{"id":7409,"date":"2025-06-22T21:44:47","date_gmt":"2025-06-22T21:44:47","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7409"},"modified":"2025-06-22T21:44:47","modified_gmt":"2025-06-22T21:44:47","slug":"tiu-gradu-frost-og-fimmtan-stiga-hiti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/06\/22\/tiu-gradu-frost-og-fimmtan-stiga-hiti\/","title":{"rendered":"T\u00edu gr\u00e1\u00f0u frost og fimmt\u00e1n stiga hiti"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd dag var spurt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c hvort f\u00f3lk \u00feekkti d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>stig <\/em>v\u00e6ri a\u00f0eins nota\u00f0 um hita yfir frostmarki en <em>gr\u00e1\u00f0ur <\/em>v\u00e6ri nota\u00f0 um frost. \u00c9g hef aldrei vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 sl\u00edkur merkingarmunur v\u00e6ri ger\u00f0ur en \u00ed umr\u00e6\u00f0um kom fram a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri m\u00e1l margra \u00fe\u00e1tttakenda. \u00dea\u00f0 kemur ekki beinl\u00ednis fram \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum a\u00f0 merkingarmunur af \u00feessu tagi s\u00e9 \u00e1 or\u00f0unum <em>stig <\/em>og <em>gr\u00e1\u00f0a<\/em>. En \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er ein <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/251553\/merkja\/stig\">sk\u00fdring<\/a> or\u00f0sins <em>stig <\/em>'<em>(gr\u00e1\u00f0a) <\/em>Grad' og notkunard\u00e6mi \u201e<em>10 stiga hiti; hafa 40 stiga hita<\/em>\u201c. Ein <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/230448\/merkja\/gr%C3%A1%C3%B0a\">sk\u00fdring<\/a> \u00e1 <em>gr\u00e1\u00f0a <\/em>er svo '<em>(stig) <\/em>Grad' og notkunard\u00e6mi \u201e<em>10 gr\u00e1\u00f0a frost<\/em>\u201c. \u00dea\u00f0 getur au\u00f0vita\u00f0 veri\u00f0 tilviljun a\u00f0 <em>hiti <\/em>er nota\u00f0ur \u00ed d\u00e6mum me\u00f0 <em>stig <\/em>en <em>frost <\/em>\u00ed d\u00e6mum me\u00f0 <em>gr\u00e1\u00f0a<\/em> en \u00fea\u00f0 g\u00e6ti l\u00edka s\u00fdnt d\u00e6miger\u00f0a notkun.<\/p>\n<p>\u00deegar hiti er tilgreindur er or\u00f0i\u00f0 <em>stig <\/em>margfalt algengara en or\u00f0i\u00f0 <em>gr\u00e1\u00f0a<\/em>, hvort sem tala\u00f0 er um <em>frost<\/em> e\u00f0a <em>hita<\/em>, og \u00fea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 meginhluti m\u00e1lnotenda gerir ekki umr\u00e6ddan merkingarmun \u00e1 <em>gr\u00e1\u00f0a <\/em>og <em>stig<\/em>. En \u00fe\u00f3 er munur \u00e1 or\u00f0unum \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <em>gr\u00e1\u00f0a <\/em>nota\u00f0 \u00ed 17,5% d\u00e6ma sem tilgreina <em>frost <\/em>en \u00ed t\u00e6plega 13% d\u00e6ma sem tilgreina <em>hita<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 \u00feessi munur s\u00e9 tilviljun enda sta\u00f0festir hann \u00fea\u00f0 sem kom fram \u00ed umr\u00e6\u00f0um \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c a\u00f0 fj\u00f6ldi m\u00e1lnotenda gerir e\u00f0a \u00feekkir \u00feennan mun. \u00c9g hef ekki hugmynd um uppruna hans og hversu \u00fatbreiddur hann er, og veit ekki til a\u00f0 \u00feetta hafi einhvers sta\u00f0ar veri\u00f0 r\u00e6tt \u00e1 prenti e\u00f0a rannsaka\u00f0. En \u00feetta er mj\u00f6g \u00e1hugavert og gott d\u00e6mi um tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1linu sem vi\u00f0 t\u00f6kum sjaldan eftir.<\/p>\n<p>En me\u00f0 \u00feessu er ekki \u00f6ll sagan s\u00f6g\u00f0. \u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 <em>stig <\/em>s\u00e9 margfalt algengara en <em>gr\u00e1\u00f0a <\/em>\u00feegar lofthiti er tilgreindur gegnir \u00f6\u00f0ru m\u00e1li um h\u00e1ar hitat\u00f6lur, t.d. \u00feegar tilgreindur er hiti \u00e1 ofni. \u00dear er miklu algengara a\u00f0 segja t.d. <em>hiti\u00f0 ofninn \u00ed 180 gr\u00e1\u00f0ur <\/em>en \u00ed <em>180 stig <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 vissulega l\u00edka til. Ein \u00e1st\u00e6\u00f0a fyrir \u00fev\u00ed er sennilega s\u00fa a\u00f0 \u00ed ritm\u00e1li er hitastigi\u00f0 mj\u00f6g oft ekki tilgreint me\u00f0 or\u00f0i \u00e1 eftir t\u00f6lunni, heldur me\u00f0 t\u00e1kninu \u00b0 \u2013 <em>hiti\u00f0 ofninn \u00ed 180\u00b0<\/em>. En \u00b0 heitir \u201egr\u00e1\u00f0umerki\u201c \u00a0og e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 lesi\u00f0 sem <em>gr\u00e1\u00f0ur <\/em>frekar en <em>stig<\/em>. \u00cd \u00feessu sambandi m\u00e1 einnig nefna a\u00f0 titill b\u00f3kar Hallgr\u00edms Helgasonar<em>,<\/em> <em>Konan vi\u00f0 1000\u00b0<\/em>, er \u00e6vinlega lesinn <em>Konan vi\u00f0 \u00fe\u00fasund gr\u00e1\u00f0ur <\/em>en ekki <em>\u00fe\u00fasund stig<\/em>. Sj\u00e1lfsagt m\u00e1 finna fleiri d\u00e6mi um a\u00f0 anna\u00f0 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 teki\u00f0 fram yfir hitt \u00ed \u00e1kve\u00f0nu samhengi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag var spurt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c hvort f\u00f3lk \u00feekkti d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 stig v\u00e6ri a\u00f0eins nota\u00f0 um hita yfir frostmarki en gr\u00e1\u00f0ur v\u00e6ri nota\u00f0 um frost. \u00c9g hef aldrei vita\u00f0 til \u00feess a\u00f0 sl\u00edkur merkingarmunur v\u00e6ri ger\u00f0ur en \u00ed umr\u00e6\u00f0um kom fram a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri m\u00e1l margra \u00fe\u00e1tttakenda. \u00dea\u00f0 kemur ekki beinl\u00ednis fram [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7409","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7410,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7409\/revisions\/7410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}