{"id":7448,"date":"2025-07-14T10:32:35","date_gmt":"2025-07-14T10:32:35","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7448"},"modified":"2025-07-14T10:32:35","modified_gmt":"2025-07-14T10:32:35","slug":"kjarnorkuakvaedid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/07\/14\/kjarnorkuakvaedid\/","title":{"rendered":"Kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Hi\u00f0 svokalla\u00f0a <em>kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i<\/em> er mj\u00f6g til umr\u00e6\u00f0u \u00feessa dagana. \u00dear er v\u00edsa\u00f0 til 71. greinar Laga um \u00feingsk\u00f6p Al\u00feingis \u00fear sem <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/nuna\/1991055.html\">segir<\/a> m.a.; \u201eEf umr\u00e6\u00f0ur dragast \u00far h\u00f3fi fram getur forseti \u00farskur\u00f0a\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0ut\u00edmi hvers \u00feingmanns skuli ekki fara fram \u00far \u00e1kve\u00f0inni t\u00edmalengd. Forseti getur stungi\u00f0 upp \u00e1 a\u00f0 umr\u00e6\u00f0um s\u00e9 h\u00e6tt og einnig getur forseti lagt til, hvort heldur \u00ed byrjun umr\u00e6\u00f0u e\u00f0a s\u00ed\u00f0ar, a\u00f0 umr\u00e6\u00f0um um m\u00e1l skuli loki\u00f0 a\u00f0 li\u00f0num \u00e1kve\u00f0num t\u00edma. Eigi m\u00e1 \u00fe\u00f3, me\u00f0an nokkur \u00feingma\u00f0ur kve\u00f0ur s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s, takmarka r\u00e6\u00f0ut\u00edma vi\u00f0 nokkra umr\u00e6\u00f0u svo a\u00f0 h\u00fan standi skemur en \u00ferj\u00e1r klukkustundir alls. Till\u00f6gur forseta skulu umr\u00e6\u00f0ulaust bornar undir atkv\u00e6\u00f0i og r\u00e6\u00f0ur afl atkv\u00e6\u00f0a \u00farslitum.\u201c En hvers vegna er \u00feetta kalla\u00f0 <em>kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i<\/em>?<\/p>\n<p>\u00deetta er <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/eyjan\/2019\/05\/24\/hvi-er-kjarnorkuakvaedinu-ekki-beitt-gegn-malthofi-midflokksins\/\">bein \u00fe\u00fd\u00f0ing<\/a> \u00e1 <em>the nuclear option<\/em> sem v\u00edsar til <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_option\">\u00e1kv\u00e6\u00f0is<\/a> sem unnt er a\u00f0 nota til a\u00f0 st\u00f6\u00f0va m\u00e1l\u00fe\u00f3f \u00ed \u00f6ldungadeild Bandar\u00edkja\u00feings. \u00dear kom heiti\u00f0 upp \u00e1ri\u00f0 2003 og v\u00edsar til \u00feess a\u00f0 beiting \u00e1kv\u00e6\u00f0isins s\u00e9 \u00f6r\u00ferifar\u00e1\u00f0 sem geti haft alvarleg og ey\u00f0ileggjandi \u00e1hrif \u00e1 b\u00e1\u00f0a deilua\u00f0ila, r\u00e9tt eins og beiting kjarnorkusprengju. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g \u00feekki um or\u00f0i\u00f0 kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i \u00ed \u00edslensku er \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6019194?iabr=on#page\/n8\/mode\/1up\">vi\u00f0tali<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 2012 en \u00fear segir Sigmundur Dav\u00ed\u00f0 Gunnlaugsson \u00fe\u00e1verandi forma\u00f0ur Frams\u00f3knarflokksins, sem \u00fe\u00e1 var \u00ed stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0u: \u201eM\u00e9r finnst \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin muni beita \u00fev\u00ed sem \u00ed daglegu tali er kalla\u00f0 kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 og hefur ekki veri\u00f0 beitt, a\u00f0 m\u00e9r skilst, s\u00ed\u00f0an 1949 \u00feegar \u00fea\u00f0 ur\u00f0u \u00f3eir\u00f0ir \u00e1 Austurvelli vegna a\u00f0ildar a\u00f0 Nat\u00f3.