f0 l\u00e6\u00f0ist a\u00f0 manni s\u00e1 grunur a\u00f0 \u00e1r\u00e1sir \u00e1 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9u a\u00f0eins yfirskin \u2013 \u00ed raun s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00e1 \u00fea\u00f0 sem or\u00f0i\u00f0 stendur fyrir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Einu sinni skrifa\u00f0i \u00e9g h\u00e9r pistil um or\u00f0i\u00f0 inngilding sem \u00fe\u00e1 var frekar n\u00fdlegt \u00ed umr\u00e6\u00f0unni. \u00cd lok pistilsins sag\u00f0i \u00e9g: \u201e\u00dea\u00f0 getur vel veri\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 megi finna \u00fdmislegt a\u00f0 or\u00f0inu inngilding \u2013 \u00e9g var ekkert s\u00e9rlega hrifinn af \u00fev\u00ed \u00feegar \u00e9g s\u00e1 \u00fea\u00f0 fyrst. En m\u00e9r skilst a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 komi\u00f0 \u00ed talsver\u00f0a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6921","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6921"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6921\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6923,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6921\/revisions\/6923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}