{"id":7119,"date":"2025-01-24T11:21:26","date_gmt":"2025-01-24T11:21:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7119"},"modified":"2025-01-24T11:28:57","modified_gmt":"2025-01-24T11:28:57","slug":"tengdasystir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/01\/24\/tengdasystir\/","title":{"rendered":"Tengdasystir"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 vefmi\u00f0li \u00ed dag sag\u00f0i: \u201eFyrrverandi tengdasystir Hegseths steig fram \u00e1 m\u00e1nudaginn.\u201c \u00dearna er or\u00f0i\u00f0 <em>tengdasystir <\/em>nota\u00f0 sem samsv\u00f6run vi\u00f0 <em>sister-in-law<\/em> \u00e1 ensku, en \u00ed \u00edslensku er venja a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>m\u00e1gkona <\/em>\u00ed \u00feessari merkingu. Eins og \u00e9g geri stundum skrifa\u00f0i \u00e9g vi\u00f0komandi bla\u00f0amanni og benti \u00e1 \u00feetta \u2013 f\u00e9kk \u00feakkir fyrir eins og n\u00e6r undantekningarlaust, og \u00feessu hefur n\u00fa veri\u00f0 breytt. En \u00fe\u00f3tt <em>m\u00e1gkona <\/em>s\u00e9 vissulega hef\u00f0bundna or\u00f0i\u00f0 og gamalt \u00ed m\u00e1linu er <em>tengdasystir <\/em>ekki einsd\u00e6mi. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>Nor\u00f0anfara <\/em>1866: \u201etengdasystir m\u00edn, ekkju-h\u00fasfr\u00fa H\u00f3lmfr\u00ed\u00f0ur S\u00e6mundsd\u00f3ttir \u00e1 \u00deernum\u00fdri.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1869 segir: \u201eEnn fremur komu inn \u00e1 skipinu [\u2026] og fr\u00f6ken Bertelsen, tengdasystir Kr\u00fcgers lyfsala.\u201c<\/p>\n<p>Alls eru t\u00e6p 360 d\u00e6mi um <em>tengdasystir <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, meginhlutinn \u00far vestur\u00edslensku bl\u00f6\u00f0unum sem bendir til \u00feess a\u00f0 notkun or\u00f0sins megi oft rekja til enskra \u00e1hrifa. Or\u00f0i\u00f0 <em>tengdabr\u00f3\u00f0ir <\/em>er einnig til. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1866 segir: \u201eTengdabr\u00f3\u00f0ir minn elskulegr herra pr\u00f3fastr Th. E. Hj\u00e1lmarsen \u00ed H\u00edtardal.\u201c D\u00e6min um \u00fea\u00f0 or\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru alls 560 og eins og me\u00f0 <em>tengdasystir <\/em>er meginhluti \u00feeirra \u00far vestur\u00edslensku bl\u00f6\u00f0unum. B\u00e6\u00f0i or\u00f0in eru gefin athugasemdalaust \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er sl\u00e6\u00f0ingur af d\u00e6mum um b\u00e6\u00f0i <em>tengdasystir <\/em>og <em>tengdabr\u00f3\u00f0ir<\/em>, meginhluti \u00feeirra af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum sem bendir til \u00feess a\u00f0 notkun \u00feeirra fari vaxandi \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1li, l\u00edklega vegna aukinna enskra \u00e1hrifa \u00e1 or\u00f0afar.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00f3tt \u00feessa auknu notkun or\u00f0anna megi sennilega rekja til ensku er samt engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 ford\u00e6ma \u00feau. B\u00e6\u00f0i eru g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu, fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1\u00f0ur en enskra \u00e1hrifa f\u00f3r a\u00f0 g\u00e6ta h\u00e9r a\u00f0 marki. \u00deau falla fullkomlega inn \u00ed kerfi annarra venslaor\u00f0a \u2013 <em>tengdafa\u00f0ir<\/em>, <em>tengdam\u00f3\u00f0ir<\/em>, <em>tengdasonur<\/em>, <em>tengdad\u00f3ttir<\/em>, <em>tengdafe\u00f0gar<\/em>, <em>tengdam\u00e6\u00f0gur<\/em>, <em>tengdafj\u00f6lskylda <\/em>o.fl. Ef \u00fearf a\u00f0 tala um <em>m\u00e1ga <\/em>og <em>m\u00e1gkonur <\/em>\u00ed einu lagi er oft nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>tengdasystkini<\/em> \u2013 sem reyndar er ekki \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum. Pari\u00f0 <em>m\u00e1gur <\/em>og <em>m\u00e1gkona<\/em> er ekki a\u00f0 \u00f6llu leyti heppilegt vegna \u00feess a\u00f0 \u00fear er konan skilgreind \u00fat fr\u00e1 karlinum ef svo m\u00e1 segja ('m\u00e1gur sem er kona' var skilgreiningin \u00e1 <em>m\u00e1gkona<\/em> \u00ed fyrri \u00fatg\u00e1fum <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar<\/em>). \u00de\u00f3tt <em>m\u00e1gkona <\/em>s\u00e9 hef\u00f0bundna or\u00f0i\u00f0 eru engin m\u00e1lspj\u00f6ll a\u00f0 <em>tengdasystir<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 vefmi\u00f0li \u00ed dag sag\u00f0i: \u201eFyrrverandi tengdasystir Hegseths steig fram \u00e1 m\u00e1nudaginn.\u201c \u00dearna er or\u00f0i\u00f0 tengdasystir nota\u00f0 sem samsv\u00f6run vi\u00f0 sister-in-law \u00e1 ensku, en \u00ed \u00edslensku er venja a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 m\u00e1gkona \u00ed \u00feessari merkingu. Eins og \u00e9g geri stundum skrifa\u00f0i \u00e9g vi\u00f0komandi bla\u00f0amanni og benti \u00e1 \u00feetta \u2013 f\u00e9kk \u00feakkir fyrir eins [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7119","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7119"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7121,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7119\/revisions\/7121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}