{"id":7247,"date":"2025-04-14T20:29:22","date_gmt":"2025-04-14T20:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7247"},"modified":"2025-04-14T20:29:22","modified_gmt":"2025-04-14T20:29:22","slug":"hvernig-hefurdu-thad-hafdu-thad-gott","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/14\/hvernig-hefurdu-thad-hafdu-thad-gott\/","title":{"rendered":"Hvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0? \u2013 Haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um kve\u00f0juna <em>haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag <\/em>sem \u00e9g v\u00edsa\u00f0i til \u00ed n\u00fdlegum <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/14\/hafdu-godan-dag\/\">pistli<\/a> kom fram a\u00f0 sumum finnst <em>haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott \u00ed dag<\/em> vera \u00edslenskulegri kve\u00f0ja en <em>haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag<\/em>, en \u00fe\u00f3 var bent \u00e1 a\u00f0 \u00e1\u00f0ur hef\u00f0i veri\u00f0 amast vi\u00f0 fyrrnefndu kve\u00f0junni vegna uppruna hennar. \u00cd grein Sigr\u00ed\u00f0ar S\u00e6unnar Sigur\u00f0ard\u00f3ttur \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1li <\/em>2020 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7473918?iabr=on#page\/n84\/mode\/1up\">nefnir<\/a> h\u00fan a\u00f0 s\u00e9r hafi veri\u00f0 \u201ebent \u00e1 a\u00f0 \u00edslenska kve\u00f0jan <em>Haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott<\/em> [\u2026] hafi \u00e1 \u00e1rum \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 talin d\u00f6nsk kve\u00f0ja\u201c en segist ekki hafa \u201efundi\u00f0 beinar heimildir um \u00fea\u00f0\u201c \u00fe\u00f3tt h\u00fan bendi \u00e1 a\u00f0 hli\u00f0st\u00e6\u00f0 samb\u00f6nd s\u00e9u til \u00ed n\u00e1grannam\u00e1lum, svo sem <em>Ha det godt <\/em>\u00ed d\u00f6nsku. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru nokkur g\u00f6mul d\u00e6mi a\u00f0 amast s\u00e9 vi\u00f0 sambandinu <em>haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott<\/em>, og skyldri spurningu \u2013 <em>hvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0<\/em>?<\/p>\n<p>\u00cd <em>Reykv\u00edkingi <\/em>1928 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5422074?iabr=on#page\/n27\/mode\/1up\/\">skrifar<\/a> \u201eStafkarl\u201c um samtal tveggja st\u00falkna sem hann var\u00f0 \u00e1heyrsla og segir: \u201eHeyri\u00f0 \u00fei\u00f0 st\u00falkur! \u00c9g veit a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru margir karlmenn sem tala vont m\u00e1l, en \u00fei\u00f0 eru\u00f0 yfirleitt verri.\u201c Eitt af \u00fev\u00ed sem hann nefnir \u00fev\u00ed til sannindamerkis er a\u00f0 \u00f6nnur st\u00falkan hafi sagt \u201eNei, hvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0?\u201c og b\u00e6tir vi\u00f0: \u201eMig dau\u00f0langa\u00f0i til \u00feess a\u00f0 spyrja hana a\u00f0 \u00fev\u00ed, hva\u00f0 \u00feetta \u201e\u00fea\u00f0\u201c v\u00e6ri, en af \u00fev\u00ed \u00e9g veit a\u00f0 \u00e9g er 40 \u00e1rum of gamall til \u00feess ungar st\u00falkur hafi gaman a\u00f0 tala vi\u00f0 mig, \u00fe\u00e1 haf\u00f0i \u00e9g vit \u00e1 a\u00f0 \u00feegja.\u201c \u201eStafkarl\u201c er ekki einn um a\u00f0 velta \u00feessu fyrir s\u00e9r \u2013 \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri grein Sigr\u00ed\u00f0ar S\u00e6unnar \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1li <\/em>segir: \u201e\u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00f3lj\u00f3st s\u00e9 til hvers <em>\u00fea\u00f0<\/em> \u00ed d\u00e6mum sem \u00feessum v\u00edsar m\u00e1 telja l\u00edklegt a\u00f0 upphaflega hafi \u00fea\u00f0 veri\u00f0 v\u00edsandi.