{"id":7315,"date":"2025-05-18T09:56:14","date_gmt":"2025-05-18T09:56:14","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7315"},"modified":"2025-05-20T09:56:24","modified_gmt":"2025-05-20T09:56:24","slug":"sorg-og-sorgarferli-er-tvennt-olikt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/05\/18\/sorg-og-sorgarferli-er-tvennt-olikt\/","title":{"rendered":"Sorg og sorgarferli er tvennt \u00f3l\u00edkt"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g um \u00fea\u00f0 sem \u00e9g taldi vera \u00f3heppilega notkun or\u00f0sins\u00a0<em>sorgarferli\u00a0<\/em>\u00ed fr\u00e9tt\u00a0<em>Morgunbla\u00f0sins\u00a0<\/em>\u00fear sem \u00fea\u00f0 var nota\u00f0 um l\u00ed\u00f0an starfsf\u00f3lks l\u00f6greglustj\u00f3raemb\u00e6ttisins \u00e1 Su\u00f0urnesjum vegna skyndilegra starfsloka l\u00f6greglustj\u00f3rans. Um \u00feetta m\u00e1 vitaskuld deila og s\u00e9ra Hj\u00e1lmar J\u00f3nsson ger\u00f0i athugasemd vi\u00f0 \u00feetta \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c og sag\u00f0i: \u201eMissir er margs konar og f\u00f3lk tekst \u00e1 vi\u00f0 margv\u00edslegar sorgir og \u00e1f\u00f6ll. \u00c9g hef umgengist f\u00f3lk \u00ed sorgum \u00ed n\u00e6rri h\u00e1lfa \u00f6ld. Ma\u00f0ur gengur inn \u00ed \u00fe\u00e6r a\u00f0st\u00e6\u00f0ur me\u00f0 f\u00f3lki eftir f\u00f6ngum en dettur ekki \u00ed hug a\u00f0 leggja d\u00f3m \u00e1 hva\u00f0 er mikil e\u00f0a l\u00edtil sorg.\u201c \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 r\u00e9tt en kemur m\u00e1linu \u00fe\u00f3 \u00ed raun ekki vi\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00fearna er veri\u00f0 a\u00f0 tala um\u00a0<em>sorg\u00a0<\/em>en ekki\u00a0<em>sorgarferli<\/em>\u00a0og \u00fea\u00f0 er tvennt \u00f3l\u00edkt.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>sorgarferli\u00a0<\/em>er nefnilega n\u00fdlegt og eiginlega\u00a0<strong>\u00ed\u00f0or\u00f0<\/strong>. \u00cd\u00a0<em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k\u00a0<\/em>er\u00a0<em>\u00ed\u00f0or\u00f0<\/em>\u00a0\u2013 sem Gu\u00f0mundur Finnbogason landsb\u00f3kav\u00f6r\u00f0ur mun hafa\u00a0<a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5337095?iabr=on#page\/n9\/mode\/1up\/\" rel=\"\">b\u00fai\u00f0 til<\/a>\u00a0\u00e1 \u00feri\u00f0ja \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 s\u00e1rasjaldg\u00e6ft fram undir 1990 \u2013\u00a0<a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22737\" rel=\"\">sk\u00fdrt<\/a>\u00a0\u2018or\u00f0 sem tilheyrir \u00e1kve\u00f0nu s\u00e9rsvi\u00f0i, t.d. l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i, fr\u00e6\u00f0ior\u00f0, fagor\u00f0\u2019 en\u00a0<em>\u00ed\u00f0\u00a0<\/em>(sem er n\u00e1nast eing\u00f6ngu nota\u00f0 \u00ed samsetningum eins og\u00a0<em>hand\u00ed\u00f0<\/em>)<em>\u00a0<\/em>merkir \u2018verk, i\u00f0n, starf\u2019 eins og segir \u00ed\u00a0<em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Margs konar munur er \u00e1 \u00ed\u00f0or\u00f0um og or\u00f0um \u00ed almennu m\u00e1li \u2013 til a\u00f0 \u00ed\u00f0or\u00f0in \u00fej\u00f3ni tilgangi s\u00ednum ver\u00f0a \u00feau a\u00f0 hafa afmarka\u00f0a og sk\u00fdra merkingu en merking or\u00f0a \u00ed almennu m\u00e1li er oft miklu \u00f3lj\u00f3sari og getur veri\u00f0 breytileg a\u00f0 vissu marki milli m\u00e1lnotenda, og getur einnig breyst me\u00f0 t\u00edmanum.