{"id":7450,"date":"2025-07-15T22:09:26","date_gmt":"2025-07-15T22:09:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7450"},"modified":"2025-07-15T22:09:26","modified_gmt":"2025-07-15T22:09:26","slug":"nu-er-gunna-a-nyju-skonum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/07\/15\/nu-er-gunna-a-nyju-skonum\/","title":{"rendered":"N\u00fa er Gunna \u00e1 n\u00fdju sk\u00f3num"},"content":{"rendered":"<p>Eins og alkunna er og \u00e9g hef stundum skrifa\u00f0 um skarast notkunarsvi\u00f0 forsetninganna <em>\u00e1 <\/em>og <em>\u00ed <\/em>mj\u00f6g oft. Oft er h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00fe\u00e6r b\u00e1\u00f0ar me\u00f0 s\u00f6mu e\u00f0a hli\u00f0st\u00e6\u00f0um nafnor\u00f0um \u2013 stundum \u00ed s\u00f6mu merkingu en oftast er \u00fe\u00f3 einhver bl\u00e6brig\u00f0amunur \u00e1. Einn h\u00f3pur or\u00f0a \u00fear sem b\u00e1\u00f0ar forsetningar eru nota\u00f0ar en \u00ed a\u00f0eins mismunandi hlutverkum eru or\u00f0 um fatna\u00f0. Vi\u00f0 f\u00f6rum <em>\u00ed <\/em>f\u00f6t og erum <em>\u00ed <\/em>f\u00f6tum \u2013 \u00fear er ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>\u00e1<\/em>. Hins vegar er oft h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>\u00e1 <\/em>um tilteknar fl\u00edkur vi\u00f0 tilteknar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. \u00cd kv\u00e6\u00f0inu \u201eA\u00f0fangadagskv\u00f6ld\u201c eftir Ragnar J\u00f3hannesson er Gunna <em>\u00e1 n\u00fdju sk\u00f3num<\/em>, Siggi <em>\u00e1 s\u00ed\u00f0um buxum<\/em> og Solla <em>\u00e1 bl\u00e1um kj\u00f3l<\/em>. Hins vegar v\u00e6ri t\u00e6past h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>Gunna er \u00e1 sk\u00f3m<\/em>, <em>Siggi er \u00e1 buxum<\/em> og <em>Solla er \u00e1 kj\u00f3l <\/em>\u2013 \u00fear yr\u00f0i a\u00f0 vera <em>\u00ed<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 vir\u00f0ist sem <em>\u00ed <\/em>s\u00e9 hin sj\u00e1lfgefna og hlutlausa forsetning um f\u00f6t \u2013 h\u00fan er notu\u00f0 til a\u00f0 tilgreina a\u00f0 f\u00f3lk s\u00e9 kl\u00e6tt \u00ed tiltekinn fatna\u00f0, \u00e1n \u00feess a\u00f0 honum s\u00e9 l\u00fdst n\u00e1nar. \u00deegar fatna\u00f0inum er l\u00fdst \u00e1 einhvern h\u00e1tt, tegund fl\u00edkur tilgreind e\u00f0a v\u00edsa\u00f0 til tiltekinnar fl\u00edkur er hins vegar h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>\u00e1<\/em>, eins og \u00ed d\u00e6munum h\u00e9r a\u00f0 framan. Um \u00feetta m\u00e6tti taka fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi. \u00dea\u00f0 er t\u00e6past h\u00e6gt a\u00f0 vera <em>\u00e1 sokkum<\/em>, en \u00e1 sext\u00e1ndu \u00f6ld var uppi kona sem var k\u00f6llu\u00f0 <em>Ragnhei\u00f0ur \u00e1 rau\u00f0um sokkum<\/em>. \u00dea\u00f0 er ekki heldur h\u00e6gt a\u00f0 vera <em>\u00e1 treyju <\/em>en <em>Valt\u00fdr \u00e1 gr\u00e6nni treyju <\/em>er \u00feekkt \u00fej\u00f3\u00f0sagnapers\u00f3na. \u00de\u00f3tt t\u00e6past s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 vera <em>\u00e1 sk\u00f3m<\/em> er til b\u00f3k sem heitir <em>Str\u00e1kur \u00e1 k\u00faskinnssk\u00f3m<\/em>. \u00dea\u00f0 er l\u00edka h\u00e6gt a\u00f0 vera <em>\u00e1 blanksk\u00f3m<\/em>, <em>\u00e1 stuttbuxum<\/em> o.m.fl.