{"id":7086,"date":"2024-12-03T12:00:43","date_gmt":"2024-12-03T12:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7086"},"modified":"2024-12-17T17:35:05","modified_gmt":"2024-12-17T17:35:05","slug":"ad-vokva-blomum-og-vatna-theim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/12\/03\/ad-vokva-blomum-og-vatna-theim\/","title":{"rendered":"A\u00f0 v\u00f6kva bl\u00f3mum \u2013 og\u00a0vatna \u00feeim"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7459453?iabr=on#page\/n2\/mode\/1up\/\">greininni<\/a> \u201e\u00c1stk\u00e6ra, ylh\u00fdra m\u00e1li\u00f0\u201c sem birtist \u00ed <em>Regin <\/em>1942 og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/12\/08\/breytt-fallstjorn-er-engin-malspjoll\/\">\u00e1\u00f0ur<\/a> vitna\u00f0 \u00ed kvartar Fri\u00f0rik Hjartar yfir \u00fdmsum m\u00e1lbreytingum \u2013 s\u00fa athyglisver\u00f0asta er a\u00f0 hans s\u00f6gn \u201efr\u00e1hvarf fr\u00e1 nefnifalli og \u00feolfalli til <em>\u00fe\u00e1gufalls<\/em>\u201c. Um \u00feetta nefnir hann \u00fdmis d\u00e6mi, b\u00e6\u00f0i af fruml\u00f6gum me\u00f0 s\u00f6gnum eins og <em>langa <\/em>og <em>dreyma<\/em>, en einnig af andl\u00f6gum me\u00f0 s\u00f6gnum eins og <em>pakka<\/em>,<em> framlengja<\/em>, <em>skora<\/em> \u2013 og <em>v\u00f6kva<\/em>. \u201e\u00de\u00e1 er sagt, a\u00f0 n\u00fa \u00feurfi a\u00f0 v\u00f6kva bl\u00f3munum, v\u00f6kva g\u00f6r\u00f0unum, \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 segja: a\u00f0 v\u00f6kva <em>bl\u00f3min<\/em>, v\u00f6kva <em>gar\u00f0ana<\/em>, m. \u00f6. or\u00f0um: v\u00f6kva <em>eitthva\u00f0<\/em>, ekki v\u00f6kva einhverju.\u201c S\u00f6gnin <em>v\u00f6kva <\/em>tekur vissulega me\u00f0 s\u00e9r \u00feolfall \u00ed fornu m\u00e1li en er <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/257313\/merkja\/v%C3%B6kva\">gefin upp<\/a> me\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 og \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 er greinilega gamalt.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed einu af elstu d\u00e6mum um s\u00f6gnina \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00ed <em>Nor\u00f0urfara <\/em>1849: \u201esvo menn \u00feessvegna v\u00edst hef\u00f0u geta\u00f0 spara\u00f0 \u00fea\u00f0 bl\u00f3\u00f0, sem n\u00fa ei var\u00f0 til annars enn a\u00f0 v\u00f6kva g\u00f6tum Par\u00edsar.\u201c \u00cd <em>Skuld <\/em>1879 segir: \u201e\u00feessi ungi ma\u00f0r er l\u00edka \u201eeik\u201c, sem visnar, ef henni er ekki v\u00f6kva\u00f0.\u201c \u00cd s\u00f6gunni \u201eL\u00edfi\u00f0 \u00ed Reykjav\u00edk\u201c eftir Gest P\u00e1lsson fr\u00e1 1888 segir: \u201esumir eru \u00ed \u00f3\u00f0a \u00f6nn a\u00f0 v\u00f6kva bl\u00f3mum og trj\u00e1m.\u201c \u00cd <em>Frey <\/em>1904 segir: \u201e\u00dea\u00f0 m\u00e1 auka bl\u00f3mgunina og lengja bl\u00f3mgunart\u00edmann me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 v\u00f6kva \u00feeim me\u00f0 \u00e1bur\u00f0arlegi.\u201c \u00cd <em>B\u00fana\u00f0arritinu <\/em>1907 segir: \u201eauk \u00feess \u00fearf a\u00f0 v\u00f6kva bl\u00f3mk\u00e1linu me\u00f0 \u00e1bur\u00f0arlegi.\u201c \u00cd <em>Sindra <\/em>1921 segir: \u201e\u00dea\u00f0 \u00fearf \u00feannig a\u00f0 <em>v\u00f6kva rakri steypu \u00ed eigi minna en \u00bd m\u00e1nu\u00f0<\/em>.\u201c \u00cd <em>Blika <\/em>1936 segir: \u201e\u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 v\u00f6kva \u00fev\u00ed dyggilega.