{"id":7438,"date":"2025-07-08T16:55:37","date_gmt":"2025-07-08T16:55:37","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7438"},"modified":"2025-07-08T16:55:37","modified_gmt":"2025-07-08T16:55:37","slug":"thetta-var-ekki-thinslegt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/07\/08\/thetta-var-ekki-thinslegt\/","title":{"rendered":"\u00deetta var ekki \u00fe\u00ednslegt"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00fe\u00ednslegt <\/em>datt upp \u00far m\u00e9r \u00ed morgun \u2013 \u00feetta er or\u00f0 sem \u00e9g \u00feekki vel en nota sjaldan. Or\u00f0i\u00f0 er ekki a\u00f0 finna \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>en er flettior\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00ed merkingunni 'sem h\u00e6fir \u00fe\u00e9r, s\u00e6mir \u00fe\u00e9r, sem er l\u00edkur \u00fe\u00e9r' og einnig me\u00f0 neitandi forskeyti, <em>\u00f3\u00fe\u00ednslegur <\/em>\u2013 'sem l\u00edkist \u00fe\u00e9r ekki, sem er \u00fe\u00e9r ekki sambo\u00f0i\u00f0'. B\u00e6\u00f0i or\u00f0in eru <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/257776\">einnig<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924. Or\u00f0i\u00f0 er gamalt og kemur fyrir \u00feegar <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o89657\">\u00ed fornu m\u00e1li<\/a> \u2013 \u00ed <em>Hei\u00f0arv\u00edga s\u00f6gu <\/em>segir: \u201eBj\u00f3\u00f0a \u00feeim \u00f6llum heim til vistar, \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u00fe\u00ednslegt.\u201c Einnig eru til samsvarandi atviksor\u00f0, <em>\u00fe\u00ednslega<\/em> og <em>\u00f3\u00fe\u00ednslega<\/em>. \u00dea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c493728\">kemur fyrir<\/a> \u00ed <em>Gunnlaugs s\u00f6gu Ormstungu<\/em> \u2013 \u201e\u00deetta er \u00f3\u00fe\u00ednslega m\u00e6lt\u201c. En \u00fe\u00f3tt \u00feessi or\u00f0 s\u00e9u g\u00f6mul vir\u00f0ast \u00feau \u00e6vinlega hafa veri\u00f0 mj\u00f6g sjaldg\u00e6f.<\/p>\n<p>\u00deannig hefur norr\u00e6na fornm\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3kin, <em>Ordbog over det norr\u00f8<\/em>ne prosasprog (<em>ONP<\/em>), a\u00f0eins eitt anna\u00f0 d\u00e6mi um <em>\u00fe\u00ednslegur <\/em>en \u00fea\u00f0 sem nefnt var h\u00e9r a\u00f0 framan. \u00cd <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans er a\u00f0eins eitt d\u00e6mi um <em>\u00fe\u00ednslegur<\/em>, \u00far <em>Gerplu <\/em>Halld\u00f3rs Laxness, en engin d\u00e6mi um hinar myndirnar (nema um <em>\u00f3\u00fe\u00ednslegur <\/em>\u00far or\u00f0ab\u00f3k). \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru <em>samtals<\/em> a\u00f0eins t\u00edu d\u00e6mi um einhverja \u00feessara mynda, \u00feau elstu fr\u00e1 1923 en \u00fea\u00f0 yngsta \u00ed \u00fe\u00fdddri myndas\u00f6gu \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2017: \u201eMe\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um, mj\u00f6g \u00f3-\u00fe\u00ednslegur.\u201c \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> eru a\u00f0eins tv\u00f6 d\u00e6mi um \u00feessi or\u00f0, b\u00e6\u00f0i af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u2013 anna\u00f0 af <em>Bland.is <\/em>2008 en vir\u00f0ist vera \u00far eldri texta og hitt af <em>Twitter <\/em>2014: \u201eeitthva\u00f0 svo \u00fe\u00ednslegt a\u00f0 hl\u00e6gja bara me\u00f0 vitandi ekkert hahah!