<\/p>\n<p>Forsetningin <em>\u00e1 <\/em>er sem s\u00e9 yfirleitt ekki notu\u00f0 me\u00f0 d\u00e6miger\u00f0um or\u00f0um um tilteknar fl\u00edkur, eins og <em>buxur<\/em>, <em>skyrta<\/em>, <em>kj\u00f3ll<\/em>, <em>sokkar<\/em>, <em>sk\u00f3r <\/em>o.fl., nema \u00feeim s\u00e9 l\u00fdst n\u00e1nar, anna\u00f0hvort me\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0i e\u00f0a \u00ed samsettu or\u00f0i. Ef h\u00fan er notu\u00f0 me\u00f0 sl\u00edkum or\u00f0um er yfirleitt um eitthva\u00f0 \u00f3venjulegt er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u201e\u00de\u00e9r vil eg kenna a\u00f0 \u00feekkja sprund \/ sem \u00fear \u00e1 buxum ganga\u201c kva\u00f0 Sigur\u00f0ur Brei\u00f0fj\u00f6r\u00f0 eftir Gr\u00e6nlandsdv\u00f6l s\u00edna. \u00c1 \u00feessum t\u00edma \u00feekktist \u00fea\u00f0 ekki \u00e1 \u00cdslandi a\u00f0 konur kl\u00e6ddustu buxum og \u00feess vegna er <em>\u00e1 buxum <\/em>e\u00f0lilegt. \u00cd v\u00edsu eftir S\u00edmon Dalask\u00e1ld um Steingr\u00edm b\u00f3nda \u00e1 Silfrast\u00f6\u00f0um segir: \u201eHann er \u00e1 t\u00edu buxum\u201c (e\u00f0a \u00ed annarri \u00fatg\u00e1fu \u201estendur \u00e1 t\u00edu buxum\u201c) \u2013 \u00fea\u00f0 er vitanlega \u00f3venjulegt a\u00f0 kl\u00e6\u00f0ast svo m\u00f6rgum buxum og \u00feess vegna er nota\u00f0 <em>\u00e1<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru \u00fdmis tilbrig\u00f0i \u00ed \u00feessu og v\u00e6ntanlega munur milli m\u00e1lnotenda \u00e1 \u00fev\u00ed hven\u00e6r e\u00f0lilegt \u00feykir a\u00f0 nota <em>\u00e1<\/em>, og \u00fe\u00f3tt h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 nota <em>\u00e1 <\/em>vi\u00f0 tilteknar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 aldrei vera skylda \u2013 alltaf er h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>\u00ed<\/em>, l\u00edka \u00fear sem <em>\u00e1 <\/em>v\u00e6ri m\u00f6gulegt. Gott d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er a\u00f0 finna \u00ed laginu \u201eSandalar\u201c \u00fear sem Laddi syngur \u201e\u00cd sand\u00f6lum og ermalausum bol\u201c. \u00dea\u00f0 er alveg e\u00f0lilegt, en vegna \u00feess a\u00f0 <em>sandalar <\/em>er ekki hlutlaust or\u00f0 um sk\u00f3 heldur \u00e1kve\u00f0in tegund, og bolnum er l\u00fdst \u2013 hann er <em>ermalaus<\/em> \u2013 g\u00e6ti hann eins sungi\u00f0 <em>\u00c1 sand\u00f6lum og ermalausum bol<\/em>. \u00dea\u00f0 er l\u00edka lj\u00f3st af d\u00e6mum \u00e1 netinu a\u00f0 i\u00f0ulega er vitna\u00f0 \u00ed \u00feessa lj\u00f3\u00f0l\u00ednu me\u00f0 <em>\u00e1 <\/em>\u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t.d. fj\u00f3rt\u00e1n d\u00e6mi me\u00f0 <em>\u00ed <\/em>en t\u00edu me\u00f0 <em>\u00e1<\/em>, sem s\u00fdnir a\u00f0 m\u00f6rgum m\u00e1lnotendum finnst e\u00f0lilegt a\u00f0 hafa <em>\u00e1 <\/em>\u00fearna.