{"id":7100,"date":"2025-01-08T10:48:07","date_gmt":"2025-01-08T10:48:07","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7100"},"modified":"2025-01-08T10:48:07","modified_gmt":"2025-01-08T10:48:07","slug":"notum-videigandi-malsnid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/01\/08\/notum-videigandi-malsnid\/","title":{"rendered":"Notum vi\u00f0eigandi m\u00e1lsni\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt hvort or\u00f0alagi\u00f0 <em>hvert er besta lagi\u00f0 me\u00f0 \u2026 <\/em>og <em>hva\u00f0 er besta lagi\u00f0 me\u00f0 \u2026<\/em> v\u00e6ri jafngilt. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa fengi\u00f0 \u00e1bendingu um a\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrrnefnda v\u00e6ri r\u00e9ttara, en s\u00e9r fyndist \u00fea\u00f0 einhvern veginn st\u00edfara. \u00cd umr\u00e6\u00f0um kom l\u00edka fram hj\u00e1 \u00fdmsum a\u00f0 \u00feeim hef\u00f0i veri\u00f0 kennt a\u00f0 nota <em>hvert<\/em> \u00ed \u00feessu samhengi, og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/71000\">segir<\/a> vissulega: \u201eFrekar skyldi segja <strong>hvert er<\/strong> (<strong>vanda<\/strong>)<strong>m\u00e1li\u00f0<\/strong> en \u201ehva\u00f0 er (vanda)m\u00e1li\u00f0\u201c.\u201c Fornafni\u00f0 <em>hver<\/em>, sem getur b\u00e6\u00f0i veri\u00f0 spurnarfornafn og \u00f3\u00e1kve\u00f0i\u00f0 fornafn, hefur \u00fe\u00e1 s\u00e9rst\u00f6\u00f0u a\u00f0 af \u00fev\u00ed eru til tv\u00e6r mismunandi myndir \u00ed nefnifalli og \u00feolfalli eint\u00f6lu \u00ed hvorugkyni, <em>hvert <\/em>og <em>hva\u00f0<\/em>, sem hafa me\u00f0 s\u00e9r \u00e1kve\u00f0na verkaskiptingu. Sama gildir um samsetningarnar <em>einhver <\/em>og <em>s\u00e9rhver<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em><a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/478801\">segir<\/a> um verkaskiptingu myndanna <em>hvert <\/em>og <em>hva\u00f0<\/em>: \u201e\u00cd hvorugkyni eint\u00f6lu er or\u00f0myndin <strong>hvert<\/strong> notu\u00f0 hli\u00f0st\u00e6tt, \u00fe.e. me\u00f0 nafnor\u00f0i: <em>\u00deetta veit hvert barn.<\/em> Or\u00f0myndin <strong>hva\u00f0<\/strong> er notu\u00f0 s\u00e9rst\u00e6tt: <em>Heyr\u00f0ir\u00f0u hva\u00f0 hann sag\u00f0i?<\/em>\u201c Vi\u00f0 \u00feetta m\u00e1 b\u00e6ta \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feegar spurnarfornafni\u00f0 tekur me\u00f0 s\u00e9r fornafn e\u00f0a nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli er notu\u00f0 myndin <em>hvert <\/em>\u2013 <em>hvert \u00feeirra <\/em>\/<em> barnanna ger\u00f0i \u00feetta?<\/em>, ekki *<em>hva\u00f0 \u00feeirra <\/em>\/ <em>barnanna ger\u00f0i \u00feetta?<\/em>. \u00deetta er \u00f3umdeilt og ekkert fl\u00f6kt \u00e1 notkun myndanna \u00ed sl\u00edkum tilvikum svo a\u00f0 \u00e9g viti. En \u00ed d\u00e6mum eins og <em>hvert <\/em>\/ <em>hva\u00f0 er besta lagi\u00f0 me\u00f0 \u2026 <\/em>stendur spurnarfornafni\u00f0 ekki beinl\u00ednis hli\u00f0st\u00e6tt me\u00f0 nafnor\u00f0inu <em>lagi\u00f0 <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00edsi vissulega til \u00feess \u2013 s\u00f6gnin kemur \u00fearna \u00e1 milli.<\/p>\n<p>\u00deess vegna er ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 s\u00e9rst\u00e6\u00f0a myndin <em>hva\u00f0 <\/em>s\u00e9 oft notu\u00f0 \u00ed sl\u00edkum setningum, enda er \u00fea\u00f0 raunin. Svo a\u00f0 vitna\u00f0 s\u00e9 \u00ed d\u00e6mi <em>M\u00e1lfarsbankans <\/em>eru r\u00famlega 8.700 d\u00e6mi um <em>hva\u00f0 er m\u00e1li\u00f0? <\/em>\u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> en a\u00f0eins 33 um <em>hvert er m\u00e1li\u00f0?