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4349369?iabr=on#page\/n4\/mode\/1up\/\">grein<\/a> \u00ed <em>F\u00e1lkanum <\/em>1929 eru t\u00ednd til \u00fdmis \u201em\u00e1ll\u00fdti\u201c og bent \u00e1 hvernig \u00feau \u201em\u00e6tti \u00f6gn betur af munni m\u00e6la\u201c. \u00cd sta\u00f0 \u201eHaf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott\u201c er lagt til a\u00f0 sagt s\u00e9 \u201eL\u00ed\u00f0i \u00fejer vel, farnist \u00fejer vel, vegni \u00fejer vel\u201c, og \u00ed sta\u00f0 \u201eHvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0?\u201c m\u00e1 hafa \u201eHvernig l\u00ed\u00f0ur \u00fejer? Hvernig vegnar \u00fejer? Hversu l\u00edkar \u00fejer n\u00fa?\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1939 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1148716?iabr=on#page\/n2\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201eN\u00fd or\u00f0skr\u00edpi, setningaglundro\u00f0 og heilar setningar (t.d. \u201eHaf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott\u201c) spilla m\u00e1li voru miklu meira, en nafnor\u00f0in sum, sem lengi hafa veri\u00f0 notu\u00f0.\u201c \u00cd <em>F\u00e1lkanum<\/em> 1942 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4360673?iabr=on#page\/n4\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u00de\u00fa \u00e1tt ekki a\u00f0 \u00e1varpa kunningja \u00feinn me\u00f0 \u00feessum or\u00f0um: Hvernig <em>hefur\u00f0u \u00fea\u00f0<\/em>? [\u2026] <em>Haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott.<\/em> Vertu ekki a\u00f0 apa \u00feetta eftir D\u00f6num. Tala\u00f0u hreina \u00edslensku, og m\u00e6ltu heldur vi\u00f0 kunningjann: Hvernig l\u00ed\u00f0ur \u00fejer? [\u2026] L\u00ed\u00f0i \u00fejer vel.\u201c<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0astnefnda d\u00e6mi\u00f0 er \u00far grein sem heitir \u201eVerndun m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsins\u201c og er eftir Vigf\u00fas Gu\u00f0mundsson. Hinum d\u00e6munum fylgir ekki h\u00f6fundarnafn heldur a\u00f0eins upphafsstafirnir <em>V.G.<\/em> og m\u00e1 telja n\u00e6sta v\u00edst a\u00f0 um sama h\u00f6fund s\u00e9 \u00fear a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, sem og \u00e1 lesendabr\u00e9fi me\u00f0 s\u00f6mu upphafsst\u00f6fum \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1951 \u00fear sem <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1282506?iabr=on#page\/n7\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u00cd sta\u00f0 [\u2026] gamallra og g\u00f3\u00f0ra si\u00f0a og einfaldrar \u00edslensku er n\u00fa fari\u00f0 a\u00f0 s\u00e6ra \u00edslenskt eyra og spilla tungu vorri me\u00f0 margs konar aurslettum \u00fatlendum. Til d\u00e6mis tek jeg hjer einungis \u00e1v\u00f6rpin d\u00f6nsku: \u201eHvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0?\u201c og \u201ehaf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott\u201c, \u00ed sta\u00f0inn fyrir \u201ehvernig l\u00ed\u00f0ur \u00fejer?\u201c og \u201el\u00ed\u00f0i \u00fejer vel\u201c.\u201c En Vigf\u00fas var vissulega ekki einn um a\u00f0 amast vi\u00f0 <em>haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott<\/em> og <em>hvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0?