{"id":7331,"date":"2025-05-24T17:22:16","date_gmt":"2025-05-24T17:22:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7331"},"modified":"2025-05-24T17:22:16","modified_gmt":"2025-05-24T17:22:16","slug":"mjukasta-ull-sem-fyrirfinnst","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/05\/24\/mjukasta-ull-sem-fyrirfinnst\/","title":{"rendered":"Mj\u00fakasta ull sem fyrirfinnst"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd f\u00e6rslu \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u2013 sem hefur reyndar veri\u00f0 tekin \u00fat \u2013 var birt skj\u00e1skot af augl\u00fdsingu \u00fear sem st\u00f3\u00f0 \u201eEin mj\u00fakasta ull sem fyrirfinnst\u201c og spurt hva\u00f0 f\u00f3lki fyndist um \u00feetta. Auglj\u00f3slega var \u00fear \u00e1tt vi\u00f0 myndina <em>mj\u00fakasta<\/em> sem er vissulega ekki hi\u00f0 venjulega efsta stig af <em>mj\u00fakur<\/em> \u00ed nefnifalli eint\u00f6lu kvenkyni \u2013 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er a\u00f0eins <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/406901\">gefin<\/a> upp myndin <em>m\u00fdksta<\/em> og \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em><a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=5383\">segir<\/a> Gu\u00f0r\u00fan Kvaran: \u201e\u00cd m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ib\u00f3kum yfir forna m\u00e1li\u00f0 er hvergi minnst \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0\u00a0<em>mj\u00fakur<\/em>\u00a0s\u00e9 \u00e1n hlj\u00f3\u00f0varps \u00ed mi\u00f0stigi og efsta stigi. \u00cd b\u00f3k Bj\u00f6rns Karels \u00de\u00f3r\u00f3lfssonar,\u00a0\u00cdslenzkar or\u00f0myndir \u00e1 14. og 15. \u00f6ld, [\u2026] er ekki heldur minnst \u00e1\u00a0<em>mj\u00fakari<\/em>\u00a0[\u2026]. Sama gildir um [\u2026] Grammatica Islandica, sem J\u00f3n Magn\u00fasson skrifa\u00f0i \u00e1 18. \u00f6ld [\u2026].\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0 \u00f3hlj\u00f3\u00f0verptar myndir af <em>mj\u00fakur <\/em>\u00ed mi\u00f0stigi og efsta stigi eru ekki nefndar \u00ed \u00feeim b\u00f3kum sem v\u00edsa\u00f0 er til \u2013 en hlj\u00f3\u00f0verptu myndirnar eru \u00fea\u00f0 ekki heldur. Reyndar er nefnt \u201ea\u00f0 \u00f3hlj\u00f3\u00f0verpta myndin af\u00a0<em>mj\u00fakur<\/em>\u00a0\u00feekkist \u00far prentu\u00f0um ritum\u201c fr\u00e1 16., 17., 19. og 20. \u00f6ld, og \u00ed <em>Ordbog over det norr\u00f8ne prosasprog<\/em> eru endingar l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>mj\u00fakr <\/em>\u00ed mi\u00f0stigi og efsta stigi <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o54931\">gefnar<\/a> upp sem <em>-ari <\/em>og -<em>astr <\/em>og engin d\u00e6mi eru \u00ed safni or\u00f0ab\u00f3karinnar um <em>m\u00fdkri <\/em>e\u00f0a <em>m\u00fdkstur<\/em>. Eitt d\u00e6mi er \u00fear um <em>mj\u00fakastur<\/em>, \u00far <em>Karlamagn\u00fass s\u00f6gu<\/em>: \u201eOtvel \u00feakka\u00f0i konungi gj\u00f6f \u00fe\u00e1 ok f\u00e9ll til f\u00f3ta honum ok ger\u00f0ist hinn mj\u00fakasti.