{"id":7238,"date":"2025-04-12T09:56:53","date_gmt":"2025-04-12T09:56:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7238"},"modified":"2025-04-12T13:42:51","modified_gmt":"2025-04-12T13:42:51","slug":"hann-byr-nidur-vid-hofnina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/12\/hann-byr-nidur-vid-hofnina\/","title":{"rendered":"Hann b\u00fdr ni\u00f0ur vi\u00f0 h\u00f6fnina"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var spurt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c hvort \u00e6tti a\u00f0 segja <em>hann b\u00fdr <strong>ni\u00f0ur<\/strong> vi\u00f0 h\u00f6fnina <\/em>e\u00f0a <em>hann b\u00fdr <strong>ni\u00f0ri<\/strong> vi\u00f0 h\u00f6fnina<\/em>. \u00cd sv\u00f6rum var m.a. v\u00edsa\u00f0 \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankann <\/em>\u00fear sem <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70777\">segir<\/a>: \u201eAtviksor\u00f0i\u00f0 <strong>ni\u00f0ri<\/strong> er nota\u00f0 um dv\u00f6l: <em>vera ni\u00f0ri \u00ed fj\u00f6ru<\/em>. Atviksor\u00f0i\u00f0 <strong>ni\u00f0ur<\/strong> er nota um hreyfingu: <em>fara ni\u00f0ur \u00ed fj\u00f6ru<\/em>.\u201c \u00deetta er vissulega \u00fea\u00f0 sem lengi hefur veri\u00f0 bo\u00f0a\u00f0 og kennt \u2013 \u00ed kverinu <em>G\u00e6tum tungunnar <\/em>fr\u00e1 1984 segir t.d.: \u201e<em>R\u00e9tt v\u00e6ri a\u00f0 segja:<\/em> Hann var <em>uppi <\/em>\u00e1 fjallinu en kom <em>ofan <\/em>hl\u00ed\u00f0ina <em>ni\u00f0ur <\/em>\u00ed dalinn og er n\u00fa <em>ni\u00f0ri <\/em>vi\u00f0 \u00e1na.\u201c En \u00ed umr\u00e6\u00f0um kom \u00fe\u00f3 fram a\u00f0 sumum fannst b\u00e6\u00f0i <em>ni\u00f0ur <\/em>og <em>ni\u00f0ri <\/em>ganga og \u00e9g tek undir \u00fea\u00f0 \u2013 \u00e9g held meira a\u00f0 segja a\u00f0 \u00e9g myndi frekar <strong>segja<\/strong> <em>ni\u00f0ur vi\u00f0 h\u00f6fnina <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00e9g hef\u00f0i sennilega <strong>skrifa\u00f0<\/strong> <em>ni\u00f0ri vi\u00f0 h\u00f6fnina <\/em>af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g veit a\u00f0 \u00feannig \u201e\u00e1\u201c \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessu sambandi \u00fearf a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 atviksor\u00f0in <em>ni\u00f0ur <\/em>og <em>ni\u00f0ri <\/em>falla mj\u00f6g oft saman \u00ed frambur\u00f0i vegna \u00feess a\u00f0 \u00e1herslulausa s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0, <em>u <\/em>\u00ed <em>ni\u00f0ur <\/em>og <em>i <\/em>\u00ed enda <em>ni\u00f0ri<\/em>, fellur yfirleitt brott \u00feegar n\u00e6sta or\u00f0 hefst \u00e1 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i. N\u00e6sta or\u00f0 er mj\u00f6g oft anna\u00f0hvort <em>\u00e1<\/em> e\u00f0a <em>\u00ed <\/em>og \u00fe\u00e1 er sagt <em>ni\u00f0r\u00e1 <\/em>og <em>ni\u00f0r\u00ed <\/em>\u2013 <em>ni\u00f0<strong>u<\/strong>r \u00e1<\/em>\/<em>\u00ed <\/em>er mj\u00f6g formlegur frambur\u00f0ur og <em>ni\u00f0r<strong>i<\/strong> \u00e1<\/em>\/<em>\u00ed <\/em>fullkomlega \u00f3e\u00f0lilegur. D\u00e6mi <em>M\u00e1lfarsbankans <\/em>sem vitna\u00f0 var til h\u00e9r a\u00f0 framan, <em>vera<\/em>\/<em>fara ni\u00f0ri<\/em>\/<em>ni\u00f0ur \u00ed fj\u00f6ru<\/em>, er \u00feess vegna \u00f3heppilegt vegna \u00feess a\u00f0 frambur\u00f0urinn er n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00e1 sami \u00ed b\u00e1\u00f0um tilvikum, <em>ni\u00f0r\u00ed<\/em>. Munurinn kemur ekki fram nema \u00ed riti, og \u00feetta \u00fdtir vitanlega undir \u00fea\u00f0 a\u00f0 or\u00f0in blandist saman. Svipa\u00f0 gildir um nokkur \u00f6nnur p\u00f6r atviksor\u00f0a, eins og <em>upp <\/em>og <em>uppi<\/em>, <em>\u00fat <\/em>og <em>\u00fati<\/em>, <em>inn <\/em>og <em>inni<\/em>.<\/p>\n<p>\u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru samtals r\u00fam \u00ferj\u00e1t\u00edu d\u00e6mi um <em>b\u00faa ni\u00f0ur vi\u00f0<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Brei\u00f0abliki <\/em>1907: \u201eSumarb\u00fast\u00f6\u00f0um Winnipeg-b\u00faa ni\u00f0ur vi\u00f0 vatni\u00f0 mikla me\u00f0 sama nafni fer st\u00f6\u00f0ugt fj\u00f6lgandi.\u201c D\u00e6min um <em>b\u00faa ni\u00f0ri vi\u00f0<\/em> eru a\u00f0eins f\u00e6rri, t\u00e6p \u00ferj\u00e1t\u00edu, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Bjarka <\/em>1899: \u201ejeg er systir eins b\u00f3ndans hjer, ameriska mansins, sem b\u00fdr ni\u00f0ri vi\u00f0 \u00e1na.\u201c \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t\u00edu d\u00e6mi um <em>b\u00faa ni\u00f0ur vi\u00f0<\/em> en t\u00f3lf um <em>b\u00faa ni\u00f0ri vi\u00f0<\/em>. \u00ddmsar fleiri hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur m\u00e1 nefna \u00fear sem <em>ni\u00f0ur <\/em>og <em>ni\u00f0ri <\/em>hafa veri\u00f0 notu\u00f0 j\u00f6fnum h\u00f6ndum \u00ed dvalarmerkingu a.m.k. s\u00ed\u00f0an um aldam\u00f3tin 1900. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru t.d. \u00e1tj\u00e1n d\u00e6mi um <em>eiga heima ni\u00f0ur vi\u00f0<\/em> en t\u00edu um <em>eiga heima ni\u00f0ri vi\u00f0<\/em>, r\u00famlega tuttugu d\u00e6mi um <em>dvelja ni\u00f0ur vi\u00f0 <\/em>en r\u00famlega \u00ferj\u00e1t\u00edu um <em>dvelja ni\u00f0ri vi\u00f0<\/em>.<\/p>\n<p>En notkun<em> ni\u00f0ur <\/em>\u00ed dvalarmerkingu er mun eldri \u2013 \u00fea\u00f0 s\u00fdna \u00fdmis <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/348183\">d\u00e6mi<\/a> \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans. \u201eEg var \u00fe\u00e1 ekki vel til passa, svo eg l\u00e1 ni\u00f0ur \u00ed skipi\u201c segir \u00ed texta fr\u00e1 17. \u00f6ld \u00ed <em>Bl\u00f6ndu <\/em>V. \u00cd greininni \u201eUm e\u00f0li og uppruna jar\u00f0arinnar\u201c eftir J\u00f3nas Hallgr\u00edmsson \u00ed <em>Fj\u00f6lni <\/em>1835 segir: \u201eNi\u00f0ur \u00ed j\u00f6r\u00f0inni eru v\u00ed\u00f0a gj\u00f3tur og gj\u00e1r.\u201c \u00cd \u201e\u00dar br\u00e9fi fr\u00e1 \u00cdslandi\u201c eftir T\u00f3mas S\u00e6mundsson \u00ed sama \u00e1rgangi <em>Fj\u00f6lnis <\/em>segir: \u201eVar eg jafnan upp\u00e1 \u00feiljum, \u00feegar \u00e1 f\u00f3tum gat veri\u00f0, \u00fev\u00ed ni\u00f0ur \u00ed skipi var mj\u00f6g \u00f3gurlegt.