{"id":6968,"date":"2024-10-22T14:17:26","date_gmt":"2024-10-22T14:17:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6968"},"modified":"2024-10-22T18:30:19","modified_gmt":"2024-10-22T18:30:19","slug":"mjor-munur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/22\/mjor-munur\/","title":{"rendered":"Mj\u00f3r munur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fyrirs\u00f6gn \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins<\/em> \u00ed dag <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/erlent\/2024-10-22-trump-sigurstranglegri-en-munurinn-tho-afar-mjor-425363\">segir<\/a>: \u201eTrump sigurstranglegri en munurinn \u00fe\u00f3 afar mj\u00f3r\u201c. M\u00e9r kom \u00feetta or\u00f0alag \u00f3kunnuglega fyrir sj\u00f3nir og datt fyrst \u00ed hug a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri bein yfirf\u00e6rsla \u00far ensku \u00fear sem tala\u00f0 er um <em>narrow margin <\/em>\/ <em>edge<\/em> e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt \u00ed \u00feessari merkingu. \u00d6rf\u00e1 d\u00e6mi m\u00e1 finna um \u00feetta or\u00f0alag \u2013 n\u00edu \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00ferj\u00fa \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, m.a. \u201evi\u00f0 \u00d3lafur Ragnar skiptum um s\u00e6ti, en \u00e1 afskaplega mj\u00f3um mun\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1983, \u201eAnnars er mj\u00f3r munur \u00e1 honum og Haughey og Fitzgerald\u201c \u00ed <em>DV <\/em>1987, \u201e\u00cd sumum fylkjum er svo mj\u00f3r munur \u00e1 frambj\u00f3\u00f0endunum a\u00f0 ekki er h\u00e6gt a\u00f0 skera \u00far um hver muni fara me\u00f0 sigur af h\u00f3lmi\u201c \u00ed <em>DV <\/em>2008 og \u201eAldrei eins mj\u00f3r munur\u201c \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>2020.<\/p>\n<p>En \u00feegar betur er a\u00f0 g\u00e1\u00f0 er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 rekja or\u00f0alag fyrirsagnarinnar til ensku. \u00cd umr\u00e6ddri fr\u00e9tt er nefnilega nota\u00f0 mj\u00f6g svipa\u00f0 or\u00f0alag, \u201eAfar mj\u00f3tt er \u00e1 munum\u201c, sem er gamalt og mj\u00f6g algengt \u00ed m\u00e1linu \u2013 oft me\u00f0 greini, <em>mununum<\/em>. Anna\u00f0 skylt og \u00feekkt or\u00f0alag er <em>\u00fear muna\u00f0i mj\u00f3u<\/em> sem er einnig gamalt. \u00deri\u00f0ja or\u00f0alagi\u00f0 \u00feessu skylt, sem \u00e9g \u00feekkti ekki \u00e1\u00f0ur, er <em>mj\u00f3rra muna vant<\/em> sem t\u00ed\u00f0ka\u00f0ist nokku\u00f0 \u00e1 seinni hluta n\u00edtj\u00e1ndu aldar og fyrri hluta \u00feeirrar tuttugustu, t.d. \u201eMilli \u00feessara tveggja r\u00edkja hefir opt veri\u00f0 grunt \u00e1 vin\u00e1ttunni, og einatt mj\u00f3rra muna vant a\u00f0 fri\u00f0ur h\u00e9ldist\u201c \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1862. \u00deetta er n\u00fa l\u00edklega horfi\u00f0 \u2013 yngsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn er \u00ed <em>Vestfirska fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>1994: \u201eEnginn var\u00f0 fyrir alvarlegu slysi, \u00fe\u00f3 a\u00f0 oft v\u00e6ri mj\u00f3rra muna vant.\u201c<\/p>\n<p>\u00dearna eru sem s\u00e9 \u00ferj\u00fa mismunandi or\u00f0asamb\u00f6nd me\u00f0 langa hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00fear sem l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>mj\u00f3r <\/em>er nota\u00f0 me\u00f0 nafnor\u00f0inu <em>munur<\/em> e\u00f0a s\u00f6gninni <em>muna<\/em> \u2013 <em>mj\u00f3tt \u00e1 mun<\/em>(<em>un<\/em>)<em>um<\/em>, <em>muna mj\u00f3u <\/em>og <em>mj\u00f3rra muna vant<\/em>. Sambandi\u00f0 sem nota\u00f0 er \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri fyrirs\u00f6gn, <em>mj\u00f3r munur<\/em>, fellur e\u00f0lilega \u00ed \u00feennan h\u00f3p. Vissulega er hugsanlegt a\u00f0 or\u00f0alag enskrar fr\u00e9ttar hafi legi\u00f0 a\u00f0 baki \u00e1\u00f0urnefndri fyrirs\u00f6gn \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins<\/em> en \u00fea\u00f0 skiptir ekki m\u00e1li \u2013 or\u00f0alag fyrirsagnarinnar er fullkomlega e\u00f0lileg \u00fatv\u00edkkun \u00e1 or\u00f0alagi sem \u00e1 s\u00e9r langa hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu. \u00deetta er gott d\u00e6mi um a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 varast a\u00f0 afgrei\u00f0a or\u00f0alag sem vi\u00f0 \u00feekkjum ekki sem ensk \u00e1hrif jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 vir\u00f0ist eiga s\u00e9r hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed ensku. Stundum er uppruninn nefnilega al\u00edslenskur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fyrirs\u00f6gn \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed dag segir: \u201eTrump sigurstranglegri en munurinn \u00fe\u00f3 afar mj\u00f3r\u201c. M\u00e9r kom \u00feetta or\u00f0alag \u00f3kunnuglega fyrir sj\u00f3nir og datt fyrst \u00ed hug a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri bein yfirf\u00e6rsla \u00far ensku \u00fear sem tala\u00f0 er um narrow margin \/ edge e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt \u00ed \u00feessari merkingu. \u00d6rf\u00e1 d\u00e6mi m\u00e1 finna um \u00feetta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6968","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6968"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6976,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6968\/revisions\/6976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}