{"id":7243,"date":"2025-04-14T09:11:19","date_gmt":"2025-04-14T09:11:19","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7243"},"modified":"2025-04-14T09:11:19","modified_gmt":"2025-04-14T09:11:19","slug":"hafdu-godan-dag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/14\/hafdu-godan-dag\/","title":{"rendered":"Haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g rakst \u00ed g\u00e6r \u00e1 umr\u00e6\u00f0u \u00e1 Facebook um kve\u00f0juna <em>Haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag <\/em>og meintan uppruna hennar \u00ed ensku. \u00c9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/07\/06\/eigdu-godan-dag\/\">viki\u00f0<\/a> a\u00f0 \u00feessu \u00e1\u00f0ur og oft er bent \u00e1 a\u00f0 kve\u00f0jan \u00e1 s\u00e9r beinar fyrirmyndir \u00ed fornum textum, svo sem \u201eHaf g\u00f3\u00f0an dag, herra\u201c \u00ed <em>St\u00fafs \u00fe\u00e6tti<\/em> og \u201eHaf g\u00f3\u00f0an dag fr\u00fa\u201c \u00ed <em>\u00d3lafs s\u00f6gu Tryggvasonar<\/em>. Eftir a\u00f0 \u00e9g skrifa\u00f0i um \u00feetta hefur Sigr\u00ed\u00f0ur S\u00e6unn Sigur\u00f0ard\u00f3ttir gert sambandinu \u00edtarleg skil \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7473909#page\/n75\/mode\/2up\">grein<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1li<\/em> 2020. H\u00fan bendir \u00e1 a\u00f0 \u00ed ofangreindum d\u00e6mum er um heilsun a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, en sambandi\u00f0 kemur einnig fyrir sem brottfararkve\u00f0ja eins og \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li: \u201eOg er \u00de\u00f3rarinn heyr\u00f0i sv\u00f6r hennar \u00fe\u00e1 ba\u00f0 hann drottningu a\u00f0 hafa g\u00f3\u00f0an dag\u201c segir \u00ed <em>\u00d3lafs s\u00f6gu Tryggvasonar<\/em>. Lokaor\u00f0 greinar Sigr\u00ed\u00f0ar S\u00e6unnar eru \u00feessi:<\/p>\n<p>\u201eAf ofangreindri umr\u00e6\u00f0u m\u00e1 r\u00e1\u00f0a a\u00f0 or\u00f0asambandi\u00f0 <em>Haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag<\/em> hafi rata\u00f0 tvisvar sinnum inn \u00ed \u00edslensku \u00ed hlutverki kve\u00f0ju. \u00cd fyrra skipti\u00f0 kom \u00fea\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 \u00e1 13. \u00f6ld, e\u00f0a \u00f6rl\u00edti\u00f0 fyrr, og festist \u00ed sessi sem heilsan. \u00cd \u00feeirri notkun hefur s\u00f6gnin <em>hafa<\/em> (\u00ed bo\u00f0h\u00e6tti) falli\u00f0 brott, hugsanlega tilt\u00f6lulega snemma. \u00cd s\u00ed\u00f0ara skipti\u00f0 kom or\u00f0asambandi\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0, a\u00f0 \u00fev\u00ed er vir\u00f0ist, \u00e1 s\u00ed\u00f0ari hluta 20. aldar og var nota\u00f0 sem brottfararkve\u00f0ja. L\u00edklegt er a\u00f0 tilhneiging til a\u00f0 halda heilsunum og brottfararkve\u00f0jum formlega a\u00f0greindum komi \u00ed veg fyrir a\u00f0 s\u00f6gnin falli \u00fear brott. \u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 <em>Haf\u00f0u<\/em>\/<em>Eig\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag<\/em> megi rekja til erlendra \u00e1hrifa m\u00e1 segja a\u00f0 \u00fdmislegt \u00ed \u00edslensku m\u00e1lkerfi og \u00edslenskri m\u00e1lnotkun \u00fdti undir uppkomu hennar og notkun.