{"id":7009,"date":"2024-10-28T23:37:15","date_gmt":"2024-10-28T23:37:15","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7009"},"modified":"2024-10-29T13:48:40","modified_gmt":"2024-10-29T13:48:40","slug":"islendingavandamal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/28\/islendingavandamal\/","title":{"rendered":"\u00cdslendingavandam\u00e1l"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdrri <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242641460d\/hallgrimur-malid-snyst-thvi-midur-ekki-bara-um-kebab\">grein<\/a> Snorra M\u00e1ssonar \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>talar hann um \u201eauglj\u00f3st og alvarlegt \u00fatlendingavandam\u00e1l, eins og st\u00f6\u00f0u tungum\u00e1lsins hj\u00e1 n\u00fdb\u00faum\u201c og segir: \u201eMistekist hefur hrapallega a\u00f0 tryggja a\u00f0 a\u00f0fluttir tileinki s\u00e9r tungum\u00e1li\u00f0, svo illa a\u00f0 \u00ed\u00a0<a href=\"https:\/\/eur03.safelinks.protection.outlook.com\/?url=https%3A%2F%2Fwww.stjornarradid.is%2Fefst-a-baugi%2Ffrettir%2Fstok-frett%2F2024%2F09%2F04%2FNy-uttekt-OECD-um-innflytjendur-a-Islandi-Mikilvaegt-ad-setja-inngildingu-innflytjenda-a-dagskra%2F&amp;data=05%7C02%7Cjakob%40stod2.is%7C978b3f91733e4669907b08dcf7585be2%7C7fe09985587e46b9bd0528d14474ed2c%7C0%7C0%7C638657206110831420%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJWIjoiMC4wLjAwMDAiLCJQIjoiV2luMzIiLCJBTiI6Ik1haWwiLCJXVCI6Mn0%3D%7C0%7C%7C%7C&amp;sdata=m95%2F67Cvczm4b6UgS5zP3dDSXy4IC2xrqa5HiS23%2FFs%3D&amp;reserved=0\">al\u00fej\u00f3\u00f0legri sk\u00fdrslu<\/a>\u00a0hlj\u00f3ta \u00cdslendingar s\u00e9rstaka falleinkunn. Minna en 19% innflytjenda hafa n\u00e1\u00f0 g\u00f3\u00f0um t\u00f6kum \u00e1 hinu opinbera m\u00e1li h\u00e9r \u00ed landi, \u00e1 me\u00f0an sama hlutfall stendur til d\u00e6mis \u00ed 90% \u00ed Port\u00fagal, 85% \u00ed Ungverjalandi og t\u00e6pum 80% \u00e1 Sp\u00e1ni.\u201c \u00deetta er r\u00e9tt, en mikilv\u00e6gt er a\u00f0 spyrja hva\u00f0 liggi a\u00f0 baki \u00feessum mikla mun. Stafar hann af \u00fev\u00ed a\u00f0 innflytjendur \u00e1 \u00cdslandi s\u00e9u torn\u00e6mari, latari, \u00e1hugalausari, metna\u00f0arlausari e\u00f0a neikv\u00e6\u00f0ari \u00ed gar\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0tungunnar en innflytjendur \u00ed \u00f6\u00f0rum Evr\u00f3pul\u00f6ndum?<\/p>\n<p>\u00c9g \u00e1 b\u00e1gt me\u00f0 a\u00f0 tr\u00faa \u00fev\u00ed a\u00f0 svo s\u00e9 \u2013 og s\u00e9 ekkert sem bendir til \u00feess a\u00f0 \u00feann mun sem \u00fearna er \u00e1 \u00cdslandi og \u00f6\u00f0rum Evr\u00f3pul\u00f6ndum megi rekja til innflytjendanna sj\u00e1lfra. \u00de\u00e1 stendur eftir a\u00f0 \u00e1standi\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 stafa af a\u00f0st\u00e6\u00f0um \u00e1 \u00cdslandi. \u00dear skiptir meginm\u00e1li a\u00f0 \u00fea\u00f0 liggur fyrir fyrir \u2013 sem Snorri nefnir ekki \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 komi fram \u00ed sk\u00fdrslunni sem hann v\u00edsar til \u2013 a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00e9 sem \u00cdslendingar verja til a\u00f0 kenna innflytjendum \u00edslensku er ekki nema brot af \u00fev\u00ed sem \u00f6nnur Nor\u00f0url\u00f6nd verja til a\u00f0 kenna s\u00edn m\u00e1l. Innflytjendur h\u00e9r eiga til d\u00e6mis ekki kost \u00e1 \u00f3keypis \u00edslenskun\u00e1mskei\u00f0um vi\u00f0 komu til landsins \u2013 \u00fe\u00f3tt \u00feeir geti oft fengi\u00f0 endurgrei\u00f0slu gegnum st\u00e9ttarf\u00e9l\u00f6g s\u00edn \u00feurfa \u00feeir yfirleitt a\u00f0 vera b\u00fanir a\u00f0 grei\u00f0a st\u00e9ttarf\u00e9lagsgj\u00f6ld \u00ed einhverja m\u00e1nu\u00f0i til \u00feess.