<\/p>\n<p>Elstu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>sorgarferli\u00a0<\/em>eru fr\u00e1 \u00e1rinu 1985, \u00far\u00a0<em>Hj\u00fakrun, t\u00edmariti Hj\u00fakrunarf\u00e9lags \u00cdslands<\/em>, og\u00a0<em>Lj\u00f3sm\u00e6\u00f0rabla\u00f0inu<\/em>. \u00deetta eru vitanlega fagt\u00edmarit og auglj\u00f3st a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er \u00fear nota\u00f0 sem \u00ed\u00f0or\u00f0. \u00cdtarleg og n\u00e1kv\u00e6m sk\u00fdring or\u00f0sins \u00ed\u00a0<em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>, \u2018ferli vi\u00f0brag\u00f0a eftir \u00e1fall, s.s. dau\u00f0a \u00e1stavinar, \u00fear sem vi\u00f0 s\u00f6gu geta komi\u00f0 lost, afneitun og s\u00e1rsauki en einnig \u00farvinnsla tilfinninga me\u00f0 skilningi og a\u00f0 lokum einhvers konar s\u00e1tt\u2019, er l\u00edka d\u00e6miger\u00f0 fyrir skilgreiningu \u00ed\u00f0or\u00f0s, auk \u00feess sem or\u00f0i\u00f0 er merkt \u00fear s\u00e9rstaklega sem fr\u00e6\u00f0ior\u00f0 (\u201el\u00edf\/l\u00e6kn\u201c). Or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>sorg\u00a0<\/em>er hins vegar \u00e6vagamalt \u00ed m\u00e1linu og tilheyrir almennu m\u00e1li en er ekki \u00ed\u00f0or\u00f0. \u00deess vegna er merking \u00feess mun almennari og \u00f3skilgreindari \u2013 og \u00e1 a\u00f0 vera \u00fea\u00f0. \u00deannig er tungum\u00e1li\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er samt ekki svo a\u00f0 or\u00f0 \u00far almennu m\u00e1li og \u00ed\u00f0or\u00f0 s\u00e9u tveir sk\u00fdrt afmarka\u00f0ir h\u00f3par sem aldrei skarist. Fj\u00f6ldi or\u00f0a tilheyrir b\u00e1\u00f0um h\u00f3pum og r\u00e6\u00f0st \u00fe\u00e1 af samhengi og a\u00f0st\u00e6\u00f0um hvort or\u00f0 er nota\u00f0 sem \u00ed\u00f0or\u00f0 e\u00f0a ekki. Stundum eru or\u00f0 \u00far almennu m\u00e1li tekin og ger\u00f0 a\u00f0 \u00ed\u00f0or\u00f0um me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hnika skilgreiningu \u00feeirra til e\u00f0a gera hana n\u00e1kv\u00e6mari. Stundum er \u00fe\u00e1 h\u00e6tt a\u00f0 nota \u00feau \u00ed almennu m\u00e1li, en \u00ed \u00f6\u00f0rum tilvikum haldast \u00feau \u00e1fram \u00ed almennri notkun til hli\u00f0ar vi\u00f0 notkunina sem \u00ed\u00f0or\u00f0. En \u00ed \u00feessu tilviki er lj\u00f3st a\u00f0 or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>sorgarferli\u00a0<\/em>er b\u00fai\u00f0 til sem \u00ed\u00f0or\u00f0 og \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed almennu m\u00e1li er mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00e1i a\u00f0 halda skilgreiningu sinni \u2013 a\u00f0 \u00f6\u00f0rum kosti er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 missi gildi sitt og ver\u00f0i gagnslaust sem \u00ed\u00f0or\u00f0. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri \u00f3heppilegt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g um \u00fea\u00f0 sem \u00e9g taldi vera \u00f3heppilega notkun or\u00f0sins\u00a0sorgarferli\u00a0\u00ed fr\u00e9tt\u00a0Morgunbla\u00f0sins\u00a0\u00fear sem \u00fea\u00f0 var nota\u00f0 um l\u00ed\u00f0an starfsf\u00f3lks l\u00f6greglustj\u00f3raemb\u00e6ttisins \u00e1 Su\u00f0urnesjum vegna skyndilegra starfsloka l\u00f6greglustj\u00f3rans. Um \u00feetta m\u00e1 vitaskuld deila og s\u00e9ra Hj\u00e1lmar J\u00f3nsson ger\u00f0i athugasemd vi\u00f0 \u00feetta \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c og sag\u00f0i: \u201eMissir er margs konar og f\u00f3lk tekst \u00e1 vi\u00f0 margv\u00edslegar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7315","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7315"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7315\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7316,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7315\/revisions\/7316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}