{"id":7260,"date":"2025-04-19T20:55:15","date_gmt":"2025-04-19T20:55:15","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7260"},"modified":"2025-04-19T20:55:15","modified_gmt":"2025-04-19T20:55:15","slug":"eru-strandaglopar-glopar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/04\/19\/eru-strandaglopar-glopar\/","title":{"rendered":"Eru strandagl\u00f3par gl\u00f3par?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var \u00ed dag \u2013 og raunar ekki \u00ed fyrsta skipti \u2013 veri\u00f0 a\u00f0 gera athugasemd vi\u00f0 notkun or\u00f0sins <em>strandagl\u00f3pur <\/em>um f\u00f3lk sem ekki kemst lei\u00f0ar sinnar vegna atvika sem \u00fea\u00f0 hefur enga stj\u00f3rn \u00e1. Or\u00f0i\u00f0 kemur fyrir \u00ed fornu m\u00e1li \u00ed myndinni <em>stranda<strong>r<\/strong>gl\u00f3pur<\/em>, og er \u00fear nota\u00f0 \u00ed b\u00f3kstaflegri merkingu eins og J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson bendir \u00e1 \u00ed <em>Merg m\u00e1lsins<\/em> \u2013 \u00ed <em>Sturlungu <\/em>segir t.d.: \u201ekemur hann nor\u00f0an a\u00f0 fir\u00f0i, \u00fe\u00e1 er skipi\u00f0 l\u00e9tt \u00fat, og er or\u00f0inn strandargl\u00f3pur\u201c, \u00fe.e. \u201emissir af skipinu og stendur sem gl\u00f3pur \u00e1 str\u00f6ndinni \u2013 gl\u00e1pir \u00e1 skipi\u00f0 sigla fr\u00e1 landi\u201c segir J\u00f3n. En hann bendir einnig \u00e1 a\u00f0 yfirf\u00e6r\u00f0 merking er \u00feekkt \u00far <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/457848\">br\u00e9fi<\/a> \u00ed Biskupsskjalasafni fr\u00e1 17. \u00f6ld \u2013 \u201e\u00fev\u00ed br\u00e9f m\u00edn sem \u00fat eiga a\u00f0 sendast me\u00f0 nor\u00f0anskipum kalla sj\u00e1lf a\u00f0 skuli \u00feau ei ver\u00f0a strandagl\u00f3par\u201c.<\/p>\n<p>\u00dearna er or\u00f0i\u00f0 nota\u00f0 um br\u00e9f og fleiri d\u00e6mi eru um a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 um hluti, en vissulega er \u00fea\u00f0 oftast haft um f\u00f3lk. \u00dea\u00f0 er sk\u00fdrt 's\u00e1 e\u00f0a s\u00fa sem ver\u00f0ur eftir e-s sta\u00f0ar' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og 'ma\u00f0ur sem ver\u00f0ur af skipi e\u00f0a \u00f6\u00f0ru farart\u00e6ki' e\u00f0a 's\u00e1 sem er st\u00f6\u00f0va\u00f0ur \u00e1 fer\u00f0 sinni og kemst ekki lengra' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00cd <em>Merg m\u00e1lsins <\/em>er sambandi\u00f0 <em>ver\u00f0a strandagl\u00f3pur e-s sta\u00f0ar <\/em>sk\u00fdrt 'ver\u00f0a of seinn; einangrast e-s sta\u00f0ar'. Sumum \u00fe\u00e1tttakendum \u00ed umr\u00e6\u00f0unni \u00ed dag fannst or\u00f0i\u00f0 hins vegar \u00f3heppilegt og neikv\u00e6tt vegna \u00feess a\u00f0 <em>gl\u00f3pur <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/15921\">merkir<\/a> 'kj\u00e1ni, fl\u00f3n\u2018' en \u00fev\u00ed fer fjarri a\u00f0 <em>gl\u00f3pska <\/em>valdi \u00fev\u00ed alltaf a\u00f0 f\u00f3lk ver\u00f0i <em>strandagl\u00f3par<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er alkunna a\u00f0 merking samsettra or\u00f0a er fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera alltaf summa e\u00f0a fall af merkingu or\u00f0hlutanna. \u00deegar samsetning er komin \u00ed verulega notkun getur h\u00fan fari\u00f0 a\u00f0 lifa sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0u l\u00edfi og sliti\u00f0 sig a\u00f0 meira e\u00f0a minna leyti fr\u00e1 uppruna s\u00ednum eins og \u00e9g hef margoft skrifa\u00f0 um. \u00cd \u00feessu tilviki er lj\u00f3st a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir upprunann tengja m\u00e1lnotendur n\u00fat\u00edmans or\u00f0i\u00f0 yfirleitt hvorki vi\u00f0 nafnor\u00f0i\u00f0 <em>str\u00f6nd <\/em>n\u00e9 nafnor\u00f0i\u00f0 <em>gl\u00f3pur<\/em>, heldur vi\u00f0 s\u00f6gnina <em>stranda <\/em>\u00ed merkingunni 'komast ekki \u00e1fram', 'komast ekki lei\u00f0ar sinnar' \u2013 or\u00f0hlutinn <em>-gl\u00f3pur <\/em>gegnir bara \u00fev\u00ed hlutverki a\u00f0 v\u00edsa til einstaklings. En vissulega er ekki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 or\u00f0hluti sem er svo neikv\u00e6\u00f0ur \u00feegar hann er sj\u00e1lfst\u00e6tt or\u00f0 trufli sumt f\u00f3lk og lei\u00f0i til \u00feess a\u00f0 \u00fev\u00ed finnist or\u00f0i\u00f0 gildishla\u00f0i\u00f0 en ekki hlutlaust.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var \u00ed dag \u2013 og raunar ekki \u00ed fyrsta skipti \u2013 veri\u00f0 a\u00f0 gera athugasemd vi\u00f0 notkun or\u00f0sins strandagl\u00f3pur um f\u00f3lk sem ekki kemst lei\u00f0ar sinnar vegna atvika sem \u00fea\u00f0 hefur enga stj\u00f3rn \u00e1. Or\u00f0i\u00f0 kemur fyrir \u00ed fornu m\u00e1li \u00ed myndinni strandargl\u00f3pur, og er \u00fear nota\u00f0 \u00ed b\u00f3kstaflegri merkingu eins og J\u00f3n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7261,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7260\/revisions\/7261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}