{"id":7203,"date":"2025-03-30T09:14:07","date_gmt":"2025-03-30T09:14:07","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7203"},"modified":"2025-03-30T09:18:41","modified_gmt":"2025-03-30T09:18:41","slug":"brottfararurraedi-brottvisunarbudir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/03\/30\/brottfararurraedi-brottvisunarbudir\/","title":{"rendered":"Brottfarar\u00farr\u00e6\u00f0i \u2013 brottv\u00edsunarb\u00fa\u00f0ir"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir r\u00famu \u00e1ri <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/22\/busetuurraedi-og-lokud-busetuurraedi\/\">skrifa\u00f0i<\/a> \u00e9g um sambandi\u00f0 <em>loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>sem fyrst kom fyrir \u00ed <a href=\"https:\/\/samradapi.island.is\/api\/Documents\/de89bb19-e3b6-ee11-9bc0-005056bcce7e\">frumvarpi<\/a> um breytingu \u00e1 \u00fatlendingal\u00f6gum sem \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra lag\u00f0i fyrir Al\u00feingi vori\u00f0 2022. \u00c9g benti \u00e1 a\u00f0 \u00feetta samband, sem var nota\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>detention center<\/em>, v\u00e6ri \u00f3heppilegt og villandi \u00e1 margan h\u00e1tt. Grunnmerking or\u00f0sins <em>\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/43835\">er<\/a> 'm\u00f6guleiki til \u00farlausnar, kostur' samkv\u00e6mt <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og \u00fe\u00f3tt samsetningin <em>b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>hafi a\u00f0 v\u00edsu unni\u00f0 s\u00e9r nokkra hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00ed merkingunni 'heimili fyrir f\u00f3lk \u00ed vi\u00f0kv\u00e6mri st\u00f6\u00f0u' er \u00fearna vitanlega ekki um neins konar \u201eheimili\u201c a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00dearna var gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 f\u00f3lk s\u00e6tti frelsissker\u00f0ingu og \u00fev\u00ed er \u00ed raun um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a fangelsi e\u00f0a fangab\u00fa\u00f0ir.<\/p>\n<p>\u00dearna var \u00fev\u00ed um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a sk\u00fdrt d\u00e6mi um p\u00f3lit\u00edska misnotkun tungum\u00e1lsins \u2013 merking or\u00f0a sveig\u00f0 til \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 sl\u00e1 ryki \u00ed augu almennings og milda a\u00f0ger\u00f0ir stj\u00f3rnvalda. Umr\u00e6tt frumvarp var\u00f0 reyndar ekki a\u00f0 l\u00f6gum, og ekki heldur <a href=\"https:\/\/samradapi.island.is\/api\/Documents\/de89bb19-e3b6-ee11-9bc0-005056bcce7e\">frumvarp<\/a> sem \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra hug\u00f0ist leggja fram \u00ed fyrravor \u00fear sem <em>loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>var sk\u00fdrt n\u00e1nar <em>\u00a0<\/em>og l\u00edkindi \u00feess vi\u00f0 fangelsi dregin sk\u00fdrt fram. \u00deetta frumvarp var aldrei lagt fram og <em>loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>er \u00fev\u00ed ekki komi\u00f0 inn \u00ed l\u00f6g, en d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra var ekki af baki dottin og m\u00e1li\u00f0 var a\u00f0 finna \u00e1 \u00feingm\u00e1laskr\u00e1 \u00fe\u00e1verandi r\u00edkisstj\u00f3rnar sem l\u00f6g\u00f0 var fram \u00ed upphafi haust\u00feings 2024, en undir <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/library\/05-Rikisstjorn\/Thingmalaskrar\/%C3%9Eingm%C3%A1laskr%C3%A1_155.%20l%C3%B6ggjafar%C3%BEing_2024-2025.pdf\">n\u00fdju nafni<\/a>. N\u00fa h\u00e9t \u00feetta <em>loka\u00f0 <strong>brottfarar<\/strong>\u00farr\u00e6\u00f0i<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta rifja\u00f0i einu sinni sem oftar upp fyrir m\u00e9r \u00f3gleymanlega fr\u00e1s\u00f6gn \u00far upp\u00e1haldsb\u00f3kum m\u00ednum \u00feegar \u00e9g var str\u00e1kur \u2013 b\u00f3kunum um <em>Gr\u00edm grallara<\/em> (<em>Just William<\/em>) eftir Richmal Crompton (sem \u00e9g komst a\u00f0 l\u00f6ngu s\u00ed\u00f0ar m\u00e9r til mikillar fur\u00f0u a\u00f0 var kona) \u00ed snilldar\u00fe\u00fd\u00f0ingu Gu\u00f0r\u00fanar Gu\u00f0mundsd\u00f3ttur. Me\u00f0 eftirminnilegustu k\u00f6flunum \u00ed \u00feessum b\u00f3kum var fr\u00e1sagan af \u00fev\u00ed \u00feegar Gr\u00edmur kom heim allur rifinn og t\u00e6ttur og Helga m\u00f3\u00f0ir hans f\u00f3r a\u00f0 \u00fe\u00fdfga hann um hverju \u00fea\u00f0 s\u00e6tti. Gr\u00edmur sag\u00f0i a\u00f0 \u00feeir vinirnir hef\u00f0u veri\u00f0 a\u00f0 leika lj\u00f3natemjara \u2013 einn var lj\u00f3ni\u00f0 og hinir lj\u00f3natemjarar sem reyndu a\u00f0 handsama \u00fea\u00f0. Helga lag\u00f0i umsvifalaust bl\u00e1tt bann vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir l\u00e9kju lj\u00f3natemjara aftur og Gr\u00edmur lofa\u00f0i vitanlega \u00f6llu f\u00f6gru.