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um \u00feetta \u00e1 Facebook \u00ed g\u00e6r var sagt a\u00f0 \u00feessi d\u00e6mi \u00far forns\u00f6gum \u201eskiptu ekki nokkru m\u00e1li\u201c og spurt hvort \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u201ekannski l\u00edklegt a\u00f0 \u00edslenskir leigub\u00edlstj\u00f3rar n\u00fat\u00edmans hafi fari\u00f0 a\u00f0 lesa \u00feessar forns\u00f6gur og \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 haga m\u00e1lfari s\u00ednu eftir \u00feeim\u201c. \u00ddmsir leigub\u00edlstj\u00f3rar hafa raunar veri\u00f0 b\u00f3kmenntalega sinna\u00f0ir, en \u00e1 bak vi\u00f0 \u00feetta liggur s\u00fa afsta\u00f0a a\u00f0 sambandi\u00f0 <em>haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag <\/em>s\u00e9 \u00f3\u00e6skilegt vegna ensks uppruna s\u00edns. V\u00e6ntanlega felst \u00fe\u00e1 l\u00edka \u00ed \u00feessu s\u00fa afsta\u00f0a a\u00f0 sambandi\u00f0 v\u00e6ri gott og gilt ef h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 a\u00f0 notkun \u00feess \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li \u00e6tti s\u00e9r r\u00e6tur \u00ed fornu m\u00e1li, hvort sem s\u00fa saga v\u00e6ri \u00f3slitin e\u00f0a sambandi\u00f0 hef\u00f0i beinl\u00ednis veri\u00f0 teki\u00f0 upp \u00far fornu m\u00e1li \u00e1 me\u00f0vita\u00f0an h\u00e1tt eins og d\u00e6mi eru um, <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/03\/18\/vo-fyrir-dyrum\/\">svo sem<\/a> or\u00f0i\u00f0 <em>v\u00e1 <\/em>og samsetningar af \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er l\u00edtill vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 framangreind ni\u00f0ursta\u00f0a Sigr\u00ed\u00f0ar S\u00e6unnar er r\u00e9tt \u2013 notkun sambandsins <em>haf\u00f0u <\/em>(e\u00f0a <em>eig\u00f0u<\/em>) <em>g\u00f3\u00f0an dag <\/em>\u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li er tilkomin fyrir ensk \u00e1hrif. Spurningin er hins vegar hvort vi\u00f0 eigum a\u00f0 l\u00e1ta \u00fea\u00f0 r\u00e1\u00f0a afst\u00f6\u00f0u okkar til sambands sem er \u00ed fullkomnu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00edslenskt m\u00e1l og kemur auk \u00feess fyrir \u00ed fornu m\u00e1li. \u00de\u00e1 er \u00ed raun og veru veri\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ta enskuna r\u00e1\u00f0a afst\u00f6\u00f0u okkar til \u00edslensks or\u00f0asambands og vanhelga \u00fea\u00f0, ef svo m\u00e1 segja. Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 er ekkert vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 athuga \u00fe\u00f3tt kve\u00f0jan <em>haf\u00f0u<\/em>\/<em>eig\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag <\/em>falli ekki a\u00f0 smekk allra og \u00fdmsum finnist <em>nj\u00f3ttu dagsins <\/em>fallegri kve\u00f0ja \u2013 \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 h\u00fan eigi s\u00e9r <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/28\/njottu-dagsins\/\">\u00f3umdeilanlega<\/a> upphaf \u00ed ensku fyrir \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1rum e\u00f0a svo en engar fyrirmyndir \u00ed fornu m\u00e1li.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g rakst \u00ed g\u00e6r \u00e1 umr\u00e6\u00f0u \u00e1 Facebook um kve\u00f0juna Haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag og meintan uppruna hennar \u00ed ensku. \u00c9g hef viki\u00f0 a\u00f0 \u00feessu \u00e1\u00f0ur og oft er bent \u00e1 a\u00f0 kve\u00f0jan \u00e1 s\u00e9r beinar fyrirmyndir \u00ed fornum textum, svo sem \u201eHaf g\u00f3\u00f0an dag, herra\u201c \u00ed St\u00fafs \u00fe\u00e6tti og \u201eHaf g\u00f3\u00f0an dag fr\u00fa\u201c \u00ed \u00d3lafs [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7243","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7243"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7244,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7243\/revisions\/7244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}