{"id":7094,"date":"2024-12-26T09:49:13","date_gmt":"2024-12-26T09:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7094"},"modified":"2024-12-26T09:49:13","modified_gmt":"2024-12-26T09:49:13","slug":"ad-bua-ekki-yfir-snefil-snefli-af-gaesku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/12\/26\/ad-bua-ekki-yfir-snefil-snefli-af-gaesku\/","title":{"rendered":"A\u00f0 b\u00faa ekki yfir snefil\/snefli af g\u00e6sku"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>snefill <\/em>er ekki \u00fdkja algengt en \u00fe\u00f3 vel \u00feekkt og einkum nota\u00f0 me\u00f0 neitun, \u00ed sambandinu <em>ekki snefill <\/em>sem <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/38094\">sk\u00fdrt<\/a> er 'ekki vottur af e-u, ekki vitundar\u00f6gn' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 komi langoftast fyrir \u00ed nefnifalli e\u00f0a \u00feolfalli \u00e6ttu \u00f6nnur f\u00f6ll ekki a\u00f0 valda vandkv\u00e6\u00f0um, enda liggur beint vi\u00f0 a\u00f0 beygja or\u00f0i\u00f0 eins og vel \u00feekkt og algeng or\u00f0 me\u00f0 s\u00f6mu stofnger\u00f0 svo sem <em>hefill<\/em> og <em>trefill<\/em> sem eru <em>hefli <\/em>og <em>trefli <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu. \u00deess vegna fannst m\u00e9r \u00e1hugavert \u00feegar \u00e9g rakst \u00e1 or\u00f0alagi\u00f0 \u201el\u00e1ta eins og \u00feau byggju yfir snefil af g\u00e6sku\u201c \u00ed n\u00fdrri sk\u00e1lds\u00f6gu. Sambandi\u00f0 <em>b\u00faa yfir <\/em>tekur venjulega me\u00f0 s\u00e9r \u00fe\u00e1gufall, en \u00fearna er notu\u00f0 \u00feolfallsmyndin <em>snefil <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>snefli <\/em>sem b\u00faast m\u00e6tti vi\u00f0 \u00fat fr\u00e1 beygingu hli\u00f0st\u00e6\u00f0ra or\u00f0a.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 n\u00e1nari athugun kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00feetta er ekki einsd\u00e6mi. \u00cd athugasemd vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em><a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/477404\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0 er mj\u00f6g sjalds\u00e9\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1gufalli en or\u00f0myndunum <em>snefli<\/em> og <em>snefil<\/em> breg\u00f0ur fyrir.\u201c \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru r\u00fam 40 d\u00e6mi um <em>snefli<\/em>, t.d. \u201eHlj\u00f3msveitin b\u00fdr ekki yfir snefli af kunn\u00e1ttu\u201c \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1977. Erfitt er a\u00f0 leita a\u00f0 d\u00e6mum um a\u00f0 myndin <em>snefil <\/em>s\u00e9 notu\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1gufalli en \u00fea\u00f0 vir\u00f0ist a.m.k. jafnalgengt \u2013 nefna m\u00e1 a\u00f0 fj\u00f6gur d\u00e6mi eru um <em>b\u00faa <\/em>(<em>ekki<\/em>)<em> yfir snefil<\/em> en \u00ferj\u00fa um <em>b\u00faa <\/em>(<em>ekki<\/em>)<em> yfir snefli<\/em>. \u00dea\u00f0 kemur \u00e1 \u00f3vart a\u00f0 <em>snefill <\/em>skuli \u00feannig haga s\u00e9r \u00e1 annan h\u00e1tt en \u00f6nnur karlkynsor\u00f0 me\u00f0 hlj\u00f3\u00f0asambandi\u00f0 <em>-efill<\/em> \u00ed stofni sem \u00f6ll vir\u00f0ast f\u00e1 <em>-efli <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli \u2013 <em>grefill<\/em>, <em>refill<\/em>, <em>skefill<\/em>, <em>Hnefill<\/em> o.fl., auk <em>hefill <\/em>og <em>trefill<\/em>.