<\/p>\n<p>Daginn eftir kom hann samt heim \u00ed svipu\u00f0u \u00e1standi og Helga byrja\u00f0i a\u00f0 skamma hann fyrir a\u00f0 hafa broti\u00f0 gegn banni vi\u00f0 a\u00f0 leika lj\u00f3natemjara. En Gr\u00edmur h\u00e9lt n\u00fa ekki a\u00f0 hann hef\u00f0i broti\u00f0 \u00fea\u00f0 \u2013 \u00feeir voru nefnilega a\u00f0 leika t\u00edgrisd\u00fdratemjara. \u00deegar Helga innti eftir l\u00fdsingu \u00e1 \u00feeim leik kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 hann f\u00f3lst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 einn v\u00e6ri t\u00edgrisd\u00fdr og hinir reyndu a\u00f0 handsama \u00fea\u00f0. Auglj\u00f3slega allt annar leikur, en Gr\u00edmi var samt stranglega banna\u00f0 a\u00f0 fara \u00ed hann aftur. N\u00e6sta dag kom hann enn heim \u00ed svipu\u00f0u standi og haf\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 leika kr\u00f3k\u00f3d\u00edlatemjara a\u00f0 eigin s\u00f6gn \u2013 \u00fei\u00f0 megi\u00f0 giska \u00e1 hvernig s\u00e1 leikur f\u00f3r fram. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur leikur stj\u00f3rnm\u00e1laf\u00f3lk i\u00f0ulega \u00feennan leik \u2013 b\u00fdr til n\u00fd og villandi heiti \u00e1 \u00f3vins\u00e6l m\u00e1l til a\u00f0 au\u00f0veldara ver\u00f0i a\u00f0 n\u00e1 \u00feeim \u00ed gegn.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>brottfarar\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>er vissulega \u00f6rl\u00edti\u00f0 n\u00e6r \u00fev\u00ed en <em>b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i<\/em> a\u00f0 l\u00fdsa \u00fev\u00ed sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, en \u00fe\u00f3 vantar \u00ed or\u00f0i\u00f0 \u00fea\u00f0 grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 brottf\u00f6rin er ekki sj\u00e1lfviljug. \u00deess vegna v\u00e6ri <em>brott<strong>v\u00edsuna<\/strong>r\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>n\u00e6r lagi, en eftir sem \u00e1\u00f0ur er seinni hlutinn <em>\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>\u00fearna nota\u00f0ur \u00ed \u00f3e\u00f0lilegri merkingu. E\u00f0lilegast v\u00e6ri a\u00f0 tala um <strong><em>loka\u00f0ar<\/em><\/strong><em> <strong>brottv\u00edsunarb\u00fa\u00f0ir<\/strong> <\/em>\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed <em>b\u00fa\u00f0um <\/em>er f\u00f3lk oft ekki sj\u00e1lfviljugt, svo sem \u00ed <em>einangrunarb\u00fa\u00f0um<\/em>, <em>fangab\u00fa\u00f0um<\/em>, <em>fl\u00f3ttamannab\u00fa\u00f0um<\/em>,<em> herb\u00fa\u00f0um<\/em> o.fl. Okkur er sagt a\u00f0 samkv\u00e6mt Schengen-samningnum s\u00e9 okkur skylt a\u00f0 koma upp b\u00fa\u00f0um af \u00feessu tagi og \u00e9g \u00e6tla ekki a\u00f0 taka afst\u00f6\u00f0u til \u00feess. Hins vegar er dapurlegt a\u00f0 n\u00fdr d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra skuli vir\u00f0ast \u00e6tla a\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2025\/03\/29\/radgerir_lokad_brottfararurraedi\/\">halda \u00e1fram<\/a> p\u00f3lit\u00edskri misnotkun fyrirrennara sinna \u00e1 tungum\u00e1linu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir r\u00famu \u00e1ri skrifa\u00f0i \u00e9g um sambandi\u00f0 loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i sem fyrst kom fyrir \u00ed frumvarpi um breytingu \u00e1 \u00fatlendingal\u00f6gum sem \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra lag\u00f0i fyrir Al\u00feingi vori\u00f0 2022. \u00c9g benti \u00e1 a\u00f0 \u00feetta samband, sem var nota\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 detention center, v\u00e6ri \u00f3heppilegt og villandi \u00e1 margan h\u00e1tt. Grunnmerking or\u00f0sins \u00farr\u00e6\u00f0i er 'm\u00f6guleiki til \u00farlausnar, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7203","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7203"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7205,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7203\/revisions\/7205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}