{"id":7189,"date":"2025-03-24T19:05:39","date_gmt":"2025-03-24T19:05:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7189"},"modified":"2025-03-24T19:05:39","modified_gmt":"2025-03-24T19:05:39","slug":"kerum-eda-kerjum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/03\/24\/kerum-eda-kerjum\/","title":{"rendered":"Kerum e\u00f0a kerjum?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00f3pnum \u201eM\u00e1lspjall\u201c var \u00ed g\u00e6r spurt hvort \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu af\u00a0<em>ker<\/em>\u00a0g\u00e6ti veri\u00f0 b\u00e6\u00f0i\u00a0<em>kerum\u00a0<\/em>og\u00a0<em>kerjum<\/em>, og v\u00edsa\u00f0 \u00ed or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>gler\u00a0<\/em>\u00fear sem \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu er\u00a0<em>glerjum<\/em>. Tilefni\u00f0 er v\u00e6ntanlega\u00a0<a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20252705010d\/telja-eldinn-hafa-komid-upp-ur-kerum-med-oliu-og-elds-neyti\" rel=\"nofollow ugc noopener\">fyrirs\u00f6gn<\/a>\u00a0\u00ed\u00a0<em>V\u00edsi\u00a0<\/em>\u2013 \u201eTelja eldinn hafa komi\u00f0 upp \u00far kerum me\u00f0 ol\u00edu og eldsneyti\u201c. \u00dev\u00ed er til a\u00f0 svara a\u00f0 \u00ed\u00a0<em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls\u00a0<\/em>eru myndirnar\u00a0<em>kerum\u00a0<\/em>og\u00a0<em>kerjum\u00a0<\/em>b\u00e1\u00f0ar gefnar \u00ed \u00fe\u00e1gufalli fleirt\u00f6lu, sem og\u00a0<em>kera\u00a0<\/em>og\u00a0<em>kerja\u00a0<\/em>\u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu. En oft hefur veri\u00f0 amast vi\u00f0 myndunum me\u00f0\u00a0<em>j<\/em>. \u00cd kverinu\u00a0<em>G\u00e6tum tungunnar\u00a0<\/em>fr\u00e1 1984 segir:\u00a0<em>Heyrst hefur<\/em>: Vatni\u00f0 er geymt \u00ed kerjum.\u00a0<em>R\u00e9tt v\u00e6ri<\/em>: Vatni\u00f0 er geymt \u00ed\u00a0<strong>kerum<\/strong>. (Muni\u00f0 \u201eleirkerasmi\u00f0inn\u201c \u00e1 g\u00f3\u00f0um sta\u00f0!). Og \u00ed\u00a0<em>M\u00e1lfarsbankanum\u00a0<\/em><a href=\"https:\/\/eirikurr.substack.com\/p\/%C3%BEgf.ft.%20kerum,%20ef.ft.%20kera.%20Sbr.%20leirkerasmi%C3%B0ur.\" rel=\"nofollow ugc noopener\">segir<\/a>: \u201e\u00fegf.ft. kerum, ef.ft. kera. Sbr.\u00a0<em>leirkerasmi\u00f0ur<\/em>.\u201c<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>ker\u00a0<\/em>kemur fyrir \u00ed fornu m\u00e1li og er \u00fear \u00e6vinlega\u00a0<em>j<\/em>-laust \u00ed \u00fe\u00e1gufalli og eignarfalli fleirt\u00f6lu. Hins vegar eru myndir me\u00f0\u00a0<em>j<\/em>\u00a0ekki n\u00fdjar. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn \u00e1\u00a0<em>t\u00edmarit.is\u00a0<\/em>er \u00ed\u00a0<em>Nor\u00f0lingi\u00a0<\/em>1875: \u201e\u00cd blautum kerjum f\u00e6r ma\u00f0urinn \u00e1 1 hest.\u201c \u00cd\u00a0<em>Nor\u00f0anfara\u00a0<\/em>sama \u00e1r segir: \u201e\u00fear sem reynt var a\u00f0 h\u00f6ggva meira \u00ed kerjum og votengi.\u201c \u00cd\u00a0<em>Heimskringlu\u00a0<\/em>1887 segir: \u201eMillum kerja \u00feessara er v\u00ed\u00f0a sm\u00e1 sk\u00f3gur og l\u00fa\u00f0a gras.\u201c \u00dearna er\u00a0<em>ker\u00a0<\/em>\u00ed merkingunni \u2018kringl\u00f3ttir fl\u00f3apollar\u2019 sem nefnd er \u00ed\u00a0<em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>, en \u00ed \u201eN\u00e1l. 2 \u00e1l. undir yfirbor\u00f0i fundust leifar af 2\u00a0<em>kerjum<\/em>\u00a0og svo sem 1 fet \u00e1 milli\u201c \u00ed\u00a0<em>\u00c1rb\u00f3k Hins \u00edslenzka fornleifaf\u00e9lags\u00a0<\/em>1906 er or\u00f0i\u00f0 \u00ed merkingunni \u2018grunnt og fremur st\u00f3rt opi\u00f0 \u00edl\u00e1t, kringl\u00f3tt e\u00f0a \u00edlangt, einkum undir v\u00f6kva\u2019\u00a0<a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/23740\" rel=\"nofollow ugc noopener\">sbr.<\/a>\u00a0<em>\u00cdslenska n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>.