{"id":7258,"date":"2025-04-19T08:17:30","date_gmt":"2025-04-19T08:17:30","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7258"},"modified":"2025-04-19T08:17:30","modified_gmt":"2025-04-19T08:17:30","slug":"eg-er-ad-fara-ufrum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/19\/eg-er-ad-fara-ufrum\/","title":{"rendered":"\u00c9g er a\u00f0 fara ufrum"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g h\u00e9r um frambur\u00f0inn <em>indir <\/em>fyrir <em>undir<\/em> sem var bundinn vi\u00f0 Nor\u00f0urland en er n\u00fa sennilega alveg horfinn. En anna\u00f0 nor\u00f0lenskt d\u00e6mi um v\u00edxl <em>i <\/em>(<em>y<\/em>) og <em>u <\/em>er \u00f6llu \u00feekktara og lifir g\u00f3\u00f0u l\u00edfi \u2013 frambur\u00f0urinn <em>ufrum<\/em>, <em>ufr\u00ed <\/em>og <em>ufr\u00e1 <\/em>\u00e1 <em>yfir um<\/em>, <em>yfir \u00ed <\/em>og <em>yfir \u00e1<\/em>. Sl\u00edk v\u00edxl m\u00e1 rekja til \u00feess \u00feegar <em>y <\/em>t\u00e1kna\u00f0i s\u00e9rstakt hlj\u00f3\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u2013 framm\u00e6lt kringt hlj\u00f3\u00f0 sem var ekki langt fr\u00e1 <em>u<\/em>. \u00deegar <em>y <\/em>h\u00e6tti a\u00f0 vera s\u00e9rstakt hlj\u00f3\u00f0 fengu flest or\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed <em>i<\/em> eins og \u00feau hafa n\u00fa, en f\u00e1ein or\u00f0 f\u00f3ru stundum \u00ed hina \u00e1ttina og fengu <em>u<\/em> \u00ed sta\u00f0inn, og \u00fev\u00ed ur\u00f0u til \u00fdmsar tv\u00edmyndir \u2013 <em>ukkur<\/em>, <em>spurja<\/em>, <em>smurja<\/em>, <em>kjur<\/em>, <em>drukkur <\/em>o.fl. vi\u00f0 hli\u00f0 <em>ykkur<\/em>,<em> spyrja<\/em>,<em> smyrja<\/em>, <em>kyrr <\/em>og <em>drykkur<\/em>. Myndir me\u00f0 <em>u<\/em> eru oftast taldar \u00f3formlegri og sjaldan nota\u00f0ar \u00ed riti, og eru l\u00edklega flestar \u00e1 undanhaldi.<\/p>\n<p>Forsetningin <em>yfir <\/em>ein og s\u00e9r er aldrei borin fram *<em>ufir <\/em>\u2013 frambur\u00f0ur me\u00f0 <em>u<\/em> kemur eing\u00f6ngu fyrir \u00ed sambandi vi\u00f0 a\u00f0ra forsetningu, og a\u00f0eins ef \u00e1herslulausa <em>i<\/em>-i\u00f0 \u00ed \u00f6\u00f0ru atkv\u00e6\u00f0i fellur brott \u00feannig a\u00f0 frambur\u00f0urinn ver\u00f0ur <em>ufr-<\/em> \u2013 *<em>ufirum<\/em> er ekki til. \u00cd texta sem b\u00f6rn l\u00e1su \u00ed m\u00e1ll\u00fdskuranns\u00f3kn Bj\u00f6rns Gu\u00f0finnssonar upp \u00far 1940 var rita\u00f0 <em>yfrum<\/em> \u00ed sta\u00f0 hins vi\u00f0urkennda rith\u00e1ttar <em>yfir um<\/em> til a\u00f0 reyna a\u00f0 f\u00e1 fram frambur\u00f0inn <em>ufrum<\/em>. \u00cd ranns\u00f3kn Bj\u00f6rns kom \u00feessi frambur\u00f0ur mun sjaldnar fyrir en frambur\u00f0urinn <em>indir <\/em>\u2013 a\u00f0eins \u00ed \u00f6rf\u00e1um tilvikum \u00e1 Nor\u00f0urlandi, einkum \u00ed Austur-H\u00fanavatnss\u00fdslu og Skagafir\u00f0i. En \u00f6fugt vi\u00f0 <em>indir <\/em>lifir <em>ufrum <\/em>g\u00f3\u00f0u l\u00edfi, a.m.k. \u00ed Skagafir\u00f0i \u00fear sem \u00feetta er n\u00e1nast or\u00f0i\u00f0 h\u00e9ra\u00f0seinkenni og eitt af \u00fev\u00ed sem Skagfir\u00f0ingar eru stoltir af.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Kr\u00f3ksb\u00f3k <\/em>sem Rotarykl\u00fabbur Sau\u00f0\u00e1rkr\u00f3ks gaf \u00fat 1993 segir: \u201e\u00dea\u00f0 \u00feykir gott a\u00f0 nota miki\u00f0 b- og u-hlj\u00f3\u00f0, eins og t.d. \u00ed ufrum, \u00feegar fari\u00f0 er yfir um. [\u2026] \u00c9g habb\u00f0i\u00f0a gott \u00feegar \u00e9g var kominn ufrum.