<\/em><\/p>\n<p>\u00cd <em>Hl\u00edn <\/em>1954 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4993147?iabr=on#page\/n145\/mode\/1up\/\">skrifar<\/a> \u201e\u00edslenskuma\u00f0ur\u201c: \u201e<strong>\u201eHaf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott\u201c<\/strong> \u2013 \u00dea\u00f0 er n\u00fa or\u00f0in algeng kve\u00f0ja \u00e1 \u00cdslandi. \u2013 \u00deetta er svo sem ekkert lj\u00f3tt. \u2013 En hva\u00f0an \u00far fj., liggur mjer vi\u00f0 a\u00f0 segja, er \u00feetta or\u00f0skr\u00edpi komi\u00f0 inn \u00ed daglegt m\u00e1l? \u2013 Ekki er h\u00e6gt a\u00f0 kenna Amer\u00edku um \u00fea\u00f0. \u2013 Nei, \u00fea\u00f0 er bara \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 norskri e\u00f0a danskri kve\u00f0ju. \u2013 Er \u00feetta nokku\u00f0 \u00fe\u00e6gilegra en a\u00f0 segja: \u201eL\u00ed\u00f0i \u00fejer vel.\u201c \u2013 L\u00e1tum oss leggja ni\u00f0ur \u00feennan lei\u00f0inlega si\u00f0. \u2013 Sk\u00f3larnir \u00feurfa a\u00f0 taka sig til og herja \u00e1 \u00feetta or\u00f0skr\u00edpi, \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur landl\u00e6gt.\u201c Sj\u00e1lfsagt m\u00e1 finna fleiri g\u00f6mul d\u00e6mi um a\u00f0 amast hafi veri\u00f0 vi\u00f0 \u00feessum samb\u00f6ndum \u00fe\u00f3tt \u00e9g hafi ekki rekist \u00e1 \u00feau \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i, en \u00e9g kannast ekki vi\u00f0 a\u00f0 ger\u00f0ar hafi veri\u00f0 athugasemdir vi\u00f0 \u00feau \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum.<\/p>\n<p>B\u00e6\u00f0i samb\u00f6ndin vir\u00f0ast koma inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 \u00ed byrjun tuttugustu aldar. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um <em>hvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0?<\/em> er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0hvelli <\/em>1909: \u201eHvernig hefur\u00f0u \u00fea\u00f0, Imba m\u00edn; \u00fe\u00fa ert vel fr\u00edsk?\u201c Elsta d\u00e6mi um <em>haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott <\/em>er \u00ed <em>Dropum <\/em>1929: \u201eVertu n\u00fa blessu\u00f0 og s\u00e6l, St\u00edna m\u00edn, og haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott.\u201c Hvorugt sambandi\u00f0 ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 s\u00e9rlega algengt fyrr en \u00e1 \u00feessari \u00f6ld og \u00fe\u00e1 er fari\u00f0 a\u00f0 nota \u00feau sem sta\u00f0gengil fyrir \u00fea\u00f0 sem \u00feykir enskulegt or\u00f0alag, eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3001363?iabr=on#page\/n13\/mode\/2up\/\">grein<\/a> \u00ed <em>DV <\/em>\u00e1ri\u00f0 2000: \u201eMenn segja ekki: \u2013 Haf\u00f0u g\u00f3\u00f0a fer\u00f0. Menn segja: \u2013 Haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott.\u201c \u00deetta er gott d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 hvernig m\u00e1lfar sem (sumum) \u00fe\u00f3tti \u00e1\u00f0ur forkastanlegt er teki\u00f0 \u00ed s\u00e1tt og ver\u00f0ur gott og gilt \u00feegar vi\u00f0 eignumst n\u00fdjan \u00f3vin. Svo skal b\u00f6l b\u00e6ta a\u00f0 b\u00ed\u00f0a anna\u00f0 meira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um kve\u00f0juna haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag sem \u00e9g v\u00edsa\u00f0i til \u00ed n\u00fdlegum pistli kom fram a\u00f0 sumum finnst haf\u00f0u \u00fea\u00f0 gott \u00ed dag vera \u00edslenskulegri kve\u00f0ja en haf\u00f0u g\u00f3\u00f0an dag, en \u00fe\u00f3 var bent \u00e1 a\u00f0 \u00e1\u00f0ur hef\u00f0i veri\u00f0 amast vi\u00f0 fyrrnefndu kve\u00f0junni vegna uppruna hennar. \u00cd grein Sigr\u00ed\u00f0ar S\u00e6unnar Sigur\u00f0ard\u00f3ttur \u00ed \u00cdslensku m\u00e1li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7247","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7247"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7248,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7247\/revisions\/7248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}