{"id":7044,"date":"2024-11-05T17:09:01","date_gmt":"2024-11-05T17:09:01","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7044"},"modified":"2024-11-05T17:25:35","modified_gmt":"2024-11-05T17:25:35","slug":"hvitabirnir-og-isbirnir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/11\/05\/hvitabirnir-og-isbirnir\/","title":{"rendered":"Hv\u00edtabirnir og \u00edsbirnir"},"content":{"rendered":"<p>Spend\u00fdri\u00f0 <em>ursus maritimus<\/em> heitir \u00e1 \u00edslensku \u00fdmist <em>hv\u00edtabj\u00f6rn<\/em> e\u00f0a <em>\u00edsbj\u00f6rn<\/em> \u2013 s\u00ed\u00f0arnefnda or\u00f0i\u00f0 er komi\u00f0 af <em>isbj\u00f8rn<\/em> \u00ed d\u00f6nsku. \u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5152163?iabr=on#page\/n9\/mode\/1up\/\">vi\u00f0tali<\/a> \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2011 segir \u00c6var Petersen d\u00fdrafr\u00e6\u00f0ingur: \u201eHv\u00edtabj\u00f6rn er \u00feekkt \u00ed \u00edslensku a\u00f0 minnsta kosti fr\u00e1 12. \u00f6ld en \u00edsbj\u00f6rn kom fyrst fram \u00ed ritu\u00f0u m\u00e1li snemma \u00e1 19. \u00f6ld og var \u00ed raun l\u00edti\u00f0 sem ekkert nota\u00f0 fyrr en \u00e1 20. \u00f6ld. Or\u00f0i\u00f0 bjarnd\u00fdr var miki\u00f0 nota\u00f0 \u00e1 19. \u00f6ld um hv\u00edtabirni en \u00fea\u00f0 er n\u00fana yfirleitt haft sem almennt heiti yfir birni \u2013 hv\u00edta, br\u00fana og svarta.\u201c \u00dea\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0 elsta d\u00e6mi um <em>\u00edsbj\u00f6rn <\/em>er fr\u00e1 1827, en allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed lok n\u00edtj\u00e1ndu aldar hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 mun algengara or\u00f0 en <em>hv\u00edtabj\u00f6rn<\/em>. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru r\u00fam n\u00edu \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um fyrrnefnda or\u00f0i\u00f0 en t\u00e6p tv\u00f6 \u00fe\u00fasund og tv\u00f6 hundru\u00f0 um \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 <em>\u00edsbj\u00f6rn <\/em>eigi s\u00e9r hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed d\u00f6nsku og s\u00e9 sni\u00f0i\u00f0 eftir henni er \u00fea\u00f0 eftir sem \u00e1\u00f0ur vitanlega \u00edslenskt or\u00f0 \u2013 b\u00e1\u00f0ir or\u00f0hlutarnir, <em>\u00eds <\/em>og <em>bj\u00f6rn<\/em>, eru \u00edslenskir. Merkingarleg tengsl or\u00f0hlutanna eru hli\u00f0st\u00e6\u00f0 vi\u00f0 tengslin \u00ed or\u00f0inu <em>sk\u00f3garbj\u00f6rn <\/em>sem kemur fyrir \u00ed fornu m\u00e1li og engum dettur \u00ed hug a\u00f0 gera athugasemdir vi\u00f0 \u2013 \u00ed b\u00e1\u00f0um tilvikum er d\u00fdri\u00f0 kennt vi\u00f0 b\u00fasv\u00e6\u00f0i sitt, \u00eds e\u00f0a sk\u00f3g. Vegna \u00feess a\u00f0 <em>hv\u00edtabj\u00f6rn <\/em>kemur fyrir \u00ed fornu m\u00e1li en <em>\u00edsbj\u00f6rn <\/em>er mun yngra \u00ed m\u00e1linu finnst m\u00f6rgum samt \u00e6skilegra a\u00f0 nota fyrrnefnda or\u00f0i\u00f0, og \u00fea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja. Hins vegar \u00e6tti \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera li\u00f0in t\u00ed\u00f0 a\u00f0 or\u00f0 myndu\u00f0 \u00far \u00edslensku hr\u00e1efni sem falla fullkomlega a\u00f0 m\u00e1linu s\u00e9u litin hornauga og l\u00e1tin gjalda \u00feess a\u00f0 eiga s\u00e9r hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed d\u00f6nsku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Spend\u00fdri\u00f0 ursus maritimus heitir \u00e1 \u00edslensku \u00fdmist hv\u00edtabj\u00f6rn e\u00f0a \u00edsbj\u00f6rn \u2013 s\u00ed\u00f0arnefnda or\u00f0i\u00f0 er komi\u00f0 af isbj\u00f8rn \u00ed d\u00f6nsku. \u00cd vi\u00f0tali \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu 2011 segir \u00c6var Petersen d\u00fdrafr\u00e6\u00f0ingur: \u201eHv\u00edtabj\u00f6rn er \u00feekkt \u00ed \u00edslensku a\u00f0 minnsta kosti fr\u00e1 12. \u00f6ld en \u00edsbj\u00f6rn kom fyrst fram \u00ed ritu\u00f0u m\u00e1li snemma \u00e1 19. \u00f6ld og var \u00ed raun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7044","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7044"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7046,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7044\/revisions\/7046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}