<\/p>\n<p>Myndir me\u00f0\u00a0<em>j\u00a0<\/em>vir\u00f0ast hafa veri\u00f0 a\u00f0 s\u00e6kja \u00e1. \u00c1\u00a0<em>t\u00edmarit.is\u00a0<\/em>eru r\u00famlega 2.500 d\u00e6mi um\u00a0<em>kerum<\/em>\u00a0(eitthva\u00f0 af \u00feeim g\u00e6ti \u00fe\u00f3 veri\u00f0 um karlkynsor\u00f0i\u00f0\u00a0<em>keri<\/em>)<em>\u00a0<\/em>en 1.650 d\u00e6mi um\u00a0<em>kerjum<\/em>. \u00cd\u00a0<em>Risam\u00e1lheildinni\u00a0<\/em>eru r\u00fam 750 d\u00e6mi um\u00a0<em>kerum\u00a0<\/em>en t\u00e6p 540 um\u00a0<em>kerjum<\/em>. \u00dea\u00f0 er nokku\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0\u00a0<em>j\u00a0<\/em>er komi\u00f0 inn \u00ed beyginguna fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 or\u00f0um me\u00f0 svipa\u00f0a stofnger\u00f0, eins og hvorugkynsor\u00f0unum\u00a0<em>ber<\/em>,\u00a0<em>gler<\/em>\u00a0og\u00a0<em>sker\u00a0<\/em>og karlkynsor\u00f0inu\u00a0<em>her<\/em>. Or\u00f0 me\u00f0 \u00feessa stofnger\u00f0 \u00e1n\u00a0<em>j<\/em>\u00a0eru til, en flest sjaldg\u00e6f e\u00f0a ekki notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu, nema hvort tveggja s\u00e9. \u00deetta eru or\u00f0 eins og\u00a0<em>der\u00a0<\/em>(<em>h\u00fafuder<\/em>) og\u00a0<em>ger\u00a0<\/em>\u2013 myndinni\u00a0<em>fuglagerjum\u00a0<\/em>af samsetningunni\u00a0<em>fuglager<\/em>\u00a0breg\u00f0ur \u00fe\u00f3 fyrir: \u201eHann er algengur \u00ed fuglagerjum \u00e1 Faxafl\u00f3a\u201c segir t.d. \u00ed\u00a0<em>N\u00e1tt\u00farufr\u00e6\u00f0ingnum\u00a0<\/em>2010.<\/p>\n<p>Myndin\u00a0<em>leirkerasmi\u00f0ur\u00a0<\/em>sem\u00a0<em>M\u00e1lfarsbankinn\u00a0<\/em>og\u00a0<em>G\u00e6tum tungunnar\u00a0<\/em>v\u00edsa til \u201e\u00e1 g\u00f3\u00f0um sta\u00f0\u201c kemur fyrir \u00e1 nokkrum st\u00f6\u00f0um \u00ed Bibl\u00edunni og er vissulega \u00e1n\u00a0<em>j<\/em>. \u00dea\u00f0 eru hins vegar ekki n\u00e6gileg r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 beyging or\u00f0sins\u00a0<em>ker<\/em>\u00a0eigi a\u00f0 vera\u00a0<em>j<\/em>-laus. \u00dea\u00f0 er algengt \u00ed m\u00e1linu a\u00f0 beygingarmynd or\u00f0a sem hluta af samsetningum s\u00e9 fr\u00e1brug\u00f0in \u00fev\u00ed sem er \u00ed or\u00f0unum einum s\u00e9r. \u00deetta \u00e1 enn frekar vi\u00f0 um or\u00f0 sem eru g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu \u2013 breytingar \u00e1 beygingu or\u00f0anna sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ra hafa ekki endilega \u00e1hrif \u00e1 myndir \u00feeirra \u00ed samsetningum. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt a\u00f0\u00a0<em>ker<\/em>\u00a0ver\u00f0i fyrir \u00e1hrifum fr\u00e1 or\u00f0um me\u00f0 svipa\u00f0a stofnger\u00f0, myndirnar\u00a0<em>kerjum\u00a0<\/em>og\u00a0<em>kerja\u00a0<\/em>eru gamlar \u00ed m\u00e1linu og ver\u00f0a s\u00edfellt algengari. Engin \u00e1st\u00e6\u00f0a er til annars en telja \u00fe\u00e6r jafnr\u00e9ttar og\u00a0<em>kerum<\/em>\u00a0og\u00a0<em>kera<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00f3pnum \u201eM\u00e1lspjall\u201c var \u00ed g\u00e6r spurt hvort \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu af\u00a0ker\u00a0g\u00e6ti veri\u00f0 b\u00e6\u00f0i\u00a0kerum\u00a0og\u00a0kerjum, og v\u00edsa\u00f0 \u00ed or\u00f0i\u00f0\u00a0gler\u00a0\u00fear sem \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu er\u00a0glerjum. Tilefni\u00f0 er v\u00e6ntanlega\u00a0fyrirs\u00f6gn\u00a0\u00ed\u00a0V\u00edsi\u00a0\u2013 \u201eTelja eldinn hafa komi\u00f0 upp \u00far kerum me\u00f0 ol\u00edu og eldsneyti\u201c. \u00dev\u00ed er til a\u00f0 svara a\u00f0 \u00ed\u00a0Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls\u00a0eru myndirnar\u00a0kerum\u00a0og\u00a0kerjum\u00a0b\u00e1\u00f0ar gefnar \u00ed \u00fe\u00e1gufalli fleirt\u00f6lu, sem og\u00a0kera\u00a0og\u00a0kerja\u00a0\u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu. En oft [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7189","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7189"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7189\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7190,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7189\/revisions\/7190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}