{"id":7442,"date":"2025-07-09T13:33:28","date_gmt":"2025-07-09T13:33:28","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7442"},"modified":"2025-07-09T13:33:28","modified_gmt":"2025-07-09T13:33:28","slug":"odyrt-verd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/07\/09\/odyrt-verd\/","title":{"rendered":"\u00d3d\u00fdrt ver\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum\u201c var vitna\u00f0 \u00ed fr\u00e9tt \u00e1 s\u00ed\u00f0u <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>\u00fear sem <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/watch\/?v=707744728813691\">sag\u00f0i<\/a> \u201e\u00dear er h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 allt \u00e1 milli himins og jar\u00f0ar \u00e1 mj\u00f6g \u00f3d\u00fdru ver\u00f0i\u201c og spurt hvort \u00feetta v\u00e6ri \u201eor\u00f0in g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska\u201c? Um \u00fea\u00f0 m\u00e1 vitanlega deila \u2013 \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em>segir: \u201eV\u00f6rur geta veri\u00f0 <strong>d\u00fdrar<\/strong> e\u00f0a <strong>\u00f3d\u00fdrar<\/strong> en ver\u00f0 \u00feeirra ekki. \u00cd \u00fev\u00ed sambandi er frekar tala\u00f0 um <strong>h\u00e1tt<\/strong> e\u00f0a <strong>l\u00e1gt ver\u00f0<\/strong>.\u201c Samt sem \u00e1\u00f0ur er lj\u00f3st a\u00f0 l\u00f6ng hef\u00f0 er fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 nota l\u00fdsingaror\u00f0in <em>d\u00fdrt <\/em>og <em>\u00f3d\u00fdrt <\/em>me\u00f0 nafnor\u00f0inu <em>ver\u00f0<\/em> \u2013 og einnig fyrir gagnr\u00fdni \u00e1 \u00fe\u00e1 m\u00e1lnotkun. \u00cd ritd\u00f3mi J\u00f3ns \u00d3lafssonar um lj\u00f3\u00f0m\u00e6li Einars H. Kvaran \u00ed <em>Heimskringlu <\/em>1893 segir: \u201eVer\u00f0i\u00f0 er g\u00edfrlega d\u00fdrt.\u201c \u00cd svari Einars \u00ed <em>L\u00f6gbergi <\/em>sama \u00e1r segir: \u201eJeg hef aldrei fyrr heyrt tala\u00f0 um \u201ed\u00fdrt ver\u00f0\u201c heldur \u201eh\u00e1tt ver\u00f0\u201c og \u201ed\u00fdra hluti\u201c.\u201c<\/p>\n<p>J\u00f3n l\u00e9t Einar vitanlega ekki eiga neitt hj\u00e1 s\u00e9r og benti \u00e1 a\u00f0 sambandi\u00f0 <em>d\u00fdru ver\u00f0i keypt <\/em>kemur fyrir \u00ed <em>Gu\u00f0brandsbibl\u00edu <\/em>fr\u00e1 1584 \u00fear sem segir \u00ed Fyrra Korintubr\u00e9fi: \u201e\u00de\u00e9r eru\u00f0 d\u00fdru ver\u00f0i keyptir\u201c. \u00deetta samband er vitaskuld mj\u00f6g algengt \u00ed m\u00e1linu og hefur lengi veri\u00f0, og t\u00e6past dettur nokkrum \u00ed hug a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed. En l\u00fdsingaror\u00f0in <em>d\u00fdrt <\/em>og <em>\u00f3d\u00fdrt <\/em>eru l\u00edka notu\u00f0 me\u00f0 <em>ver\u00f0<\/em> \u00ed \u00f6\u00f0ru samhengi \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki eins algengt. \u00cd <em>\u00cdslendingi <\/em>1875 segir: \u201eN\u00fa f\u00e6r austanma\u00f0urinn \u00fatlendu v\u00f6rurnar hj\u00e1 kaupm\u00f6nnum me\u00f0 eins \u00f3d\u00fdru ver\u00f0i, eins og n\u00e6rsveitama\u00f0urinn.