{"id":6988,"date":"2024-10-26T14:16:07","date_gmt":"2024-10-26T14:16:07","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6988"},"modified":"2024-10-26T14:24:40","modified_gmt":"2024-10-26T14:24:40","slug":"imbinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/26\/imbinn\/","title":{"rendered":"Imbi(nn)"},"content":{"rendered":"<p>\u00deegar \u00e9g var a\u00f0 alast upp \u00ed nor\u00f0lenskri sveit \u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum haf\u00f0i ma\u00f0ur l\u00edti\u00f0 ve\u00f0ur af slangri og hvers kyns unglingam\u00e1li \u2013 \u201eg\u00f6tum\u00e1li\u201c e\u00f0a \u201eskr\u00edlm\u00e1li\u201c eins og \u00fea\u00f0 var stundum kalla\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 daga. Helst var a\u00f0 svolei\u00f0is b\u00e6rist me\u00f0 fr\u00e6ndsystkinum a\u00f0 sunnan sem komu \u00ed heims\u00f3kn e\u00f0a sumardv\u00f6l. Eitt sl\u00edkt tilvik var karlkynsor\u00f0i\u00f0 <em>imbi<\/em> sem \u00e9g man eftir a\u00f0 hafa l\u00e6rt af fr\u00e6nda m\u00ednum, l\u00edklega sumari\u00f0 1965, og \u00fe\u00f3tti sni\u00f0ugt og n\u00fdttist oft vel \u00ed or\u00f0ahnippingum. \u00deetta or\u00f0 var \u00fe\u00e1 ekki gamalt \u00ed m\u00e1linu eins og marka m\u00e1 af fyrirspurn sem \u201eP\u00f3stinum\u201c \u00ed <em>Vikunni <\/em>barst snemma \u00e1rs 1963. \u201e\u00c9g hef undanfari\u00f0 hnoti\u00f0 um or\u00f0i\u00f0 <strong>imbi<\/strong>, og vir\u00f0ist or\u00f0i\u00f0 vera m\u00f6rgum tamt. \u00c9g finn \u00feetta or\u00f0 ekki \u00ed Bl\u00f6ndal. Getur \u00fe\u00fa nokku\u00f0 fr\u00e6tt mig um uppruna \u00feess?\u201c<\/p>\n<p>\u201eP\u00f3sturinn\u201c var ekki \u00ed vandr\u00e6\u00f0um me\u00f0 \u00fea\u00f0 og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4442668?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0, skilst m\u00e9r, hefur n\u00fdlega rutt s\u00e9r til r\u00fams, og fer \u00fea\u00f0 vel \u00ed munni, \u00fe\u00f3tt langt s\u00e9 fr\u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 eigi s\u00e9r \u00edslenzkan e\u00f0a norr\u00e6nan uppruna. Or\u00f0i\u00f0 er komi\u00f0 \u00far r\u00f3m\u00f6nskum m\u00e1lum, t. d. franska: imb\u00e9cile, enska: imbecile, og \u00fear fram eftir g\u00f6tunum. \u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir svo f\u00e1bj\u00e1ni e\u00f0a heimskingi og vir\u00f0ist hafa haldi\u00f0 s\u00f6mu merkingu \u00ed sinni n\u00fdju, \u00edslenzku mynd.\u201c \u00cd <em>N\u00fdjum vikut\u00ed\u00f0indum <\/em>sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5609355?iabr=on#page\/n7\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a>: \u201eTv\u00f6 or\u00f0 vir\u00f0ast vera or\u00f0in algeng \u00ed talm\u00e1li Reykv\u00edkinga, og \u00feau eru ,,alki\u201c og \u201eimbi\u201c. Imbi \u00fe\u00fd\u00f0ir f\u00e1r\u00e1\u00f0lingur, en alki \u00e1fengissj\u00faklingur.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1967 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2815574?iabr=on#page\/n78\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a>: \u201eM\u00e9r er sagt, a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <strong>imbi<\/strong>, sem algengt er a\u00f0 ver\u00f0a \u00ed Reykjav\u00edk, s\u00e9 dregi\u00f0 af <strong>imbecil<\/strong>, sem l\u00edklega er lat\u00edna.\u201c<\/p>\n<p>Um mi\u00f0jan sj\u00f6unda \u00e1ratuginn var or\u00f0i\u00f0 \u00fatbreitt og haf\u00f0i geti\u00f0 af s\u00e9r afkv\u00e6mi eins og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2810903?