<\/p>\n<p>Snorri segir: \u201eG\u00f3\u00f0u f\u00f3lki misl\u00edkar \u00fea\u00f0 af hugmyndafr\u00e6\u00f0ilegum \u00e1st\u00e6\u00f0um a\u00f0 kenna vandam\u00e1l vi\u00f0 h\u00f3pa sem g\u00e6tu talist ja\u00f0arsettir \u00ed einhverjum skilningi. Ef \u00fea\u00f0 hj\u00e1lpar \u00fev\u00ed f\u00f3lki \u00ed gegnum \u00feessa umr\u00e6\u00f0u a\u00f0 firra \u00fatlendinga allri \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 a\u00f0 l\u00e6ra tungum\u00e1li\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed landi sem \u00feeir flytjast til, getum vi\u00f0 gert \u00fea\u00f0 h\u00e9r fyrir sakir umr\u00e6\u00f0unnar. \u00de\u00e1 stendur a\u00f0 minnsta kosti eftir \u00cdslendingavandam\u00e1l. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum ekki tryggt a\u00f0 f\u00f3lk sem hinga\u00f0 flyst l\u00e6ri tungum\u00e1li\u00f0 okkar.\u201c \u00deetta er vissulega vandam\u00e1l, en \u00fea\u00f0 er ekki \u201eaf hugmyndafr\u00e6\u00f0ilegum \u00e1st\u00e6\u00f0um\u201c sem m\u00f6rgum finnst \u00f3heppilegt a\u00f0 kenna \u00fea\u00f0 vi\u00f0 \u00fatlendinga, heldur vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er <strong>rangt<\/strong>. \u00dea\u00f0 er eins og \u00feegar ma\u00f0urinn sem var stoli\u00f0 fr\u00e1 var kalla\u00f0ur \u201eJ\u00f3n \u00fej\u00f3fur\u201c upp fr\u00e1 \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er hins vegar alveg r\u00e9tt hj\u00e1 Snorra a\u00f0 \u00feetta er \u201e\u00cdslendingavandam\u00e1l\u201c \u2013 en forsendur hans eru rangar. \u00cdslendingavandam\u00e1li\u00f0 felst <strong>ekki<\/strong> \u00ed \u00fev\u00ed \u201ea\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum ekki tryggt a\u00f0 f\u00f3lk sem hinga\u00f0 flyst l\u00e6ri tungum\u00e1li\u00f0 okkar\u201c, heldur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum ekki skapa\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0ur sem au\u00f0veldi f\u00f3lki a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku \u2013 \u00fea\u00f0 skortir faglegar, f\u00e9lagslegar og fj\u00e1rhagslegar forsendur. Vi\u00f0 bj\u00f3\u00f0um ekki n\u00f3gu m\u00f6rg n\u00e1mskei\u00f0 og ekki n\u00f3gu v\u00ed\u00f0a og n\u00e1mskei\u00f0in sem \u00fe\u00f3 eru \u00ed bo\u00f0i eru sjaldnast \u00f3keypis, vi\u00f0 gerum f\u00f3lki sjaldnast kleift a\u00f0 stunda \u00edslenskun\u00e1m \u00e1 vinnut\u00edma, vi\u00f0 h\u00f6fum ekki sami\u00f0 n\u00f3g af hentugu kennsluefni, vi\u00f0 h\u00f6fum ekki mennta\u00f0 n\u00f3gu marga h\u00e6fa kennara, og vi\u00f0 h\u00f6fum ekki vari\u00f0 n\u00e1ndar n\u00e6rri n\u00f3gu miklu f\u00e9 \u00ed a\u00f0 m\u00f3ta og framfylgja stefnu \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tist a\u00f0 enskukunn\u00e1tta er almenn \u00e1 \u00cdslandi \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 er au\u00f0velt a\u00f0 b\u00faa h\u00e9r og starfa \u00e1rum og jafnvel \u00e1ratugum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0. \u00dea\u00f0 er samt \u00f3sanngjarnt og rangt a\u00f0 tala um \u201e\u00fea\u00f0 gr\u00e1tlega litla hlutfall \u00fatlendinga sem s\u00e9r \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku\u201c \u2013 ranns\u00f3knir s\u00fdna nefnilega a\u00f0 innflytjendur <strong>vilja<\/strong> flestir l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0. En fyrir utan \u00fe\u00e1 erfi\u00f0leika sem \u00e1\u00f0ur voru nefndir er ein \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenskukunn\u00e1tta \u00feeirra er ekki almennari en raun ber vitni neikv\u00e6tt vi\u00f0horf margra \u00cdslendinga gagnvart \u201e\u00f3fullkominni\u201c \u00edslensku og s\u00e1 si\u00f0ur margra a\u00f0 skipta yfir \u00ed ensku ef vi\u00f0m\u00e6landinn talar ekki fullkomna \u00edslensku, \u00feannig a\u00f0 f\u00f3lk sem er a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0 f\u00e6r enga \u00e6fingu \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 nota \u00fea\u00f0, missir m\u00f3\u00f0inn og h\u00e6ttir n\u00e1mi.<\/p>\n<p>\u201e\u00der\u00f3unin er \u00e1 fleygifer\u00f0 og me\u00f0 hverju \u00e1ri minnka hvatarnir fyrir f\u00f3lk a\u00f0 l\u00e6ra tungum\u00e1li\u00f0\u201c segir Snorri og b\u00e6tir vi\u00f0: \u201eMe\u00f0 \u00feessu \u00e1framhaldi er h\u00e6tt vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 skiptist \u00ed auknum m\u00e6li upp \u00ed tvo a\u00f0skilda h\u00f3pa, \u00edslenskum\u00e6landi f\u00f3lk og svo enskum\u00e6landi f\u00f3lk.\u201c \u00deetta er alveg r\u00e9tt og \u00e9g hef margsinnis skrifa\u00f0 um \u00feetta h\u00e9r \u2013 b\u00e6\u00f0i andvaraleysi gagnvart aukinni enskunotkun og h\u00e6ttuna \u00e1 tv\u00edskiptu \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi, og \u00e9g tek fullkomlega undir \u00fea\u00f0 me\u00f0 Snorra a\u00f0 vi\u00f0 \u00feessu ver\u00f0ur a\u00f0 breg\u00f0ast ef vi\u00f0 viljum halda \u00ed \u00edslenskuna. En \u00fea\u00f0 gerum vi\u00f0 <strong>ekki<\/strong> me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tala um \u201e\u00fatlendingavandam\u00e1l\u201c heldur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 berum <strong>sj\u00e1lf<\/strong> \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 st\u00f6\u00f0unni og \u00fea\u00f0 er <strong>okkar<\/strong> a\u00f0 leysa \u00feetta m\u00e1l \u2013 \u00ed s\u00e1tt og samlyndi vi\u00f0 innflytjendur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdrri grein Snorra M\u00e1ssonar \u00e1 V\u00edsi talar hann um \u201eauglj\u00f3st og alvarlegt \u00fatlendingavandam\u00e1l, eins og st\u00f6\u00f0u tungum\u00e1lsins hj\u00e1 n\u00fdb\u00faum\u201c og segir: \u201eMistekist hefur hrapallega a\u00f0 tryggja a\u00f0 a\u00f0fluttir tileinki s\u00e9r tungum\u00e1li\u00f0, svo illa a\u00f0 \u00ed\u00a0al\u00fej\u00f3\u00f0legri sk\u00fdrslu\u00a0hlj\u00f3ta \u00cdslendingar s\u00e9rstaka falleinkunn. Minna en 19% innflytjenda hafa n\u00e1\u00f0 g\u00f3\u00f0um t\u00f6kum \u00e1 hinu opinbera m\u00e1li h\u00e9r \u00ed landi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7009"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7015,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7009\/revisions\/7015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}