\u201c<\/p>\n<p>En \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 hugsa um hva\u00f0 \u00feetta er \u00ed raun skr\u00edti\u00f0 or\u00f0. Fyrri li\u00f0urinn er auglj\u00f3slega eignarfall af annarrar pers\u00f3nu fornafninu <em>\u00fe\u00fa<\/em> en \u00fea\u00f0 er ekki algengt a\u00f0 forn\u00f6fn s\u00e9u fyrri li\u00f0ur samsetninga. En ekki n\u00f3g me\u00f0 \u00fea\u00f0 \u2013 milli samsetningarli\u00f0anna kemur <em>s<\/em> sem er au\u00f0vita\u00f0 d\u00e6miger\u00f0 eignarfallsending. \u00dea\u00f0 eru \u00fdmis d\u00e6mi um a\u00f0 <em>s <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 sem tenging milli samsetningarli\u00f0a \u00feegar fyrri li\u00f0ur er kvenkynsor\u00f0 sem endar \u00e1 <em>-i <\/em>og er eins \u00ed \u00f6llum f\u00f6llum eint\u00f6lu \u00feegar \u00fea\u00f0 stendur stakt, \u00ed or\u00f0um eins og <em>keppni<strong>s<\/strong>ma\u00f0ur<\/em>, <em>leikfimish\u00fas<\/em> o.m.fl. \u00dear er <em>s <\/em>ekki venjuleg eignarfallsending en segja m\u00e1 a\u00f0 hlutverk \u00feess s\u00e9 a\u00f0 s\u00fdna a\u00f0 um eignarfallssamsetningu s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00cd <em>\u00fe\u00edn<strong>s<\/strong>legur <\/em>er \u00fev\u00ed hins vegar \u00ed raun ofauki\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 <em>\u00fe\u00edn<\/em> er auglj\u00f3slega eignarfall.<\/p>\n<p>Reyndar er einnig til d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u00e1n <em>s<\/em> \u00ed sautj\u00e1ndu aldar handriti \u2013 \u00ed <em>Bjarnar s\u00f6gu H\u00edtd\u00e6lakappa <\/em>segir: \u201e\u00deorkell kva\u00f0st \u00e6tla, a\u00f0 hann mundi standa \u00e1 hleri \u201eog er ekki \u00fe\u00ednlegt\u201c segir hann.\u201c Samsvarandi or\u00f0 \u00fear sem fyrri hlutinn er eignarfall af fornafni fyrstu pers\u00f3nu kemur einnig fyrir \u00ed fornu m\u00e1li, \u00ed lausav\u00edsu eftir \u00dalf Uggason: \u201es\u00e9k vi\u00f0 miklu meini, \/ m\u00ednligt, flugu at g\u00edna\u201c og er sk\u00fdrt 'som ligner, s\u00f6mmer sig for \u201emig\u201c' e\u00f0a 'sem l\u00edkist e\u00f0a s\u00e6mir m\u00e9r' \u00ed <em>Lexicon Poeticum<\/em>. \u00d6nnur d\u00e6mi finnast ekki um \u00fea\u00f0 or\u00f0, hvorki a\u00f0 fornu n\u00e9 n\u00fdju. En <em>\u00fe\u00ednslegur <\/em>er gott d\u00e6mi um a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 vera alla t\u00ed\u00f0 mj\u00f6g sjaldg\u00e6f geta or\u00f0 lifa\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00ed margar aldir, jafnvel \u00fe\u00fasund \u00e1r \u2013 og eru jafnvel enn notu\u00f0 \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i eins og d\u00e6min s\u00fdna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00ednslegt datt upp \u00far m\u00e9r \u00ed morgun \u2013 \u00feetta er or\u00f0 sem \u00e9g \u00feekki vel en nota sjaldan. Or\u00f0i\u00f0 er ekki a\u00f0 finna \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k en er flettior\u00f0 \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k \u00ed merkingunni 'sem h\u00e6fir \u00fe\u00e9r, s\u00e6mir \u00fe\u00e9r, sem er l\u00edkur \u00fe\u00e9r' og einnig me\u00f0 neitandi forskeyti, \u00f3\u00fe\u00ednslegur \u2013 'sem l\u00edkist \u00fe\u00e9r ekki, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7438","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7438","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7438"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7438\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7439,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7438\/revisions\/7439"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}