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 hefur reyndar veri\u00f0 nota\u00f0 eftir \u00fea\u00f0, en \u00fea\u00f0 skiptir ekki m\u00e1li h\u00e9r. En \u00fe\u00f3tt Sigmundur Dav\u00ed\u00f0 hafi v\u00edsa\u00f0 til \u00feess \u00e1ri\u00f0 2012 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 \u201e\u00ed daglegu tali\u201c er ekkert sem bendir til \u00feess a\u00f0 svo hafi veri\u00f0 og ekki \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 hann hafi sj\u00e1lfur komi\u00f0 me\u00f0 or\u00f0i\u00f0 \u00far ensku inn \u00ed \u00edslenska umr\u00e6\u00f0u. \u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 umr\u00e6tt \u00e1kv\u00e6\u00f0i hafi lengi veri\u00f0 \u00ed \u00feingsk\u00f6pum og m\u00e1l\u00fe\u00f3f hafi margoft veri\u00f0 stunda\u00f0 \u00e1 Al\u00feingi b\u00e6\u00f0i fyrr og s\u00ed\u00f0ar, og lei\u00f0ir til a\u00f0 st\u00f6\u00f0va \u00fea\u00f0 hafi i\u00f0ulega veri\u00f0 til umr\u00e6\u00f0u, kemur or\u00f0i\u00f0 kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i a\u00f0eins fyrir \u00ed \u00feetta eina skipti svo a\u00f0 \u00e9g viti fram til 2019. \u00de\u00e1 br\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir nokkrum sinnum \u00ed umr\u00e6\u00f0u um a\u00f0 st\u00f6\u00f0va m\u00e1l\u00fe\u00f3f Mi\u00f0flokksins um \u00feri\u00f0ja orkupakkann, en hefur svo l\u00edti\u00f0 s\u00e9st aftur fyrr en n\u00fa \u00feegar \u00fea\u00f0 er \u00ed \u00f6llum fr\u00e9ttum.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i<\/em> er vitanlega mj\u00f6g gildishla\u00f0i\u00f0 og auglj\u00f3slega nota\u00f0 sem gr\u00fdla til a\u00f0 f\u00e6la fr\u00e1 notkun \u00e1kv\u00e6\u00f0isins. \u00dea\u00f0 er l\u00edka auglj\u00f3st hvernig tilkoma or\u00f0sins hefur breytt umr\u00e6\u00f0unni um \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 \u2013 ekkert bendir til \u00feess a\u00f0 beiting \u00feess \u00ed fyrri skipti hafi haft alvarlegar aflei\u00f0ingar og \u00e1\u00f0ur var stundum r\u00e6tt um beitingu \u00feess \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokku\u00f0 v\u00e6ri \u00fdja\u00f0 a\u00f0 alvarlegum aflei\u00f0ingum. \u201e\u00dea\u00f0 eru lei\u00f0ir \u00ed \u00feingsk\u00f6pum til \u00feess a\u00f0 st\u00f6\u00f0va m\u00e1l\u00fe\u00f3f. \u00cd \u00feingsk\u00f6pum er a\u00f0 finna 71. greinina. H\u00fan er enginn helgid\u00f3mur og hefur aldrei veri\u00f0\u201c <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6042282?iabr=on#page\/n14\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00d3l\u00edna \u00deorvar\u00f0ard\u00f3ttir \u00fe\u00e1verandi \u00feingma\u00f0ur Samfylkingarinnar \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 2013. \u00deetta er mj\u00f6g gott d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 hvernig or\u00f0 eru notu\u00f0 \u00ed p\u00f3lit\u00edskum tilgangi til a\u00f0 st\u00fdra umr\u00e6\u00f0u og m\u00f3ta sko\u00f0anir f\u00f3lks.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hi\u00f0 svokalla\u00f0a kjarnorku\u00e1kv\u00e6\u00f0i er mj\u00f6g til umr\u00e6\u00f0u \u00feessa dagana. \u00dear er v\u00edsa\u00f0 til 71. greinar Laga um \u00feingsk\u00f6p Al\u00feingis \u00fear sem segir m.a.; \u201eEf umr\u00e6\u00f0ur dragast \u00far h\u00f3fi fram getur forseti \u00farskur\u00f0a\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0ut\u00edmi hvers \u00feingmanns skuli ekki fara fram \u00far \u00e1kve\u00f0inni t\u00edmalengd. Forseti getur stungi\u00f0 upp \u00e1 a\u00f0 umr\u00e6\u00f0um s\u00e9 h\u00e6tt og einnig getur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7448","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7448"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7449,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7448\/revisions\/7449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}