{"id":7019,"date":"2024-10-30T17:47:50","date_gmt":"2024-10-30T17:47:50","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7019"},"modified":"2024-10-30T17:59:39","modified_gmt":"2024-10-30T17:59:39","slug":"ut-i-ofgar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/30\/ut-i-ofgar\/","title":{"rendered":"\u00dat \u00ed \u00f6fga(r)"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var spurt hvort \u00e6tti a\u00f0 segja <em>\u00f6fgarnar <\/em>e\u00f0a <em>\u00f6fgarnir<\/em>, \u00fe.e. hvort or\u00f0i\u00f0 <em>\u00f6fgar <\/em>v\u00e6ri kvenkyns- e\u00f0a karlkynsor\u00f0. Or\u00f0i\u00f0 er venjulega a\u00f0eins \u00ed fleirt\u00f6lu en \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>m\u00e1 \u00fe\u00f3 finna tv\u00f6 d\u00e6mi um eint\u00f6luna <em>\u00f6fg<\/em> \u2013 \u201eEin \u00f6fgin b\u00fd\u00f0ur annarri heim\u201c \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1962 og \u201eHin \u00f6fgin er s\u00fa\u201c \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1968. Allar or\u00f0ab\u00e6kur segja or\u00f0i\u00f0 kvenkynsor\u00f0 en b\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em><a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/24230\">og<\/a> <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em>kemur \u00fe\u00f3 fram a\u00f0 sta\u00f0bundin d\u00e6mi s\u00e9u um karlkyni\u00f0. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4147157?iabr=on#page\/n35\/mode\/1up\/\">segir<\/a> \u00fe\u00f3 \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2006 \u201elj\u00f3st a\u00f0 kk.-myndirnar hafa ekki n\u00e1\u00f0 a\u00f0 festa r\u00e6tur\u201c og vi\u00f0 \u00feeim er l\u00edka <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66135\">vara\u00f0<\/a> \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>: \u201eNafnor\u00f0i\u00f0 <strong>\u00f6fgar<\/strong> er kvenkynsor\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu. <em>\u00deetta gengur \u00fat \u00ed \u00f6fgar <\/em>(ekki \u201e\u00f6fga\u201c). <em>\u00deau r\u00e6ddu m\u00e1lin \u00e1n \u00f6fga.<\/em>\u201c<\/p>\n<p>Nefnifalli\u00f0 <em>\u00f6fgar <\/em>g\u00e6ti veri\u00f0 hvort heldur sem er karlkyns- e\u00f0a kvenkynsor\u00f0, og sama m\u00e1 segja um \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 <em>\u00f6fgum <\/em>og eignarfalli\u00f0 <em>\u00f6fga<\/em> \u2013 einnig me\u00f0 greini, <em>\u00f6fgunum <\/em>og <em>\u00f6fganna<\/em>. \u00dea\u00f0 er bara \u00ed \u00feremur beygingarmyndum sem munur kynjanna kemur fram. \u00cd nefnifalli me\u00f0 greini er karlkyni\u00f0 <em>\u00f6fgarnir <\/em>en kvenkyni\u00f0 <em>\u00f6fgarnar<\/em>, og \u00ed \u00feolfalli er karlkyni\u00f0 <em>\u00f6fga <\/em>og <em>\u00f6fgana <\/em>en kvenkyni\u00f0 <em>\u00f6fgar <\/em>og <em>\u00f6fgarnar<\/em>. Vegna \u00feessa mikla samfalls er i\u00f0ulega \u00f3lj\u00f3st \u00ed hva\u00f0a kyni veri\u00f0 er a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0, \u00fe\u00f3tt oft s\u00e9 vissulega h\u00e6gt a\u00f0 r\u00e1\u00f0a \u00fea\u00f0 af me\u00f0fylgjandi fornafni e\u00f0a l\u00fdsingaror\u00f0i (<em>\u00feess<strong>a<\/strong>r \u00f6fgar<\/em> kvk., <em>mikl<strong>i<\/strong>r \u00f6fgar <\/em>kk.). Hlj\u00f3\u00f0asambandi\u00f0 <em>-\u00f6fg- <\/em>kemur l\u00edka fyrir b\u00e6\u00f0i \u00ed karlkyni, eins og \u00ed <em>h\u00f6fgi<\/em>, og kvenkyni, eins og \u00ed <em>g\u00f6fgi<\/em> \u2013 hvorugt \u00feeirra or\u00f0a er reyndar nota\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu.<\/p>\n<p>F\u00e1ein g\u00f6mul d\u00e6mi m\u00e1 finna um karlkynsmyndir or\u00f0sins, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>L\u00f6gbergi <\/em>1906: \u201eV\u00e9r ver\u00f0um a\u00f0 b\u00ed\u00f0a r\u00f3legir \u00e1tekta, for\u00f0ast \u00f6fga og \u00e1r\u00e1sir.\u201c \u00cd <em>Austra <\/em>1911 segir: \u201eVi\u00f0 \u00f6fgana kannast hann sj\u00e1lfur.\u201c \u00cd <em>Vestra <\/em>1912 segir: \u201eGrein \u00feessari hefir veri\u00f0 svara\u00f0 af \u00fdmsum Vestur-\u00cdslendingum sem hinga\u00f0 komu \u00ed sumar, er telja greinina fara me\u00f0 \u00f6fga.\u201c \u00cd <em>Heimskringlu <\/em>1920 segir: \u201eafturhaldi\u00f0 togar \u00ed \u00e1 a\u00f0ra hli\u00f0ina en \u00f6fgarnir \u00e1 hina.\u201c \u00cd <em>T\u00edmariti \u00edslenzkra samvinnuf\u00e9laga <\/em>1924 segir: \u201e\u00d6fgarnir voru hins vegar afsakanlegir.\u201c \u00cd <em>Br\u00e9fum og ritger\u00f0um <\/em>Stephans G. Stephanssonar <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/582536\">m\u00e1 finna<\/a> b\u00e6\u00f0i \u201e\u00der\u00e1tt fyrir alla \u00f6fga, gera \u00feeir stundum vi\u00f0, \u00fear sem hinir ganga fr\u00e1\u201c og \u201eeitthva\u00f0, sem \u00e9g a\u00f0eins sag\u00f0i sem alv\u00f6rulausa \u00f6fga, til a\u00f0 ofbj\u00f3\u00f0a \u00f6\u00f0rum\u201c.<\/p>\n<p>Vegna \u00feess hve margar beygingarmyndir falla saman og stofnger\u00f0in sker ekki \u00far um kyni\u00f0 er ekki undarlegt a\u00f0 kyn <em>\u00f6fga<\/em> s\u00e9 \u00e1 reiki. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tist a\u00f0 fleirt\u00f6luendingin <em>-ar<\/em> er d\u00e6miger\u00f0ari fyrir karlkyn en kvenkyn svo a\u00f0 b\u00faast m\u00e6tti vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 karlkyni\u00f0 s\u00e6kti \u00e1 \u2013 og s\u00fa vir\u00f0ist vera raunin. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>a\u00f0 fr\u00e1t\u00f6ldum samf\u00e9lagsmi\u00f0lum eru r\u00fam 800 d\u00e6mi um nefnifalls- og \u00feolfallsmyndina <em>\u00f6fgarnar <\/em>\u2013 fj\u00f3rt\u00e1n sinnum fleiri en samtals um samsvarandi karlkynsmyndir, <em>\u00f6fgarnir <\/em>og <em>\u00f6fgana<\/em>. En \u00ed samf\u00e9lagsmi\u00f0lahlutanum eru um 350 d\u00e6mi um karlkynsmyndirnar en a\u00f0eins helmingi fleiri, um 700, um kvenkynsmyndina. \u00deetta bendir til \u00feess a\u00f0 \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i s\u00e9 <em>\u00f6fgar <\/em>\u00e1 hra\u00f0ri lei\u00f0 yfir \u00ed karlkyn. \u00c9g s\u00e9 ekki neina \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 ergja sig yfir \u00fev\u00ed.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var spurt hvort \u00e6tti a\u00f0 segja \u00f6fgarnar e\u00f0a \u00f6fgarnir, \u00fe.e. hvort or\u00f0i\u00f0 \u00f6fgar v\u00e6ri kvenkyns- e\u00f0a karlkynsor\u00f0. Or\u00f0i\u00f0 er venjulega a\u00f0eins \u00ed fleirt\u00f6lu en \u00e1 t\u00edmarit.is m\u00e1 \u00fe\u00f3 finna tv\u00f6 d\u00e6mi um eint\u00f6luna \u00f6fg \u2013 \u201eEin \u00f6fgin b\u00fd\u00f0ur annarri heim\u201c \u00ed T\u00edmanum 1962 og \u201eHin \u00f6fgin er s\u00fa\u201c \u00ed Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu 1968. Allar or\u00f0ab\u00e6kur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7019","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7019"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7021,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7019\/revisions\/7021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}