{"id":7385,"date":"2025-06-19T15:31:36","date_gmt":"2025-06-19T15:31:36","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7385"},"modified":"2025-06-19T16:18:26","modified_gmt":"2025-06-19T16:18:26","slug":"flugskeyti-og-loftskeyti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/06\/19\/flugskeyti-og-loftskeyti\/","title":{"rendered":"Flugskeyti og loftskeyti"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd f\u00e6rslu \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u00ed dag var ger\u00f0 athugasemd vi\u00f0 a\u00f0 tala\u00f0 v\u00e6ri um <em>loftskeyti <\/em>sem herna\u00f0arvopn \u2013 \u201eR\u00e9tta or\u00f0i\u00f0 er flugskeyti\u201c. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 \u00e1 \u00feessu tvennu hefur lengst af veri\u00f0 grundvallarmunur. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <em>loftskeyti <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/26914\">sk\u00fdrt<\/a> 'skeyti sent me\u00f0 t\u00e6kni sem byggist \u00e1 \u00fatvarpsbylgjum' og hefur veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu s\u00ed\u00f0an \u00ed byrjun tuttugustu aldar \u2013 \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1902 segir: \u201e\u00c1 hinu vir\u00f0ist enginn efi, a\u00f0 \u00fear sem loftskeyti eru send milli fjarl\u00e6gra stranda yfir haf, \u00fe\u00e1 n\u00e1 \u00feau tilgangi s\u00ednum.\u201c \u00cd elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0, \u00ed <em>Heimskringlu <\/em>1898, er \u00fea\u00f0 hins vegar nota\u00f0 um eins konar <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=48942\">flugv\u00e9l<\/a> me\u00f0 \u201erafmagnshreyfiv\u00e9l, sem \u00e1samt vindmylnu.v\u00e6ngjum, sk\u00fdtr henni gegnum lofti\u00f0, hvert sem ma\u00f0r vill\u201c.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>flugskeyti <\/em>er aftur \u00e1 m\u00f3ti <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/12308\">sk\u00fdrt<\/a> 'fjarst\u00fdr\u00f0 eldflaug sem getur bori\u00f0 vopn' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og \u00fe\u00e1 merkingu hefur or\u00f0i\u00f0 venjulega haft \u00fe\u00f3tt \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegni um elstu d\u00e6mi, eins og \u00ed <em>Ve\u00f0r\u00e1ttunni <\/em>1928 \u00fear sem segir: \u201eVegna hinna innlendu flugfer\u00f0a voru fengnar aukave\u00f0urfregnir fr\u00e1 9 skeytast\u00f6\u00f0vum fr\u00e1 \u00fev\u00ed snemma \u00ed j\u00fan\u00ed til 8. september. \u00deessi flugskeyti voru ennfremur fengin fr\u00e1 6 aukast\u00f6\u00f0vum.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1929 segir: \u201e\u00ed \u00fe\u00e6r fregnir vantar yfirleitt uppl\u00fdsingar um skygni, sk\u00fdjah\u00e6\u00f0 og sj\u00e1var\u00f6ldu \u2013 sem alt er nau\u00f0synlegt \u00ed flugskeytum.\u201c \u00cd \u00feessum d\u00e6mum merkir <em>flugskeyti <\/em>'ve\u00f0url\u00fdsing (ve\u00f0urskeyti) vegna flugs'. En \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1944 segir: \u201eM\u00f6rg flugskeyti \u00dej\u00f3\u00f0verja voru skotin ni\u00f0ur yfir Su\u00f0ur-Englandi \u00ed g\u00e6r.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd elstu d\u00e6mum er merking or\u00f0sins <em>loftskeyti <\/em>sem s\u00e9 n\u00e1l\u00e6gt \u00fev\u00ed a\u00f0 vera 'flugskeyti' en merking or\u00f0sins <em>flugskeyti <\/em>er 'loftskeyti' (sent \u00ed \u00e1kve\u00f0num tilgangi). En \u00feetta eru undantekningar og or\u00f0in hafa haft \u00fe\u00e1 merkingu sem l\u00fdst er \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> fram undir \u00feetta. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um merkingarbreytingu or\u00f0sins <em>loftskeyti <\/em>er \u00ed krossg\u00e1tu \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000 \u00fear sem ein sk\u00fdringin er \u201eEldfimt loftskeyti nota\u00f0 \u00ed str\u00ed\u00f0i\u201c og lausnin er \u201eTundurskeyti\u201c. \u00cd <em>DV <\/em>2003 segir: \u201eB\u00fana\u00f0urinn virkar \u00feannig a\u00f0 s\u00e9\u00a0<em>loftskeyti<\/em>\u00a0skoti\u00f0 a\u00f0 flugv\u00e9linni getur flugma\u00f0urinn skoti\u00f0 \u00fat tugum blysa.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2007 segir: \u201eLoftskeytum rignir ni\u00f0ur \u00e1 mann.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2008 segir: \u201ePalest\u00ednumenn segja \u00edsraelskt loftskeyti hafa lent \u00e1 h\u00fasinu.\u201c<\/p>\n<p>D\u00e6mum um a\u00f0 <em>loftskeyti <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu fer svo fj\u00f6lgandi \u2013 h\u00e6gt og s\u00edgandi fyrst, en flj\u00f3tlega mj\u00f6g \u00f6rt og \u00ed fr\u00e9ttum fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu t\u00edu \u00e1rum hefur or\u00f0i\u00f0 n\u00e6r alltaf \u00feessa merkingu, \u00ed hundru\u00f0um d\u00e6ma. \u00cd sj\u00e1lfu s\u00e9r er \u00feessi merkingarbreyting vel skiljanleg \u2013 vi\u00f0 t\u00f6lum um <em>loft\u00e1r\u00e1sir<\/em> og <em>loftvarnir <\/em>og e\u00f0lilegt a\u00f0 tengja <em>loftskeyti <\/em>vi\u00f0 \u00fea\u00f0. Forsenda fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 gerist er \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00ed raun og veru er ekki lengur \u00fe\u00f6rf \u00e1 or\u00f0inu \u00ed eldri merkingu \u2013 <em>loftskeyti <\/em>eru ekki send lengur, starf <em>loftskeytamanna <\/em>er n\u00fa <a href=\"https:\/\/www.lhg.is\/2017\/09\/29\/sidasti-loftskeytamadurinn-kvaddur\/\">\u00farelt<\/a> og F\u00e9lag loftskeytamanna hefur veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/innskraning\/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F1882256%2F%3Ft%3D975239886&amp;page_name=article&amp;grein_id=1882256\">lagt ni\u00f0ur<\/a>. Eldri merkingin er \u00fev\u00ed eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00feegar tala\u00f0 er um li\u00f0na t\u00ed\u00f0 en \u00fea\u00f0 er vissulega skiljanlegt a\u00f0 \u00feeim sem \u00f3lust upp vi\u00f0 hana hugnist ekki breytingin. Henni ver\u00f0ur \u00fe\u00f3 varla sn\u00fai\u00f0 vi\u00f0 \u00far \u00feessu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd f\u00e6rslu \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u00ed dag var ger\u00f0 athugasemd vi\u00f0 a\u00f0 tala\u00f0 v\u00e6ri um loftskeyti sem herna\u00f0arvopn \u2013 \u201eR\u00e9tta or\u00f0i\u00f0 er flugskeyti\u201c. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 \u00e1 \u00feessu tvennu hefur lengst af veri\u00f0 grundvallarmunur. \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er or\u00f0i\u00f0 loftskeyti sk\u00fdrt 'skeyti sent me\u00f0 t\u00e6kni sem byggist \u00e1 \u00fatvarpsbylgjum' og hefur veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7385","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7385"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7388,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7385\/revisions\/7388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}