\u201c \u00cd \u00feetta er <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1860920?iabr=on#page\/n14\/mode\/1up\/\">vitna\u00f0<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1996 og b\u00e6tt vi\u00f0 til sk\u00fdringar: \u201e\u00cd \u00feessu sambandi er r\u00e9tt a\u00f0 geta \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 fara austur yfir H\u00e9ra\u00f0sv\u00f6tn kalla Kr\u00f3ksarar a\u00f0 fara yfir um \u2013 ufrum.\u201c \u00dea\u00f0 or\u00f0alag virkar \u00ed b\u00e1\u00f0ar \u00e1ttir \u2013 \u00feegar \u00e9g er \u00ed Bl\u00f6nduhl\u00ed\u00f0inni austan Vatna fer \u00e9g \u00e6vinlega <em>ufr\u00ed Varmahl\u00ed\u00f0 <\/em>e\u00f0a <em>ufrum <\/em>og g\u00e6ti ekki me\u00f0 nokkru m\u00f3ti sagt <em>yfir um <\/em>e\u00f0a <em>yfrum<\/em>. En \u00ed m\u00ednu m\u00e1li, og l\u00edklega annarra Skagfir\u00f0inga sem hafa \u00feennan frambur\u00f0, gildir \u00fea\u00f0 eing\u00f6ngu um \u00feessa tilteknu fer\u00f0, yfir V\u00f6tnin \u2013 \u00e9g seg\u00f0i t.d. <em>\u00e9g er alveg a\u00f0 fara yfir um <\/em>en alls ekki *<em>ufrum<\/em>.<\/p>\n<p>Myndirnr <em>ufrum<\/em>, <em>ufr\u00ed <\/em>og <em>ufr\u00e1 <\/em>eru \u00fev\u00ed \u00ed raun s\u00e9rst\u00f6k og sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 or\u00f0. \u00dea\u00f0 er ekki vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faast a\u00f0 finna \u00e1 prenti m\u00f6rg d\u00e6mi sem s\u00fdni \u00feennan frambur\u00f0, en \u00feau \u00f6rf\u00e1u sem finna m\u00e1 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>fr\u00e1 seinni \u00e1rum tengjast n\u00e6r \u00f6ll Skagafir\u00f0i og H\u00e9ra\u00f0sv\u00f6tnum. \u00c1 \u00e1rum \u00e1\u00f0ur hefur \u00feetta \u00fe\u00f3 v\u00e6ntanlega veri\u00f0 nota\u00f0 v\u00ed\u00f0ar um fer\u00f0ir milli bygg\u00f0a yfir flj\u00f3t e\u00f0a fir\u00f0i \u2013 \u00e9g rakst \u00e1 eitt d\u00e6mi um a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 nota\u00f0 um fer\u00f0ir milli Akureyrar og Svalbar\u00f0sstrandar \u00e1 seinni hluta s\u00ed\u00f0ustu aldar og anna\u00f0 \u00far Svarfa\u00f0ardal fr\u00e1 fyrri hluta aldarinnar. \u00de\u00f3tt frambur\u00f0urinn s\u00e9 vel \u00feekktur \u00ed Skagafir\u00f0i enn \u00ed dag, og vir\u00f0ist tengjast Skagafir\u00f0i \u00ed huga margra, veit \u00e9g svo sem ekki hversu \u00fatbreiddur hann er me\u00f0al Skagfir\u00f0inga e\u00f0a hvort ungt f\u00f3lk tileinkar s\u00e9r hann.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g h\u00e9r um frambur\u00f0inn indir fyrir undir sem var bundinn vi\u00f0 Nor\u00f0urland en er n\u00fa sennilega alveg horfinn. En anna\u00f0 nor\u00f0lenskt d\u00e6mi um v\u00edxl i (y) og u er \u00f6llu \u00feekktara og lifir g\u00f3\u00f0u l\u00edfi \u2013 frambur\u00f0urinn ufrum, ufr\u00ed og ufr\u00e1 \u00e1 yfir um, yfir \u00ed og yfir \u00e1. Sl\u00edk v\u00edxl m\u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7258","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7258","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7258"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7259,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7258\/revisions\/7259"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}