\u201c Fimm d\u00e6mi eru hins vegar um mi\u00f0stigi\u00f0 <em>mj\u00fakari<\/em>, m.a. \u201emargir menn \u00feykki m\u00e9r mj\u00fakari \u00ed s\u00f3knum en \u00fe\u00e9r \u00cdslendingar\u201c \u00ed <em>Heimskringlu<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er b\u00e6\u00f0i <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/241737\/merkja\/mj%C3%BAkur\">gefi\u00f0 upp<\/a> mi\u00f0stigi\u00f0 <em>mj\u00fakari <\/em>og <em>m\u00fdkri<\/em> og efsta stigi\u00f0 <em>mj\u00fakastur <\/em>og <em>m\u00fdkstur<\/em>, \u00e1n \u00feess a\u00f0 gert s\u00e9 upp \u00e1 milli myndanna \u2013 nema ef lesa m\u00e1 eitthva\u00f0 \u00fat \u00far \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f3hlj\u00f3\u00f0verptu myndirnar <em>mj\u00fakari <\/em>og <em>m\u00fdkri<\/em> eru \u00e1 undan. Sama er a\u00f0 segja um <em>\u00cdslenska or\u00f0ab\u00f3k <\/em>nema \u00fear eru hlj\u00f3\u00f0verptu myndirnar \u00e1 undan. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru um tv\u00f6 hundru\u00f0 d\u00e6mi um <em>mj\u00fakastur <\/em>og a\u00f0rar \u00f3hlj\u00f3\u00f0verptar myndir efsta stigs. D\u00e6min dreifast yfir allt t\u00edmabili\u00f0 fr\u00e1 mi\u00f0ri n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld til \u00feessa dags \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u f\u00e1 \u00ed seinni t\u00ed\u00f0, en eru langflest \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld og \u00fe\u00e1 vir\u00f0ast \u00f3hlj\u00f3\u00f0verptu myndirnar hafa veri\u00f0 algengari en \u00fe\u00e6r hlj\u00f3\u00f0verptu \u2013 elstu d\u00e6mi um hverja af \u00f3hlj\u00f3\u00f0verptu myndunum eru eldri en d\u00e6mi um samsvarandi hlj\u00f3\u00f0verpta mynd.<\/p>\n<p>\u00cd \u00e1\u00f0urnefndri grein \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em>segir a\u00f0 \u00f3hlj\u00f3\u00f0verptu myndirnar hafi \u201eekki talist r\u00e9ttar\u201c en \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r eru einhaf\u00f0ar \u00ed fornu m\u00e1li, vir\u00f0ast hafa veri\u00f0 algengastar fram um 1900 og breg\u00f0ur enn fyrir hlj\u00f3ta \u00fe\u00e6r a\u00f0 teljast r\u00e9tt m\u00e1l. \u00dev\u00ed m\u00e1 b\u00e6ta vi\u00f0 a\u00f0 al\u00feekkt er a\u00f0 or\u00f0 sem beygjast \u00f3reglulega ein og s\u00e9r f\u00e1 oft reglulega beygingu \u00ed samsetningum \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t.d. fleiri d\u00e6mi um <em>ge\u00f0vondari <\/em>en <em>ge\u00f0verri<\/em>. Af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>au\u00f0mj\u00fakur <\/em>er mi\u00f0stigi\u00f0 b\u00e6\u00f0i <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/au%C3%B0mj%C3%BAkur\">gefi\u00f0<\/a> <em>au\u00f0m\u00fdkri<\/em> og <em>au\u00f0mj\u00fakari<\/em> og efsta stigi\u00f0 b\u00e6\u00f0i <em>au\u00f0m\u00fdkstur <\/em>og <em>au\u00f0mj\u00fakastur <\/em>\u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er beygingin <em>au\u00f0mj\u00fakari <\/em>\u2013 <em>au\u00f0mj\u00fakastur <\/em>n\u00e6r einh\u00f6f\u00f0 \u2013 h\u00e1tt \u00ed \u00ferj\u00fa hundru\u00f0 d\u00e6mi eru um hana en a\u00f0eins milli t\u00edu og tuttugu um <em>au\u00f0m\u00fdkri <\/em>\u2013 <em>au\u00f0m\u00fdkstur<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd f\u00e6rslu \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u2013 sem hefur reyndar veri\u00f0 tekin \u00fat \u2013 var birt skj\u00e1skot af augl\u00fdsingu \u00fear sem st\u00f3\u00f0 \u201eEin mj\u00fakasta ull sem fyrirfinnst\u201c og spurt hva\u00f0 f\u00f3lki fyndist um \u00feetta. Auglj\u00f3slega var \u00fear \u00e1tt vi\u00f0 myndina mj\u00fakasta sem er vissulega ekki hi\u00f0 venjulega efsta stig af mj\u00fakur \u00ed nefnifalli eint\u00f6lu kvenkyni \u2013 \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7331","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7332,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions\/7332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}