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00e1gufall vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 t\u00f6luvert nota\u00f0 me\u00f0 <em>v\u00f6kva <\/em>\u00e1 seinni hluta n\u00edtj\u00e1ndu aldar og langt fram eftir \u00feeirri tuttugustu, en d\u00e6mum fer f\u00e6kkandi eftir mi\u00f0ja \u00f6ldina. Yngsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1992: \u201eJafnframt er \u00ed h\u00fasg\u00e6slukerfinu \u00fej\u00f3nusta \u00f6ryggisvar\u00f0a VARA sem tvisvar \u00ed viku t\u00e6ma p\u00f3stkassa, v\u00f6kva bl\u00f3mum og gefa g\u00e6lud\u00fdrum.\u201c Tv\u00f6 yngri d\u00e6mi fundust \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>: \u201eMun minni h\u00e6tta f\u00f3lgin \u00ed a\u00f0 v\u00f6kva bl\u00f3mum\u201c \u00e1 <em>M\u00e1lefnin.com<\/em> 2006 og \u201ehann f\u00f3r til \u00feess a\u00f0 v\u00f6kva pl\u00f6ntunum\u201c \u00ed h\u00e9ra\u00f0sd\u00f3mi fr\u00e1 2012. En \u00e9g haf\u00f0i aldrei rekist \u00e1 \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 og h\u00e9lt a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri alveg horfi\u00f0 \u2013 \u00feanga\u00f0 til \u00ed g\u00e6rkv\u00f6ldi a\u00f0 \u00e9g heyr\u00f0i \u00ed sj\u00f3nvarpinu eldri mann \u00e1 \u00cdsafir\u00f0i tala um a\u00f0 <em>v\u00f6kva bl\u00f3m<strong>unum<\/strong><\/em>.<\/p>\n<p>\u00deessi ma\u00f0ur hefur v\u00e6ntanlega alist upp vi\u00f0 notkun \u00fe\u00e1gufalls me\u00f0 <em>v\u00f6kva <\/em>og vitanlega engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r vel skiljanlegt a\u00f0 <em>v\u00f6kva <\/em>hneigist til a\u00f0 taka me\u00f0 s\u00e9r \u00fe\u00e1gufall \u00ed st\u00edl vi\u00f0 sagnir eins og <em>vatna <\/em>og <em>brynna<\/em> sem eru merkingarlega skyldar \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r s\u00e9u vissulega einkum nota\u00f0ar um h\u00fasd\u00fdr. Notkun <em>v\u00f6kva <\/em>og <em>vatna <\/em>skarast \u00fe\u00f3 eitthva\u00f0 \u2013 til eru d\u00e6mi eins og \u201eMargir hir\u00f0a ekki n\u00f3gu vel um a\u00f0 v\u00f6kva f\u00e9nu\u201c \u00ed <em>B\u00fana\u00f0arritinu <\/em>1914, og allnokkur d\u00e6mi um a\u00f0 <em>vatna bl\u00f3mum<\/em>, t.d. \u00ed <em>\u00c6skunni <\/em>1924: \u201e\u00cd bl\u00f3mgar\u00f0i vi\u00f0 h\u00fasi\u00f0 var m\u00e6r ein ung og vatna\u00f0i bl\u00f3munum.\u201c \u00deetta vir\u00f0ist hverfa upp \u00far 1970 og \u00ed ritd\u00f3mi \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1981 segir: \u201eSem gamall sveitama\u00f0ur hl\u00fdt \u00e9g a\u00f0 vara vi\u00f0 reykv\u00edskunni a\u00f0 \u201evatna bl\u00f3mum\u201c.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd greininni \u201e\u00c1stk\u00e6ra, ylh\u00fdra m\u00e1li\u00f0\u201c sem birtist \u00ed Regin 1942 og \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur vitna\u00f0 \u00ed kvartar Fri\u00f0rik Hjartar yfir \u00fdmsum m\u00e1lbreytingum \u2013 s\u00fa athyglisver\u00f0asta er a\u00f0 hans s\u00f6gn \u201efr\u00e1hvarf fr\u00e1 nefnifalli og \u00feolfalli til \u00fe\u00e1gufalls\u201c. Um \u00feetta nefnir hann \u00fdmis d\u00e6mi, b\u00e6\u00f0i af fruml\u00f6gum me\u00f0 s\u00f6gnum eins og langa og dreyma, en einnig af [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7086","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7086"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7087,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7086\/revisions\/7087"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}