\u201c \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1894 segir: \u201eJeg undirskrifu\u00f0 tek a\u00f0 mjer a\u00f0 sauma karlmannsfatna\u00f0 og \u00f6nnur f\u00f6t, fyrir \u00f3d\u00fdrt ver\u00f0.\u201c \u00cd <em>Morgni <\/em>1927 segir: \u201eAlt, sem mikils er vert, kostar fyrirh\u00f6fn og d\u00fdrt ver\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru \u00fe\u00fasundir d\u00e6ma um <em>d\u00fdrt <\/em>og <em>\u00f3d\u00fdrt <\/em>me\u00f0 <em>ver\u00f0<\/em>, meginhlutinn \u00ed \u00fe\u00e1gufalli, me\u00f0 s\u00f6gnunum <em>kaupa<\/em>, <em>selja<\/em>, <em>gjalda <\/em>og <em>borga<\/em>, og me\u00f0 forsetningunni <em>\u00e1 <\/em>\u2013 <em>\u00e1 <\/em>(<em>\u00f3<\/em>)<em>d\u00fdru ver\u00f0i<\/em>. En talsvert er einnig af d\u00e6mum um nefnifall, \u00ed samb\u00f6ndum eins og (<em>\u00f3<\/em>)<em>d\u00fdrt ver\u00f0<\/em> og <em>ver\u00f0i\u00f0 er<\/em>\/<em>var <\/em>(<em>mj\u00f6g<\/em>) (<em>\u00f3<\/em>)<em>d\u00fdrt<\/em>. \u00deetta er hli\u00f0st\u00e6tt vi\u00f0 <em>d\u00fdr <\/em>og <em>\u00f3d\u00fdr fargj\u00f6ld <\/em>sem einnig er oft amast vi\u00f0 og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/14\/dyr-og-odyr-fargjold\/\">skrifa\u00f0<\/a> um. \u00ddmsum finnst \u00feetta vissulega \u00f3r\u00f6kr\u00e9tt en \u00fea\u00f0 skiptir ekki m\u00e1li \u2013 tungum\u00e1li\u00f0 er ekki og \u00e1 ekki a\u00f0 vera fullkomlega r\u00f6kr\u00e9tt enda eru \u00f3tal d\u00e6mi um anna\u00f0. B\u00e6\u00f0i (<em>\u00f3<\/em>)<em>d\u00fdr ver\u00f0 <\/em>og (<em>\u00f3<\/em>)<em>d\u00fdr fargj\u00f6ld <\/em>\u00e1 s\u00e9r langa hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu, er mj\u00f6g \u00fatbreitt og hl\u00fdtur a\u00f0 teljast r\u00e9tt m\u00e1l samkv\u00e6mt \u00f6llum vi\u00f0mi\u00f0um. \u00dea\u00f0 t\u00e1knar au\u00f0vita\u00f0 ekki a\u00f0 f\u00f3lk sem fellir sig ekki vi\u00f0 \u00feetta \u00feurfi a\u00f0 taka \u00fea\u00f0 upp.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum\u201c var vitna\u00f0 \u00ed fr\u00e9tt \u00e1 s\u00ed\u00f0u R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00fear sem sag\u00f0i \u201e\u00dear er h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 allt \u00e1 milli himins og jar\u00f0ar \u00e1 mj\u00f6g \u00f3d\u00fdru ver\u00f0i\u201c og spurt hvort \u00feetta v\u00e6ri \u201eor\u00f0in g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska\u201c? Um \u00fea\u00f0 m\u00e1 vitanlega deila \u2013 \u00ed M\u00e1lfarsbankanum segir: \u201eV\u00f6rur geta veri\u00f0 d\u00fdrar e\u00f0a \u00f3d\u00fdrar en ver\u00f0 \u00feeirra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7443,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7442\/revisions\/7443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}