{"id":7213,"date":"2025-04-01T09:28:45","date_gmt":"2025-04-01T09:28:45","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7213"},"modified":"2025-04-01T09:28:45","modified_gmt":"2025-04-01T09:28:45","slug":"kyn-ordsins-kemur-kyni-vidkomandi-bara-ekkert-vid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/01\/kyn-ordsins-kemur-kyni-vidkomandi-bara-ekkert-vid\/","title":{"rendered":"\u201eKyn or\u00f0sins kemur kyni vi\u00f0komandi bara ekkert vi\u00f0!\u201c"},"content":{"rendered":"<p>\u201eKyn or\u00f0sins kemur kyni vi\u00f0komandi bara ekkert vi\u00f0!\u201c \u00deetta var fullyrt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u00ed g\u00e6r og fj\u00f6ldi f\u00f3lks hefur teki\u00f0 undir \u00fea\u00f0. Svipa\u00f0ar fullyr\u00f0ingar sj\u00e1st oft \u00ed umr\u00e6\u00f0u um m\u00e1l og kyn, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 svo auglj\u00f3slega rangt a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0. Vitanlega eru b\u00e6\u00f0i sterk og n\u00e1in tengsl \u00e1 milli m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegs kyns or\u00f0a og kyns \u00feess f\u00f3lks sem or\u00f0in eru notu\u00f0 um. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt kyn komi kyni f\u00f3lks \u201eekkert vi\u00f0\u201c er \u00ed raun veri\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 helber tilviljun a\u00f0 or\u00f0 eins og <em>karl<\/em>, <em>sveinn<\/em>,<em> piltur<\/em>, <em>str\u00e1kur<\/em>, <em>hnokki<\/em>, <em>fa\u00f0ir<\/em>, <em>sonur<\/em>, <em>br\u00f3\u00f0ir<\/em> eru m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega karlkyns en or\u00f0 eins og <em>kona<\/em>, <em>meyja<\/em>,<em> st\u00falka<\/em>, <em>stelpa<\/em>, <em>hn\u00e1ta<\/em>, <em>m\u00f3\u00f0ir<\/em>, <em>d\u00f3ttir<\/em>, <em>systir<\/em> eru m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega kvenkyns. Au\u00f0vita\u00f0 dettur engum \u00ed hug a\u00f0 halda sl\u00edku fram.<\/p>\n<p>Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l \u2013 sem er v\u00e6ntanlega \u00fea\u00f0 sem f\u00f3lk \u00e1 vi\u00f0 \u00feegar \u00fea\u00f0 afneitar tengslum m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegs kyns og kyns f\u00f3lks \u2013 a\u00f0 \u00feessi tengsl eru hvorki einkv\u00e6m n\u00e9 algild. Oft eru dregin fram d\u00e6mi eins og or\u00f0i\u00f0 <em>kvenma\u00f0ur <\/em>sem er m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega karlkyns en v\u00edsar til konu, or\u00f0i\u00f0 <em>flj\u00f3\u00f0<\/em> sem v\u00edsar einnig til konu en er m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega hvorugkyns, og f\u00e1ein \u00f6nnur. En \u00feessi or\u00f0 eru undantekningar. A\u00f0alfr\u00e1viki\u00f0 fr\u00e1 tengslum m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegs kyns vi\u00f0 kyn f\u00f3lks felst \u00ed kynhlutleysi karlkynsins \u2013 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt karlkyn er mj\u00f6g oft nota\u00f0 \u00ed v\u00edsun til annarra en karlmanna \u00ed forn\u00f6fnum, l\u00fdsingaror\u00f0um og t\u00f6luor\u00f0um, og fj\u00f6lm\u00f6rg nafnor\u00f0 sem hafa almenna v\u00edsun eru karlkyns. \u00deetta hefur margoft veri\u00f0 raki\u00f0 h\u00e9r og annars sta\u00f0ar og \u00e1 s\u00e9r s\u00f6gulegar r\u00e6tur.<\/p>\n<p>\u00deetta eru sta\u00f0reyndir sem eru \u00f3umdeilanlegar. \u00dea\u00f0 sem er deilt um er hvort \u00feessir yfirbur\u00f0ir hins m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega karlkyns fram yfir \u00f6nnur m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ileg kyn skipti einhverju m\u00e1li utan tungum\u00e1lsins \u2013 hvort hinn \u00f3umdeilanlegi kynjahalli tungum\u00e1lsins hafi einhver me\u00f0vitu\u00f0 e\u00f0a \u00f3me\u00f0vitu\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 m\u00e1lnotkun og vi\u00f0horf m\u00e1lnotenda, og hvort and\u00f3f gegn honum s\u00e9 misskilin jafnr\u00e9ttisbar\u00e1tta e\u00f0a eigi s\u00e9r raunverulegar r\u00e6tur \u00ed tilfinningu f\u00f3lks. Um \u00feetta er erfitt a\u00f0 fullyr\u00f0a nokku\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 tilfinnanlegur skortur er \u00e1 \u00edslenskum ranns\u00f3knum \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i. \u00ddmsar erlendar ranns\u00f3knir eru vissulega til en m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt kynjakerfi \u00edslenskunnar er s\u00e9r \u00e1 b\u00e1ti og \u00feess vegna h\u00e6pi\u00f0 a\u00f0 yfirf\u00e6ra erlendar ranns\u00f3knani\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00e1 \u00edslenskt m\u00e1lsamf\u00e9lag.