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">kemur fram<\/a> \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1966: \u201eN\u00fdju or\u00f0i sk\u00fdtur upp \u00ed vi\u00f0r\u00e6\u00f0um manna og vir\u00f0ist eiga enskan uppruna eins og fleiri \u00e1 hinum s\u00ed\u00f0ustu d\u00f6gum. \u201eHeldur\u00f0u a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 imbi?\u201c spyrja krakkar ef telja \u00e1 \u00feeim tr\u00fa um eitthva\u00f0 \u00f3tr\u00falegt. Og n\u00fa s\u00e9 \u00e9g prenta\u00f0 \u00ed Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu \u00e1 sunnudaginn or\u00f0i\u00f0 \u201eimbakassi\u201c, sem vir\u00f0ist or\u00f0i\u00f0 allalgengt nafn \u00e1 sj\u00f3nvarpst\u00e6ki. M\u00e9r skilst a\u00f0 \u201eimbi\u201c s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed merkingunni auli e\u00f0a fl\u00f3n og er l\u00edklega komi\u00f0 gegnum enska or\u00f0i\u00f0 \u201eimbecile\u201c \u00far hinu latneska \u201eimbecillus\u201c, sem mun svipa\u00f0rar merkingar. Or\u00f0i\u00f0 imbakassi segir \u00fe\u00e1 nokkra s\u00f6gu um \u00e1lit manna \u00e1 hermannasj\u00f3nvarpinu, en \u00fea\u00f0 er eina sj\u00f3nvarpi\u00f0 sem \u00cdslendingum hefur veri\u00f0 tilt\u00e6kt.\u201c<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 <em>imbakassi <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00fe\u00f3 a\u00f0eins eldra, \u00ed <em>F\u00e1lkanum <\/em>\u00ed \u00e1rsbyrjun 1965: \u201e\u00de\u00e1 er sj\u00f3nvarpi\u00f0, e\u00f0a \u201eimbakassinn\u201c, komi\u00f0 inn \u00e1 anna\u00f0 hvert heimili Reykjav\u00edkur, og \u00ed \u00feetta \u00feokkat\u00e6ki gl\u00e1pir f\u00f3lki\u00f0 daginn \u00fat og daginn inn.\u201c Eins og bent er \u00e1 \u00ed <em>Slanguror\u00f0ab\u00f3kinni <\/em>er or\u00f0i\u00f0 hli\u00f0st\u00e6tt <em>idiot box <\/em>sem haf\u00f0i veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.oed.com\/dictionary\/idiot-box_n?tl=true\">nota\u00f0<\/a> \u00ed s\u00f6mu merkingu \u00ed ensku s\u00ed\u00f0an um mi\u00f0jan sj\u00f6tta \u00e1ratuginn. \u00dea\u00f0 er athyglisvert a\u00f0 enska or\u00f0i\u00f0 skuli ekki hafa veri\u00f0 teki\u00f0 beint inn sem *<em>idj\u00f3tabox<\/em> (e\u00f0a *<em>idj\u00f3takassi<\/em>) \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6\u00f0i <em>idj\u00f3t<\/em> og <em>box <\/em>voru algeng t\u00f6kuor\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00e1 \u00feessum t\u00edma. \u00de\u00f3tt einhver d\u00e6mi finnist vissulega um <em>imbecile box <\/em>\u00ed \u00feessari merkingu \u00ed ensku vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 vera mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft og allar l\u00edkur eru \u00feess vegna \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>imbakassi <\/em>s\u00e9 \u00edslensk n\u00fdmyndun.<\/p>\n<p>En flj\u00f3tlega var fari\u00f0 a\u00f0 stytta <em>imbakassi <\/em>\u00ed <em>imbi<\/em> \u2013 elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fe\u00e1 merkingu er \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1976. Or\u00f0i\u00f0 var \u00fe\u00e1 oftast haft me\u00f0 \u00e1kve\u00f0num greini eins og s\u00e9st \u00ed samtali \u00ed sm\u00e1s\u00f6gu \u00ed <em>Vikunni <\/em>1983: \u201eS\u00e9st ekkert illa \u00ed imbanum hj\u00e1 \u00fe\u00e9r?\u201c \u2013 \u201eImbanum?