{"id":7158,"date":"2025-03-07T10:56:45","date_gmt":"2025-03-07T10:56:45","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7158"},"modified":"2025-03-07T11:17:02","modified_gmt":"2025-03-07T11:17:02","slug":"daglegar-onadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/03\/07\/daglegar-onadir\/","title":{"rendered":"Daglegar \u00f3n\u00e1\u00f0ir"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/erlent\/2025\/03\/06\/mette_marit_elnar_sottin\/\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 <em>mbl.is <\/em>\u00ed g\u00e6r var sagt fr\u00e1 veikindum norsku kr\u00f3nprinsessunnar sem \u201egl\u00edmi n\u00fa vi\u00f0 daglegar \u00f3n\u00e1\u00f0ir af v\u00f6ldum sj\u00fakd\u00f3msins\u201c eins og \u00fea\u00f0 var or\u00f0a\u00f0. \u00cd h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c var f\u00f3lk a\u00f0 velta \u00feessu or\u00f0alagi fyrir s\u00e9r og m\u00f6rgum fannst fremur eiga a\u00f0 tala um <em>daglegt \u00f3n\u00e6\u00f0i<\/em>, enda er or\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3n\u00e1\u00f0 <\/em>yfirleitt ekki haft \u00ed fleirt\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li og a\u00f0eins eintalan <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/121946\">gefin<\/a> \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/31363\">sk\u00fdrt<\/a> '\u00fea\u00f0 a\u00f0 vera ekki velkominn, van\u00fe\u00f3knun' me\u00f0 samb\u00f6ndunum <em>falla \u00ed \u00f3n\u00e1\u00f0 <\/em>og <em>vera \u00ed \u00f3n\u00e1\u00f0 <\/em>og auglj\u00f3st a\u00f0 s\u00fa merking \u00e1 ekki vi\u00f0 \u00ed umr\u00e6ddu d\u00e6mi. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir samt ekki a\u00f0 fleirtalan <em>\u00f3n\u00e1\u00f0ir<\/em>, eins og h\u00fan var notu\u00f0, hlj\u00f3ti a\u00f0 vera r\u00f6ng e\u00f0a bygg\u00f0 \u00e1 misskilningi \u2013 svo er ekki \u00feegar betur er a\u00f0 g\u00e1\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 kemur nefnilega fram a\u00f0 fleirtalan <em>\u00f3n\u00e1\u00f0ir <\/em><a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/243641\">merki<\/a> '\u00f3r\u00f3i', 'trafali', '\u00f3\u00fe\u00e6gindi'. \u00cd fornu m\u00e1li er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o59963\">algengt<\/a> \u00ed \u00feessari merkingu og langoftast nota\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu. Fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi eru um \u00feessa merkingu \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans<\/em>, b\u00e6\u00f0i \u00ed eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu. \u00c1 seinni \u00f6ldum kemur \u00feessi merking oftast fram \u00ed sambandinu <em>gera e-m \u00f3n\u00e1\u00f0 <\/em>(<em>\u00f3n\u00e1\u00f0ir<\/em>) sem er gefi\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00deetta kemur einst\u00f6ku sinnum fyrir \u00ed textum \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>fram \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar en hverfur \u00fe\u00e1 me\u00f0 \u00f6llu nema \u00ed textum \u00far eldra m\u00e1li. Yngsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 \u00far samt\u00edmam\u00e1li er \u00ed stj\u00f6rnusp\u00e1 \u00ed <em>Samvinnunni <\/em>1960: \u201eH\u00e6tta er \u00e1 a\u00f0 keppinautur y\u00f0ar \u00ed vi\u00f0skipta- e\u00f0a \u00e1stam\u00e1lum reyni a\u00f0 gera y\u00f0ur \u00f3n\u00e1\u00f0ir.\u201c<\/p>\n<p>H\u00e9r hefur margsinnis veri\u00f0 fjalla\u00f0 um or\u00f0 sem \u00e1\u00f0ur voru a\u00f0allega e\u00f0a eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu en n\u00fa er fari\u00f0 a\u00f0 nota \u00ed fleirt\u00f6lu, \u00fdmsum til ama. Undantekningarl\u00edti\u00f0 stafar \u00feessi breyting \u00fe\u00e1 af \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin hefur v\u00edkka\u00f0 e\u00f0a hli\u00f0rast eitthva\u00f0 til, og \u00ed n\u00fdju merkingunni er e\u00f0lilegt a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu sem ekki var \u00e1\u00f0ur. \u00deetta d\u00e6mi er \u00ed raun alveg sama e\u00f0lis, nema hva\u00f0 fleirtalan og fleirt\u00f6lumerkingin er ekki n\u00fd, heldur er veri\u00f0 a\u00f0 endurvekja gamla notkun sem var alveg horfin \u00far m\u00e1linu og kemur flestum n\u00fat\u00edma m\u00e1lnotendum \u00f3kunnuglega fyrir sj\u00f3nir. \u00dea\u00f0 er vitaskuld lofsvert a\u00f0 endurvekja or\u00f0 og m\u00e1lnotkun sem hefur falli\u00f0 \u00ed gleymsku, \u00fe\u00f3tt vissulega \u00feurfi a\u00f0 g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 textinn ver\u00f0i ekki \u00f3skiljanlegur vi\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 var\u00f0 hann ekki \u00ed \u00feessu tilviki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 mbl.is \u00ed g\u00e6r var sagt fr\u00e1 veikindum norsku kr\u00f3nprinsessunnar sem \u201egl\u00edmi n\u00fa vi\u00f0 daglegar \u00f3n\u00e1\u00f0ir af v\u00f6ldum sj\u00fakd\u00f3msins\u201c eins og \u00fea\u00f0 var or\u00f0a\u00f0. \u00cd h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c var f\u00f3lk a\u00f0 velta \u00feessu or\u00f0alagi fyrir s\u00e9r og m\u00f6rgum fannst fremur eiga a\u00f0 tala um daglegt \u00f3n\u00e6\u00f0i, enda er or\u00f0i\u00f0 \u00f3n\u00e1\u00f0 yfirleitt ekki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7158","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7158"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7161,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7158\/revisions\/7161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}