{"id":7234,"date":"2025-04-09T09:24:54","date_gmt":"2025-04-09T09:24:54","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7234"},"modified":"2025-04-09T09:24:54","modified_gmt":"2025-04-09T09:24:54","slug":"vertid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/09\/vertid\/","title":{"rendered":"Vert\u00ed\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var \u00ed g\u00e6r spurt \u00fat \u00ed or\u00f0i\u00f0 <em>vert\u00ed\u00f0 <\/em>sem \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/45295\">sk\u00fdrt<\/a> 'samfelldur t\u00edmi \u00e1rsins \u00feegar fiskur er veiddur'. Fyrirspyrjandi benti \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 v\u00e6ri n\u00fa i\u00f0ulega nota\u00f0 \u00ed \u00fdmsu samhengi \u00fear sem sj\u00f3r e\u00f0a fiskur k\u00e6mi hvergi n\u00e6rri, og \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00fev\u00ed er virtist \u00ed merkingunni 't\u00edmabil' e\u00f0a 't\u00f6rn'. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er reyndar merkingin 'mikilv\u00e6gasti anna- og teknat\u00edmi' gefin til vi\u00f0b\u00f3tar fiskvei\u00f0imerkingunni, me\u00f0 d\u00e6minu <em>desembersalan var vert\u00ed\u00f0 kaupmannsins<\/em>, og fj\u00f6ldi samsetninga me\u00f0 <em>vert\u00ed\u00f0 <\/em>sem ekki koma fiskvei\u00f0um vi\u00f0 er til \u00ed m\u00e1linu, ekki s\u00edst \u00ed\u00fer\u00f3ttam\u00e1li, svo sem<em> b\u00f3kavert\u00ed\u00f0<\/em>, <em>fer\u00f0a<\/em>(<em>manna<\/em>)<em>vert\u00ed\u00f0<\/em>, <em>golfvert\u00ed\u00f0<\/em>, <em>grillvert\u00ed\u00f0<\/em>, <em>handboltavert\u00ed\u00f0<\/em>, <em>j\u00f3la<\/em>(<em>b\u00f3ka<\/em>)<em>vert\u00ed\u00f0<\/em>, <em>knattspyrnuvert\u00ed\u00f0<\/em>, \u00a0<em>k\u00f6rfuboltavert\u00ed\u00f0<\/em>,<em> sk\u00ed\u00f0avert\u00ed\u00f0 <\/em>o.s.frv.<\/p>\n<p>\u00deessi notkun or\u00f0sins <em>vert\u00ed\u00f0 <\/em>er ekki n\u00fd \u2013 G\u00edsli J\u00f3nsson ama\u00f0ist margoft vi\u00f0 henni \u00ed \u00fe\u00e1ttum s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. Hann <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1537434?iabr=on#page\/n6\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00ed \u00fe\u00e6tti 1981 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 virtist \u201enota\u00f0 \u00ed t\u00edma og \u00f3t\u00edma \u00ed st\u00edl vi\u00f0 enska or\u00f0i\u00f0 <strong>season<\/strong>, sem reyndar merkir upphaflega s\u00e1\u00f0t\u00ed\u00f0 (lat. satio)\u201c og b\u00e6tti vi\u00f0: \u201eEinkum ver\u00f0 \u00e9g var vi\u00f0 \u00e1n\u00ed\u00f0sluna \u00e1 vert\u00ed\u00f0, \u00feegar sagt er fr\u00e1 \u00ed\u00fer\u00f3ttum.\u201c \u00cd \u00fe\u00e6tti 1987 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1655783?iabr=on#page\/n28\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> hann svo: \u201e\u00dea\u00f0 er hreint me\u00f0 \u00f3l\u00edkindum hvernig b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 mis\u00feyrma or\u00f0inu vert\u00ed\u00f0 \u00ed \u00f6llum m\u00f6gulegum samsetningum.\u201c G\u00edsli vitna\u00f0i \u00ed or\u00f0in <em>keppnisvert\u00ed\u00f0 <\/em>og <em>siglingavert\u00ed\u00f0 <\/em>sem hef\u00f0u komi\u00f0 fyrir \u00ed fr\u00e9ttum og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1657666?iabr=on#page\/n15\/mode\/1up\">sag\u00f0i<\/a>: \u201e\u00deegar sagt er fr\u00e1 <strong>keppnist\u00ed\u00f0<\/strong> og <strong>siglingart\u00ed\u00f0<\/strong>, \u00e1 or\u00f0i\u00f0 <strong>ver<\/strong> ekkert erindi \u00fear inn.