\u201c \u2013 \u201eJ\u00e1, sko sj\u00f3nvarpinu. Ma\u00f0ur kallar \u00fea\u00f0 stundum imbakassa, e\u00f0a barasta imba, af \u00fev\u00ed ma\u00f0ur ver\u00f0ur algj\u00f6r imbi af \u00fev\u00ed a\u00f0 horfa of miki\u00f0 \u00e1 \u00fea\u00f0. Imbi er sko bj\u00e1ni.\u201c \u00deetta er \u00ed raun mj\u00f6g \u00e1hugaver\u00f0 or\u00f0myndun \u2013 enska or\u00f0i\u00f0 <em>imbecile <\/em>er stytt \u00ed <em>imbi<\/em> og af \u00fev\u00ed er myndu\u00f0 samsetningin <em>imbakassi <\/em>sem s\u00ed\u00f0an er aftur stytt \u00ed <em>imbi<\/em> \u2013 sem var\u00f0 flj\u00f3tlega a\u00f0almerking or\u00f0sins. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>vir\u00f0ast vera a.m.k. t\u00edu sinnum fleiri d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u00ed merkingunni \u201asj\u00f3nvarp\u2018 en \u00ed merkingunni \u201af\u00e1bj\u00e1ni\u2018.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>imbi <\/em>fer \u00e1g\u00e6tlega \u00ed m\u00e1linu, b\u00e6\u00f0i hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega og beygingarlega, og \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201eTungutak\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2011 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5312421?iabr=on#page\/n41\/mode\/1up\/\">segir<\/a> a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi \u201egreinlega \u00f6\u00f0last \u00feegnr\u00e9tt\u201c \u00ed \u00edslensku, enda er \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22475\">gefi\u00f0<\/a> athugasemdalaust \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u2013 \u00fe\u00f3 a\u00f0eins \u00ed merkingunni 's\u00e1 e\u00f0a s\u00fa sem er heimskur, heimskingi' \u2013 en <em>imbakassi <\/em>er \u00fear <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22474\">merkt<\/a> \u201e\u00f3formlegt\u201c. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>en <em>imbi <\/em>merkt \u201e\u00f3forml.\u201c en \u00fear er <em>imbinn<\/em> einnig flettior\u00f0 merkt \u201eslangur\u201c og v\u00edsa\u00f0 \u00e1 <em>imbakassi<\/em>. B\u00e6\u00f0i <em>imbi<\/em>(<em>nn<\/em>) og <em>imbakassi <\/em>\u00e1ttu sinn bl\u00f3mat\u00edma \u00e1 seinustu tveim \u00e1ratugum tuttugustu aldar en eru n\u00fa or\u00f0in frekar sjaldg\u00e6f og jafnvel hall\u00e6risleg \u2013 \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2014 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6082946?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u00c9g fletti upp or\u00f0inu sj\u00f3nvarp \u00ed samheitaor\u00f0ab\u00f3k enda imbi e\u00f0a imbakassi l\u00f6ngu or\u00f0i\u00f0 kl\u00e9nt.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deegar \u00e9g var a\u00f0 alast upp \u00ed nor\u00f0lenskri sveit \u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum haf\u00f0i ma\u00f0ur l\u00edti\u00f0 ve\u00f0ur af slangri og hvers kyns unglingam\u00e1li \u2013 \u201eg\u00f6tum\u00e1li\u201c e\u00f0a \u201eskr\u00edlm\u00e1li\u201c eins og \u00fea\u00f0 var stundum kalla\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 daga. Helst var a\u00f0 svolei\u00f0is b\u00e6rist me\u00f0 fr\u00e6ndsystkinum a\u00f0 sunnan sem komu \u00ed heims\u00f3kn e\u00f0a sumardv\u00f6l. Eitt sl\u00edkt tilvik var karlkynsor\u00f0i\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6988","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6988"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6991,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6988\/revisions\/6991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}