{"id":7031,"date":"2024-11-01T10:48:26","date_gmt":"2024-11-01T10:48:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7031"},"modified":"2024-11-01T10:51:08","modified_gmt":"2024-11-01T10:51:08","slug":"19-eda-hvad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/11\/01\/19-eda-hvad\/","title":{"rendered":"19% \u2013 e\u00f0a hva\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdlegri sk\u00fdrslu OECD um innflytjendur \u00e1 \u00cdslandi kemur fram a\u00f0 hlutfall \u00feeirra innflytjenda sem telja sig vera fullf\u00e6ra e\u00f0a s\u00e6milega f\u00e6ra \u00ed landsm\u00e1linu er l\u00e6gra \u00e1 \u00cdslandi en \u00ed \u00f6llum \u00f6\u00f0rum l\u00f6ndum OECD \u2013 a\u00f0eins 19%. \u00cd n\u00fdlegri <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242641460d\/hallgrimur-malid-snyst-thvi-midur-ekki-bara-um-kebab\">grein<\/a> \u00ed <em>V\u00edsi<\/em> var \u00feetta bori\u00f0 saman vi\u00f0 um 95% \u00ed Port\u00fagal, 85% \u00ed Ungverjalandi og t\u00e6p 80% \u00e1 Sp\u00e1ni. \u00dear er vissulega sl\u00e1andi munur, en n\u00e6rt\u00e6kara v\u00e6ri a\u00f0 bera \u00cdsland saman vi\u00f0 \u00f6nnur Nor\u00f0url\u00f6nd. Hlutfalli\u00f0 er t\u00e6p 45% \u00ed Finnlandi, t\u00e6p 50% \u00ed Danm\u00f6rku, r\u00fam 55% \u00ed Noregi og r\u00fam 60% \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 \u2013 me\u00f0altal OECD er r\u00e9tt t\u00e6p 60%. \u00deetta er ekki \u00f3e\u00f0lilegur munur \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 \u00ed Noregi og Finnlandi er vari\u00f0 um fj\u00f3rum sinnum meira opinberu f\u00e9 \u00e1 mann \u00ed tungum\u00e1lakennslu innflytjenda og \u00ed Danm\u00f6rku allt a\u00f0 t\u00edu sinnum meira.<\/p>\n<p>En hugsanlegt er a\u00f0 anna\u00f0 b\u00e6tist vi\u00f0 sem auki enn \u00e1 \u00feennan mun. T\u00f6lur um m\u00e1lakunn\u00e1ttu eru ekki bygg\u00f0ar \u00e1 neins konar samr\u00e6mdum pr\u00f3fum, heldur \u00e1 sj\u00e1lfsmati innflytjenda eins og \u00e1\u00f0ur er nefnt (\u201erespondents who considered their Icelandic to be either \u201cfluent\u201d or \u201cadvanced\u201d\u201c). \u00de\u00e1 m\u00e1 spyrja \u00e1 hverju innflytjendur byggi mat sitt \u00e1 eigin \u00edslenskuf\u00e6rni. \u00dea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 byggjast a\u00f0 einhverju leyti \u00e1 reynslu \u00feeirra, og f\u00f3lks \u00ed kringum \u00fe\u00e1, af \u00fev\u00ed a\u00f0 nota \u00edslensku og vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um \u00cdslendinga \u00feegar \u00feeir reyna a\u00f0 tala m\u00e1li\u00f0. Eins og h\u00e9r hefur margoft veri\u00f0 nefnt skortir okkur \u00feolinm\u00e6\u00f0i gagnvart \u201e\u00f3fullkominni\u201c \u00edslensku, svo sem erlendum hreim, r\u00f6ngum beygingum og \u00f3venjulegri or\u00f0ar\u00f6\u00f0, og skiptum i\u00f0ulega yfir \u00ed ensku ef vi\u00f0m\u00e6landinn talar ekki k\u00f3rr\u00e9tt.