{"id":7370,"date":"2025-06-10T16:30:28","date_gmt":"2025-06-10T16:30:28","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7370"},"modified":"2025-06-10T16:30:28","modified_gmt":"2025-06-10T16:30:28","slug":"hluturinn-er-ad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/06\/10\/hluturinn-er-ad\/","title":{"rendered":"Hluturinn er a\u00f0 . . ."},"content":{"rendered":"<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>hlutur <\/em>er \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em><a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/6610\">sk\u00fdrt<\/a> 'gripur, e-\u00f0 tilteki\u00f0 og \u00e1\u00fereifanlegt; \u00fe\u00e1ttur, hluti e\u00f0a partur \u00ed e-u; hlutkesti, \u00fea\u00f0 sem e-m hlotnast' og sagt a\u00f0 upphafleg merking \u00feess s\u00e9 \u201el\u00edkl. einsk. teinn e\u00f0a kubbur nota\u00f0ur vi\u00f0 hlutkesti\u201c. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/20138\">sk\u00fdrt<\/a> annars vegar '\u00e1\u00fereifanlegt stykki, gripur' og hins vegar '\u00fe\u00e1ttur e\u00f0a hlutverk \u00ed sameign e\u00f0a einhverju sameiginlegu'. \u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson segir \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1lfari<\/em> \u201e<em>hlutur<\/em> er venjulega \u00e1\u00fereifanlegur\u201c en nefnir \u00fe\u00f3 d\u00e6mi um a\u00f0ra notkun or\u00f0sins, svo sem um <em>hlut \u00ed hlutaf\u00e9lagi<\/em>, <em>hlut fiskimanns<\/em>, <em>hlut r\u00edkissj\u00f3\u00f0s \u00ed kostna\u00f0i<\/em> o.fl. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er b\u00e6tt vi\u00f0 sk\u00fdringunni 'm\u00e1l, m\u00e1lefni' og s\u00fa merking er algeng \u00fe\u00f3tt m\u00e9r finnist \u00e9g stundum hafa s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 henni.<\/p>\n<p>\u00deetta er merkingin sem or\u00f0i\u00f0 hefur \u00ed sambandinu <em>Hluturinn er a\u00f0<\/em>\/<em>s\u00e1 \u2026 <\/em>sem er stundum nota\u00f0 \u00ed upphafi m\u00e1lsgreina. Um \u00fea\u00f0 eru 25 d\u00e6mi fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, \u00f6ll nema eitt af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum, t.d. \u201eHluturinn er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er veri\u00f0 a\u00f0 lj\u00faga a\u00f0 okkur hva\u00f0 er \u00ed gangi\u201c \u00e1 <em>M\u00e1lefnin.com <\/em>2015. Samb\u00f6ndin vir\u00f0ast \u00fev\u00ed einkum notu\u00f0 \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1li og liggur beint vi\u00f0 a\u00f0 \u00e1lykta a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 einf\u00f6ld yfirf\u00e6rsla \u00far ensku \u00fear sem algengt er a\u00f0 byrja m\u00e1lsgreinar \u00e1 <em>The thing is, <\/em>\u2026 sem er <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/thing-is\">sagt<\/a> \u201einformal\u201c e\u00f0a \u201e\u00f3formlegt\u201c \u00ed <em>Cambridge-<\/em>or\u00f0ab\u00f3kinni og 'used to introduce an explanation or an excuse' e\u00f0a 'nota\u00f0 sem form\u00e1li a\u00f0 \u00fatsk\u00fdringu e\u00f0a afs\u00f6kun'. B\u00e6\u00f0i merkingin og m\u00e1lsni\u00f0i\u00f0 r\u00edmar \u00fev\u00ed algerlega vi\u00f0 notkunina \u00e1 <em>Hluturinn er a\u00f0 \u2026 <\/em>\u00ed \u00edslensku.