\u201c G\u00edsli vildi sem s\u00e9 l\u00e1ta <em>-t\u00ed\u00f0<\/em> n\u00e6gja sem seinni li\u00f0 samsetninga \u00ed sta\u00f0 -<em>vert\u00ed\u00f0<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00f6rugglega r\u00e9tt hj\u00e1 G\u00edsla a\u00f0 enska or\u00f0i\u00f0 <em>season<\/em> hefur \u00fdtt mj\u00f6g undir \u00feessa notkun \u00e1 <em>vert\u00ed\u00f0<\/em> en h\u00fan er \u00fe\u00f3 eldri en svo a\u00f0 erlend \u00e1hrif dugi til a\u00f0 sk\u00fdra uppruna hennar sem m\u00e1 a.m.k. rekja aftur \u00e1 sj\u00f6tta \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar. \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1959 segir: \u201eFr\u00e9ttama\u00f0ur V\u00edsis [\u2026] spur\u00f0ist fyrir um, hvers v\u00e6ri helzt a\u00f0 v\u00e6nta \u00e1 \u00feeirri b\u00f3kavert\u00ed\u00f0, sem \u00ed h\u00f6nd f\u00e6ri.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1960 segir: \u201eMenn byrja j\u00f3lavert\u00ed\u00f0 s\u00edna misjafnlega snemma.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1962 segir: \u201e\u00e1 hinni sk\u00f6mmu sumarverzlunarvert\u00ed\u00f0 sinni nor\u00f0ur h\u00e9r.\u201c Notkun or\u00f0sins \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttafr\u00e9ttum vir\u00f0ist koma a\u00f0eins s\u00ed\u00f0ar. \u00cd <em>N\u00fdjum vikut\u00ed\u00f0indum <\/em>1963 segir: \u201eKnattspyrnuvert\u00ed\u00f0in er byrju\u00f0 af fullum krafti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1965 segir: \u201eHandknattleiksvert\u00ed\u00f0in hefst \u00e1 laugardaginn.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 fari\u00f0 var a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>vert\u00ed\u00f0 <\/em>\u00ed \u00feessu samhengi er v\u00e6ntanlega s\u00fa a\u00f0 auk merkingar\u00fe\u00e1ttanna 'fiskvei\u00f0i' og 'afmarka\u00f0 t\u00edmabil' f\u00e9kk or\u00f0i\u00f0 merkinguna 'vinnut\u00f6rn' e\u00f0a 'uppgrip' \u00ed huga f\u00f3lks \u2013 sem \u00e1tti vel vi\u00f0 um <em>vert\u00ed\u00f0 <\/em>\u00ed hef\u00f0bundinni merkingu (\u00fe\u00f3tt uppgripin bryg\u00f0ust vissulega stundum). \u00cd \u00feeirri notkun or\u00f0sins sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir ver\u00f0ur s\u00ed\u00f0astnefndi merkingar\u00fe\u00e1tturinn r\u00e1\u00f0andi en s\u00e1 fyrstnefndi fellur brott \u2013 tengslin vi\u00f0 fiskvei\u00f0i rofna og \u00far ver\u00f0ur e\u00f0lileg og sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0 l\u00edking sem \u00f3tal ford\u00e6mi eru fyrir \u00ed m\u00e1linu. Vissulega v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 sleppa <em>-ver- <\/em>og tala bara um <em>j\u00f3lab\u00f3kat\u00ed\u00f0 <\/em>og <em>knattspyrnut\u00ed\u00f0 <\/em>\u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>j\u00f3lab\u00f3kavert\u00ed\u00f0 <\/em>og <em>knattspyrnuvert\u00ed\u00f0 <\/em>en \u00fe\u00e1 glatast l\u00edkingin og \u00fear me\u00f0 merkingin 't\u00f6rn'. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri ska\u00f0i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var \u00ed g\u00e6r spurt \u00fat \u00ed or\u00f0i\u00f0 vert\u00ed\u00f0 sem \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er sk\u00fdrt 'samfelldur t\u00edmi \u00e1rsins \u00feegar fiskur er veiddur'. Fyrirspyrjandi benti \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 v\u00e6ri n\u00fa i\u00f0ulega nota\u00f0 \u00ed \u00fdmsu samhengi \u00fear sem sj\u00f3r e\u00f0a fiskur k\u00e6mi hvergi n\u00e6rri, og \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00fev\u00ed er virtist \u00ed merkingunni 't\u00edmabil' e\u00f0a 't\u00f6rn'. \u00cd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7234","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7234"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7235,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7234\/revisions\/7235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}