<\/p>\n<p>Vegna \u00feessa er ekki \u00f3tr\u00falegt, \u00fe\u00f3tt ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 fullyr\u00f0a neitt um \u00fea\u00f0, a\u00f0 margir innflytjendur meti \u00edslenskukunn\u00e1ttu s\u00edna l\u00e6gra en ella \u2013 \u00fe\u00f3tt \u00feeir tali \u00edslensku a\u00f0 einhverju marki finna \u00feeir a\u00f0 \u00cdslendingum finnst \u00edslenskan \u00feeirra \u00f3fulln\u00e6gjandi og telja \u00fe\u00e1 jafnvel alls ekki tala m\u00e1li\u00f0. Hugsanlegt er a\u00f0 innflytjendur \u00ed \u00f6\u00f0rum OECD-l\u00f6ndum, me\u00f0 samb\u00e6rilega kunn\u00e1ttu \u00ed tungum\u00e1lum \u00feeirra landa, m\u00e6ti \u00f6\u00f0ru vi\u00f0m\u00f3ti og meti \u00fear af lei\u00f0andi kunn\u00e1ttu s\u00edna h\u00e6rra. Um \u00feetta er ekkert h\u00e6gt a\u00f0 fullyr\u00f0a en vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 \u00cdslendinga gagnvart \u201e\u00f3fullkominni\u201c \u00edslensku eru \u00feekkt og gefa \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 velta \u00feessu fyrir s\u00e9r. \u00deetta \u00feyrfti vitanlega a\u00f0 rannsaka \u00e1\u00f0ur en fari\u00f0 er a\u00f0 tala um \u201e\u00fea\u00f0 gr\u00e1tlega litla hlutfall \u00fatlendinga sem s\u00e9r \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku\u201c.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 hvatinn til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku hl\u00fdtur alltaf a\u00f0 ver\u00f0a minni en hvatinn til a\u00f0 l\u00e6ra tungum\u00e1l st\u00f3r\u00fej\u00f3\u00f0a, einfaldlega vegna \u00feess a\u00f0 \u00edslenska n\u00fdtist hvergi nema \u00e1 \u00cdslandi, og \u00fev\u00ed er ekki l\u00edklegt a\u00f0 f\u00f3lk vilji verja t\u00edma og f\u00e9 \u00ed \u00edslenskun\u00e1m nema \u00fea\u00f0 \u00e6tli s\u00e9r a\u00f0 vera h\u00e9r til framb\u00fa\u00f0ar. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 r\u00e1\u00f0um vi\u00f0 ekki, en allt hitt sem veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 of f\u00e1ir innflytjendur l\u00e6ra \u00edslensku getum vi\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 \u2013 ef vi\u00f0 bara viljum. Vi\u00f0 getum sett miklu meira f\u00e9 \u00ed kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls, vi\u00f0 getum breytt hugarfari okkar og vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um gagnvart \u201e\u00f3fullkominni\u201c \u00edslensku, og vi\u00f0 getum h\u00e6tt a\u00f0 haga okkur eins og \u00fea\u00f0 s\u00e9 allt \u00ed lagi a\u00f0 enska s\u00e9 notu\u00f0 vi\u00f0 \u00fdmsar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. Allt eru \u00feetta \u00cdslendingavandam\u00e1l, ekki \u00fatlendingavandam\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdlegri sk\u00fdrslu OECD um innflytjendur \u00e1 \u00cdslandi kemur fram a\u00f0 hlutfall \u00feeirra innflytjenda sem telja sig vera fullf\u00e6ra e\u00f0a s\u00e6milega f\u00e6ra \u00ed landsm\u00e1linu er l\u00e6gra \u00e1 \u00cdslandi en \u00ed \u00f6llum \u00f6\u00f0rum l\u00f6ndum OECD \u2013 a\u00f0eins 19%. \u00cd n\u00fdlegri grein \u00ed V\u00edsi var \u00feetta bori\u00f0 saman vi\u00f0 um 95% \u00ed Port\u00fagal, 85% \u00ed Ungverjalandi og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7031","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7031"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7034,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7031\/revisions\/7034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}