<\/p>\n<p>\u00c9g hef \u00fe\u00f3 gert nokkrar athuganir (ofrausn v\u00e6ri a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 \u201eranns\u00f3knir\u201c) \u00e1 m\u00e1lnotkun \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> eins og \u00e9g hef raki\u00f0 \u00ed nokkrum pistlum \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c. \u00deessar athuganir s\u00fdna \u00f3tv\u00edr\u00e6tt a\u00f0 m\u00e1lnotendur nota s\u00ed\u00f0ur karlkynsor\u00f0 \u00ed v\u00edsun til kvenna en karla. \u00dea\u00f0 er mun algengara a\u00f0 v\u00edsa til kvenna me\u00f0 kynbeyg\u00f0u l\u00fdsingaror\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0b\u00e6ttu kvenkyns nafnor\u00f0i (<em><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/10\/um-meint-kynhlutleysi-samsetninga-med-madur\/\">bandar\u00edska konan Hillary<\/a><\/em>, <em><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/26\/knattspyrnumadurinn-sara-bjork-eda-hvad\/\">danska s\u00f3knarkonan Pernille<\/a><\/em>) en a\u00f0 v\u00edsa til karla \u00e1 samb\u00e6rilegan h\u00e1tt. \u00d3m\u00f6gulegt er a\u00f0 t\u00falka \u00feetta \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en svo a\u00f0 \u00ed huga (margra) m\u00e1lnotenda eigi karlkyns starfs-, hlutverks- og \u00fej\u00f3\u00f0aheiti <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/09\/23\/eru-danir-karlkyns\/\">s\u00ed\u00f0ur<\/a> vi\u00f0 konur en karla og (margt) f\u00f3lk hafi \u00feess vegna tilhneigingu til a\u00f0 nota <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/12\/ahrif-kyns-a-setningagerd\/\">a\u00f0ra a\u00f0fer\u00f0<\/a> (l\u00fdsingaror\u00f0 + kvenkynsnafnor\u00f0) \u00ed v\u00edsun til kvenna.<\/p>\n<p>Textamagni\u00f0 sem er undir \u00ed \u00feessum athugunum er svo miki\u00f0 og fj\u00f6lbreytt a\u00f0 \u00feessar ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur s\u00fdna \u00f3tv\u00edr\u00e6tt a\u00f0 s\u00fa (oft \u00f3me\u00f0vita\u00f0a) tilfinning a\u00f0 karlkyns starfs-, hlutverks- og \u00fej\u00f3\u00f0aheiti tengist karlm\u00f6nnum meira en konum er ekki bundin vi\u00f0 f\u00e1mennan h\u00f3p, heldur er \u00fatbreidd \u00ed m\u00e1lsamf\u00e9laginu og endurspeglast \u00ed m\u00e1lnotkun margra. Hitt er svo allt anna\u00f0 m\u00e1l hvort \u00feetta hafi einhver \u00e1hrif \u00fat fyrir tungum\u00e1li\u00f0, og hvort \u00e1st\u00e6\u00f0a s\u00e9 til \u2013 e\u00f0a yfirleitt m\u00f6gulegt \u2013 a\u00f0 gera eitthva\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta kynjahalla tungum\u00e1lsins. Um \u00fea\u00f0 hefur f\u00f3lk deilt og heldur sj\u00e1lfsagt \u00e1fram a\u00f0 gera, en mikilv\u00e6gt er a\u00f0 s\u00fa umr\u00e6\u00f0a s\u00e9 bygg\u00f0 \u00e1 sta\u00f0reyndum en ekki misskilningi, eins og s\u00fa fullyr\u00f0ing a\u00f0 kyn or\u00f0a s\u00e9 kyni f\u00f3lksins sem \u00feau v\u00edsa til alls \u00f3vi\u00f0komandi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eKyn or\u00f0sins kemur kyni vi\u00f0komandi bara ekkert vi\u00f0!\u201c \u00deetta var fullyrt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u00ed g\u00e6r og fj\u00f6ldi f\u00f3lks hefur teki\u00f0 undir \u00fea\u00f0. Svipa\u00f0ar fullyr\u00f0ingar sj\u00e1st oft \u00ed umr\u00e6\u00f0u um m\u00e1l og kyn, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 svo auglj\u00f3slega rangt a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0. Vitanlega eru b\u00e6\u00f0i sterk og n\u00e1in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7213","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7213"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7214,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7213\/revisions\/7214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}