<\/p>\n<p>H\u00e9r er nau\u00f0synlegt a\u00f0 athuga a\u00f0 t\u00f6luver\u00f0 breyting ver\u00f0ur \u00e1 stofni \u00feessara or\u00f0a \u00ed \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu (og allri fleirt\u00f6lunni, \u00ed \u00feeim or\u00f0um \u00fear sem h\u00fan er notu\u00f0). \u00c1herslulausa s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>i<\/em> \u00ed vi\u00f0skeytinu <em>-ill<\/em> fellur brott \u00feegar beygingarending hefst \u00e1 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i \u2013 <em>trefil+i <\/em>ver\u00f0ur ekki *<em>trefili<\/em>, heldur <em>trefli<\/em>. \u00deetta er regla sem gildir undantekningarl\u00edti\u00f0 um s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0in <em>a<\/em>, <em>i <\/em>og <em>u<\/em> \u00ed \u00e1hersluleysi, sbr. <em>hamar+i <\/em>&gt; <em>hamri<\/em>, <em>j\u00f6kul+i <\/em>&gt; <em>j\u00f6kli<\/em>. En \u00feegar <em>i <\/em>fellur brott \u00far sambandinu <em>-efil<\/em> lei\u00f0ir \u00fea\u00f0 til \u00feess a\u00f0 <em>f <\/em>(sem er bori\u00f0 fram <em>v<\/em> milli s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0a) og <em>l <\/em>standa saman, og sambandi\u00f0 <em>fl <\/em>inni \u00ed or\u00f0um e\u00f0a \u00ed lok or\u00f0a er \u00e6vinlega bori\u00f0 fram <em>bl <\/em>\u2013 <em>tefla <\/em>og <em>afl <\/em>er bori\u00f0 fram <em>tebla <\/em>og <em>abl<\/em>. \u00deess vegna segjum vi\u00f0 <em>trebli <\/em>og <em>treblar <\/em>\u00fe\u00f3tt vi\u00f0 berum fram <em>v<\/em> \u00ed <em>trefill<\/em>, <em>trefil <\/em>og <em>trefils<\/em>.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 l\u00e6rum \u00feessar stofnbreytingar \u00e1reynslulaust \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i og hugsum ekkert \u00fat \u00ed \u00fe\u00e6r \u00feegar vi\u00f0 notum algeng or\u00f0 eins og <em>hefill <\/em>og <em>trefill<\/em>. En almennt s\u00e9\u00f0 viljum vi\u00f0 helst halda stofni or\u00f0a sem mest \u00f3breyttum \u00ed \u00f6llum beygingarmyndum og \u00feess vegna geta hlj\u00f3\u00f0breytingar af \u00feessu tagi trufla\u00f0 okkur \u00feegar um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a sjaldg\u00e6far myndir. S\u00fa vir\u00f0ist vera raunin me\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>snefill<\/em> sem er langoftast nota\u00f0 \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli eins og \u00e1\u00f0ur segir. \u00deegar vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 nota \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 eigum vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed ekki \u201e\u00e1 lager\u201c ef svo m\u00e1 segja, heldur \u00feurfum a\u00f0 b\u00faa \u00fea\u00f0 til \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fe\u00e6r reglur sem vi\u00f0 kunnum. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 vi\u00f0 f\u00f6rum a\u00f0 hugsa \u00fat \u00ed \u00fea\u00f0, og \u00fe\u00e1 t\u00f6kum vi\u00f0 eftir \u00fev\u00ed hversu miklar breytingar \u00fearf a\u00f0 gera \u00e1 stofninum \u00ed myndinni <em>snefli<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 for\u00f0ast myndina <em>snefli <\/em>me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sleppa \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0 <em>-i<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1gufalli. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki andst\u00e6tt m\u00e1lkerfinu \u2013 \u00fe\u00f3tt meginhluti sterkra karlkynsor\u00f0a f\u00e1i a\u00f0 v\u00edsu <em>-i<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu er l\u00edka mikill fj\u00f6ldi or\u00f0a endingarlaus \u00ed \u00fev\u00ed falli. En ef endingunni er ekki b\u00e6tt vi\u00f0 ver\u00f0ur ekki neitt brottfall \u00far stofninum og vi\u00f0 f\u00e1um myndina <em>snefil <\/em>\u2013 sem er eins og \u00feolfallsmyndin en samt g\u00f3\u00f0 og gild \u00fe\u00e1gufallsmynd. Me\u00f0 \u00feessu m\u00f3ti er h\u00e6gt a\u00f0 for\u00f0ast myndina <em>snefli <\/em>sem vissulega hlj\u00f3mar nokku\u00f0 framandi. Or\u00f0i\u00f0 er aldrei nota\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu en ef vi\u00f0 \u00feyrftum \u00e1 fleirt\u00f6lunni a\u00f0 halda g\u00e6tum vi\u00f0 ekki leyst m\u00e1li\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt \u2013 \u00fear er enginn annar kostur en nota endingar sem hefjast \u00e1 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i og f\u00e1 \u00fat *<em>sneflar<\/em>, bori\u00f0 fram <em>sneblar<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekkert einsd\u00e6mi a\u00f0 reynt s\u00e9 a\u00f0 for\u00f0ast myndir me\u00f0 hlj\u00f3\u00f0breytingum \u00ed stofni. Or\u00f0anefnd Verkfr\u00e6\u00f0ingaf\u00e9lags \u00cdslands vildi t.d. <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6525435?iabr=on#page\/n61\/mode\/1up\/\">fremur<\/a> nota veiku myndina <em>rafali <\/em>sem \u00fe\u00fd\u00f0ingu \u00e1 <em>elektrisk generator<\/em> en sterku myndina <em>rafall<\/em>. \u00c1st\u00e6\u00f0an vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 s\u00fa a\u00f0 nefndin vildi for\u00f0ast fleirt\u00f6luna <em>raflar <\/em>sem v\u00e6ri bori\u00f0 fram <em>rablar<\/em> og nota fremur <em>rafalar<\/em>. \u00dea\u00f0 er l\u00edka sagt a\u00f0 \u00feegar stofnun fyrirt\u00e6kis til a\u00f0 standa a\u00f0 ger\u00f0 Hvalfjar\u00f0arganga var \u00ed undirb\u00faningi hafi flestum litist vel \u00e1 heiti\u00f0 <em>Sp\u00f6lur <\/em>\u2013 \u00feanga\u00f0 til f\u00f3lk \u00e1tta\u00f0i sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera <em>Speli <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli en s\u00fa mynd var n\u00e6r \u00f3\u00feekkt fram a\u00f0 \u00fev\u00ed og hlj\u00f3ma\u00f0i mj\u00f6g framandi \u00ed upphafi. En h\u00fan vandist \u00fe\u00f3 flj\u00f3tt og n\u00fa man f\u00f3lk t\u00e6past eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan hafi nokkurn t\u00edma \u00fe\u00f3tt undarleg.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 snefill er ekki \u00fdkja algengt en \u00fe\u00f3 vel \u00feekkt og einkum nota\u00f0 me\u00f0 neitun, \u00ed sambandinu ekki snefill sem sk\u00fdrt er 'ekki vottur af e-u, ekki vitundar\u00f6gn' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 komi langoftast fyrir \u00ed nefnifalli e\u00f0a \u00feolfalli \u00e6ttu \u00f6nnur f\u00f6ll ekki a\u00f0 valda vandkv\u00e6\u00f0um, enda liggur beint vi\u00f0 a\u00f0 beygja or\u00f0i\u00f0 eins [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7094","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7095,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7094\/revisions\/7095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}