<\/em>. G\u00edfurleg aukning var\u00f0 \u00ed notkun sambandsins <em>hva\u00f0 er m\u00e1li\u00f0? <\/em>upp \u00far s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3tum og \u00feess vegna m\u00e6tti halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 fast (t\u00edsku)or\u00f0asamband og ekki markt\u00e6kt \u00ed \u00feessu sambandi. Hlutf\u00f6llin milli <em>hva\u00f0 er vandam\u00e1li\u00f0? <\/em>og <em>hvert er vandam\u00e1li\u00f0? <\/em>eru l\u00edka vissulega miklu jafnari, en \u00fe\u00f3 eru um 390 d\u00e6mi um fyrrnefnda sambandi\u00f0 en 150 um \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 samb\u00f6nd \u00fear sem <em>hva\u00f0 <\/em>er nota\u00f0 \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>hva\u00f0 er besta lagi\u00f0<\/em> eru g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 t\u00e1knar ekki a\u00f0 \u00e1bending <em>M\u00e1lfarsbankans<\/em>, e\u00f0a \u00fea\u00f0 sem f\u00f3lki hefur veri\u00f0 kennt, s\u00e9 rangt. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 <em>hvert er besta lagi\u00f0<\/em> er formlegra en <em>hva\u00f0 er besta lagi\u00f0<\/em>, eins og fyrirspyrjandi nefndi, og h\u00e6fir \u00fev\u00ed betur vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0nar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, \u00ed \u00e1kve\u00f0nu samhengi. En vi\u00f0 a\u00f0rar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur og \u00ed \u00f6\u00f0ru samhengi \u00e1 betur vi\u00f0 a\u00f0 segja <em>hva\u00f0 er besta lagi\u00f0<\/em>. \u00deetta sn\u00fdst sem s\u00e9 ekki um \u201er\u00e9tt\u201c e\u00f0a \u201erangt\u201c, heldur um <strong>m\u00e1lsni\u00f0<\/strong> \u2013 a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 or\u00f0alag sem er vi\u00f0 h\u00e6fi hverju sinni. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mi\u00f0ur mj\u00f6g algengt a\u00f0 f\u00f3lk l\u00edti svo \u00e1 \u2013 fyrir \u00e1hrif kennslu og m\u00e1lfarslei\u00f0beininga \u2013 a\u00f0 formlegt m\u00e1lsni\u00f0 s\u00e9 hin eina r\u00e9tta \u00edslenska en \u00f3formlegt m\u00e1lsni\u00f0 s\u00e9 rangt. \u00deannig er \u00fea\u00f0 alls ekki \u2013 vanda\u00f0 m\u00e1l felst ekki s\u00edst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 nota vi\u00f0eigandi m\u00e1lsni\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt hvort or\u00f0alagi\u00f0 hvert er besta lagi\u00f0 me\u00f0 \u2026 og hva\u00f0 er besta lagi\u00f0 me\u00f0 \u2026 v\u00e6ri jafngilt. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa fengi\u00f0 \u00e1bendingu um a\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrrnefnda v\u00e6ri r\u00e9ttara, en s\u00e9r fyndist \u00fea\u00f0 einhvern veginn st\u00edfara. \u00cd umr\u00e6\u00f0um kom l\u00edka fram hj\u00e1 \u00fdmsum a\u00f0 \u00feeim hef\u00f0i veri\u00f0 kennt a\u00f0 nota hvert [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7100","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7100"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7100\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7101,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7100\/revisions\/7101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}