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 vir\u00f0ist \u00fev\u00ed \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i ekki \u00feurfa frekari vitnanna vi\u00f0 um a\u00f0 \u00feetta or\u00f0alag s\u00e9 \u00e6tta\u00f0 \u00far ensku og sennilega komi\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 \u00e1 \u00feessari \u00f6ld. En \u00feegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 er m\u00e1li\u00f0 ekki alveg svo \u00a0einfalt. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru nefnilega h\u00e1tt \u00ed hundra\u00f0 d\u00e6mi um <em>Hluturinn er a\u00f0 \u2026<\/em> og \u00e1l\u00edka m\u00f6rg um <em>Hluturinn er s\u00e1 \u2026<\/em>, \u00ed n\u00e1kv\u00e6mlega \u00feessari merkingu. \u00cd <em>Nor\u00f0anfara <\/em>1871 segir: \u201eHluturinn er s\u00e1, a\u00f0 r\u00e1\u00f0gjafinn ver\u00f0ur eigi a\u00f0skilinn fr\u00e1 \u00e6\u00f0sta valdsmanni.\u201c \u00cd <em>Nor\u00f0lingi <\/em>1876 segir: \u201eHluturinn er, a\u00f0 spilling er mikil \u00ed b\u00e1\u00f0um flokkunum.\u201c \u00cd al\u00feingisr\u00e6\u00f0uhluta <em>Risam\u00e1lheildarinnar<\/em>, sem eru n\u00e6stum einu textarnir \u00fear sem ekki eru fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld, eru n\u00edtj\u00e1n d\u00e6mi um sambandi\u00f0 <em>Hluturinn er s\u00e1 \u2026<\/em> \u00ed \u00feessari merkingu (\u00fear af fimmt\u00e1n fr\u00e1 tveimur \u00feingm\u00f6nnum) \u2013 \u00fea\u00f0 yngsta fr\u00e1 1957.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er sem s\u00e9 lj\u00f3st a\u00f0 samb\u00f6ndin <em>Hluturinn er a\u00f0 \u2026 <\/em>og <em>Hluturinn er s\u00e1 \u2026 <\/em>eiga s\u00e9r a.m.k. h\u00e1lfrar annarrar aldar s\u00f6gu \u00ed m\u00e1linu. Samkv\u00e6mt <em>t\u00edmarit.is <\/em>var sambandi\u00f0 <em>Hluturinn er a\u00f0 \u2026 <\/em>nokku\u00f0 nota\u00f0 \u00ed lok n\u00edtj\u00e1ndu aldar og fram undir 1960 en f\u00e9ll \u00fe\u00e1 n\u00e6r alveg \u00far notkun. Sambandi\u00f0 <em>Hluturinn er s\u00e1 \u2026 <\/em>var minna nota\u00f0 framan af en nokku\u00f0 milli 1960 og 1980 en s\u00e1ral\u00edti\u00f0 eftir \u00fea\u00f0. En \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 samb\u00f6ndin s\u00e9u g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu er ekki \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 notkun sambandsins <em>Hluturinn er a\u00f0 \u2026 <\/em>\u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum s\u00e9 til komin fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 <em>The thing is, that \u2026 <\/em>\u00ed ensku. \u00dea\u00f0 breytir \u00fev\u00ed au\u00f0vita\u00f0 ekki a\u00f0 fr\u00e1leitt v\u00e6ri a\u00f0 amast vi\u00f0 <em>Hluturinn er a\u00f0 \u2026<\/em> vegna ensks uppruna, eins og stundum er gert \u00feegar fari\u00f0 er a\u00f0 nota or\u00f0alag sem minnir \u00e1 ensku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 hlutur er \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k sk\u00fdrt 'gripur, e-\u00f0 tilteki\u00f0 og \u00e1\u00fereifanlegt; \u00fe\u00e1ttur, hluti e\u00f0a partur \u00ed e-u; hlutkesti, \u00fea\u00f0 sem e-m hlotnast' og sagt a\u00f0 upphafleg merking \u00feess s\u00e9 \u201el\u00edkl. einsk. teinn e\u00f0a kubbur nota\u00f0ur vi\u00f0 hlutkesti\u201c. \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt annars vegar '\u00e1\u00fereifanlegt stykki, gripur' og hins vegar '\u00fe\u00e1ttur e\u00f0a hlutverk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7370","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7371,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7370\/revisions\/7371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}