{"id":7091,"date":"2024-12-18T17:29:27","date_gmt":"2024-12-18T17:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7091"},"modified":"2024-12-18T17:29:27","modified_gmt":"2024-12-18T17:29:27","slug":"systerni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/12\/18\/systerni\/","title":{"rendered":"Systerni"},"content":{"rendered":"<p>Um daginn var h\u00e9r spurt hvort til v\u00e6ri eitthvert kvenl\u00e6gt or\u00f0 sem samsvara\u00f0i or\u00f0inu <em>br\u00f3\u00f0erni <\/em>\u2013 <em>systerni <\/em>er \u201eeitthva\u00f0 skr\u00edti\u00f0\u201c sag\u00f0i fyrirspyrjandi. \u00cd umr\u00e6\u00f0um var minnt \u00e1 or\u00f0 eins og <em>systralag <\/em>og <em>systra\u00feel <\/em>sem vissulega eru til \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u ekki mj\u00f6g algeng og finnist ekki \u00ed almennum or\u00f0ab\u00f3kum, en einnig var bent \u00e1 a\u00f0 <em>br\u00f3\u00f0erni <\/em>\u00e6tti ekkert s\u00ed\u00f0ur vi\u00f0 um konur en karla \u2013 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/7060\">sk\u00fdring<\/a> \u00feess \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er 'gott samkomulag, vinsemd'. En \u00fea\u00f0 s\u00fdnir einmitt a\u00f0 or\u00f0in <em>systralag <\/em>og<em> systra\u00feel<\/em>, svo \u00e1g\u00e6t sem \u00feau eru, samsvara alls ekki <em>br\u00f3\u00f0erni <\/em>\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau eru eing\u00f6ngu notu\u00f0 um konur a\u00f0 \u00fev\u00ed er vir\u00f0ist. V\u00e6ntanlega er veri\u00f0 a\u00f0 spyrja um or\u00f0 sem hefur almenna merkingu en er laust vi\u00f0 \u00feann karll\u00e6ga bl\u00e6 sem <em>br\u00f3\u00f0erni <\/em>\u00f3neitanlega hefur.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>systerni <\/em>hlj\u00f3mar vissulega frekar \u00f3kunnuglega og er ekki \u00ed almennum or\u00f0ab\u00f3kum frekar en <em>systralag <\/em>og <em>systra\u00feel <\/em>en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 til \u00ed m\u00e1linu \u2013 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru t\u00edu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Heimskringlu <\/em>1888. \u00cd <em>Sk\u00edrni <\/em>1909 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er systerni \u00e1 milli n\u00fdnor\u00f0r\u00e6nu m\u00e1lanna, t. d. norsku og s\u00e6nsku.\u201c \u00deetta er \u00ed grein eftir J\u00f3hannes L. L. J\u00f3hannsson sem var m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingur (\u00fe\u00f3 ekki l\u00e6r\u00f0ur) og mikill m\u00e1lv\u00f6ndunarma\u00f0ur. \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1959 segir: \u201eEiginkonur Br\u00fatusar og C\u00e6sars f\u00e1 s\u00e9r kaffisopa \u00ed systerni eftir v\u00edg C\u00e6sars.\u201c \u00cd <em>Veru <\/em>1995 segir: \u201e\u00deetta f\u00f3r au\u00f0vita\u00f0 fram \u00ed mesta systerni, eins og venjan er \u00ed Kvennalistanum.\u201c D\u00f3mur um t\u00f3nleika fj\u00f6gurra s\u00f3prans\u00f6ngkvenna \u00ed <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>2009 ber fyrirs\u00f6gnina \u201e\u00cd ferauknu systerni\u201c.<\/p>\n<p>Vi\u00f0skeyti\u00f0 <em>-erni <\/em>kemur fyrir \u00ed \u00fdmsum or\u00f0um, m.a. skyldleikaor\u00f0unum <em>fa\u00f0erni<\/em>, <em>m\u00f3\u00f0erni<\/em> og <em>br\u00f3\u00f0erni<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>systerni <\/em>er mynda\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt og ekkert vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 athuga fr\u00e1 or\u00f0myndunarlegu sj\u00f3narmi\u00f0i \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fearf bara a\u00f0 venjast \u00fev\u00ed. Hins vegar er spurning hva\u00f0 f\u00f3lk vill l\u00e1ta \u00fea\u00f0 merkja. \u00cd d\u00e6munum sem tilf\u00e6r\u00f0 eru h\u00e9r a\u00f0 framan, og \u00f6\u00f0rum d\u00e6mum sem \u00e9g hef fundi\u00f0, hefur \u00fea\u00f0 auglj\u00f3slega ekki almenna v\u00edsun heldur v\u00edsar til kvenna (e\u00f0a kvenkynsor\u00f0a eins og tungum\u00e1laheita) og er \u00fear me\u00f0 ekki samsv\u00f6run vi\u00f0 <em>br\u00f3\u00f0erni<\/em>. En vegna \u00feess hversu sjaldg\u00e6ft or\u00f0i\u00f0 er hefur s\u00fa merking ekki unni\u00f0 s\u00e9r hef\u00f0 og \u00fev\u00ed v\u00e6ri vel h\u00e6gt a\u00f0 taka or\u00f0i\u00f0 upp \u00ed almennri merkingu og nota \u00fea\u00f0 um f\u00f3lk af \u00f6llum kynjum \u2013 eins og <em>br\u00f3\u00f0erni<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um daginn var h\u00e9r spurt hvort til v\u00e6ri eitthvert kvenl\u00e6gt or\u00f0 sem samsvara\u00f0i or\u00f0inu br\u00f3\u00f0erni \u2013 systerni er \u201eeitthva\u00f0 skr\u00edti\u00f0\u201c sag\u00f0i fyrirspyrjandi. \u00cd umr\u00e6\u00f0um var minnt \u00e1 or\u00f0 eins og systralag og systra\u00feel sem vissulega eru til \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u ekki mj\u00f6g algeng og finnist ekki \u00ed almennum or\u00f0ab\u00f3kum, en einnig var bent [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7091","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7091"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7092,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7091\/revisions\/7092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}