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0s\u00f6gum J\u00f3ns \u00c1rnasonar <\/em>fr\u00e1 1864 segir: \u201e\u00deokulaust var ni\u00f0ur \u00ed dalnum.\u201c \u00cd <em>Sagnakveri Sk\u00fala G\u00edslasonar <\/em>fr\u00e1 mi\u00f0ri n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld segir: \u201eB\u00f3ndi \u00feessi var eitt sinn a\u00f0 sm\u00ed\u00f0um ni\u00f0ur vi\u00f0 sj\u00f3.\u201c Fj\u00f6lm\u00f6rg \u00f6nnur n\u00edtj\u00e1ndu aldar d\u00e6mi m\u00e6tti tilgreina.<\/p>\n<p>\u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir samt ekki a\u00f0 alltaf s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>ni\u00f0ur <\/em>\u00ed dvalarmerkingu \u2013 \u00fea\u00f0 er bundi\u00f0 vi\u00f0 notkun or\u00f0sins me\u00f0 forsetningum en gengur ekki ef \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 eitt og s\u00e9r. D\u00e6mi eru um <em>vera<\/em> <em>ni\u00f0ur vi\u00f0 h\u00f6fn<\/em> \/ <em>\u00e1 torgi <\/em>\/ <em>hj\u00e1 sj\u00f3num <\/em>\/ <em>\u00ed b\u00e6<\/em> o.fl., en hins vegar er \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 vera bara <em>ni\u00f0ur <\/em>\u00ed dvalarmerkingu \u2013 spurningunni <em>hvar ertu<\/em>? er ekki h\u00e6gt a\u00f0 svara me\u00f0 *(<em>\u00e9g er<\/em>)<em> ni\u00f0ur<\/em>, heldur ver\u00f0ur a\u00f0 segja (<em>\u00e9g er<\/em>)<em> ni\u00f0ri<\/em>. En \u00fea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 notkun <em>ni\u00f0ur <\/em>me\u00f0 forsetningu \u00ed dvalarmerkingu \u00e1 s\u00e9r a.m.k. tv\u00f6 hundru\u00f0 \u00e1ra \u00f3slitna s\u00f6gu og vir\u00f0ist alla t\u00ed\u00f0 hafa veri\u00f0 algeng, a.m.k. \u00ed \u00e1kve\u00f0num samb\u00f6ndum. Vitanlega er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til annars en telja \u00fe\u00e1 notkun g\u00f3\u00f0a og gilda \u2013 <em>hann b\u00fdr ni\u00f0ur vi\u00f0 h\u00f6fnina<\/em> er <strong>r\u00e9tt<\/strong> <strong>m\u00e1l<\/strong>, samkv\u00e6mt \u00f6llum venjulegum vi\u00f0mi\u00f0um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var spurt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c hvort \u00e6tti a\u00f0 segja hann b\u00fdr ni\u00f0ur vi\u00f0 h\u00f6fnina e\u00f0a hann b\u00fdr ni\u00f0ri vi\u00f0 h\u00f6fnina. \u00cd sv\u00f6rum var m.a. v\u00edsa\u00f0 \u00ed M\u00e1lfarsbankann \u00fear sem segir: \u201eAtviksor\u00f0i\u00f0 ni\u00f0ri er nota\u00f0 um dv\u00f6l: vera ni\u00f0ri \u00ed fj\u00f6ru. Atviksor\u00f0i\u00f0 ni\u00f0ur er nota um hreyfingu: fara ni\u00f0ur \u00ed fj\u00f6ru.\u201c \u00deetta er vissulega \u00fea\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7238","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7238"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7241,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7238\/revisions\/7241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}