<\/p>\n<p>\u00deetta \u00e1 vi\u00f0 notkun forsetninganna me\u00f0 greinislausum nafnor\u00f0um en \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegnir \u00feegar nafnor\u00f0i\u00f0 hefur \u00e1kve\u00f0inn greini. Yfirleitt er ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00e1kve\u00f0inn greini nema or\u00f0i\u00f0 sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a hafi veri\u00f0 nefnt \u00e1\u00f0ur. \u00deess vegna getum vi\u00f0 ekki sagt <em>\u00e9g er \u00ed skyrtunni <\/em>nema v\u00edsa\u00f0 s\u00e9 til \u00e1kve\u00f0innar skyrtu sem b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 nefna. En notkun me\u00f0 <em>\u00e1 <\/em>l\u00fdtur ekki \u00feeim reglum \u2013 vi\u00f0 getum sagt <em>\u00e9g er \u00e1 skyrtunni <\/em>\u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur skyrta hafi veri\u00f0 nefnd. \u00dear er hins vegar ekki v\u00edsa\u00f0 til tiltekinnar skyrtu, heldur veri\u00f0 a\u00f0 l\u00fdsa \u00fev\u00ed hvernig \u00e9g er kl\u00e6ddur. Nafnor\u00f0i\u00f0 v\u00edsar til \u00feess \u00ed hverju er veri\u00f0 yst kl\u00e6\u00f0a, og forsendan fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 nota <em>\u00e1 <\/em>og \u00e1kve\u00f0inn greini me\u00f0 heiti fl\u00edkur er s\u00fa a\u00f0 kl\u00e6\u00f0na\u00f0urinn s\u00e9 l\u00edtill, e\u00f0a minni en vi\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 tilteknar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur.<\/p>\n<p>\u00deannig getum vi\u00f0 sagt <em>\u00e9g er \u00e1 br\u00f3kinni<\/em>, <em>\u00e9g er \u00e1 bolnum<\/em>, <em>\u00e9g er \u00e1 skyrtunni<\/em>, <em>\u00e9g er \u00e1 n\u00e1ttf\u00f6tunum<\/em>, <em>\u00e9g er \u00e1 sokkaleistunum<\/em>, <em>\u00e9g er \u00e1 innisk\u00f3num<\/em> o.fl. vegna \u00feess a\u00f0 s\u00e1 kl\u00e6\u00f0na\u00f0ur er frekar l\u00edtill vi\u00f0 flestar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, en ekki *<em>\u00e9g er \u00e1 \u00falpunni<\/em>, *<em>\u00e9g er \u00e1 buxunum<\/em> e\u00f0a sl\u00edkt vegna \u00feess a\u00f0 s\u00e1 kl\u00e6\u00f0na\u00f0ur er varla nokkurn t\u00edma minni en vi\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 b\u00faast. Oft fer \u00fea\u00f0 eftir a\u00f0st\u00e6\u00f0um hvort h\u00e6gt er a\u00f0 nota <em>\u00e1 <\/em>og \u00e1kve\u00f0inn greini \u2013 \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 g\u00e6tum sagt <em>\u00e9g er \u00e1 peysunni <\/em>\u00ed h\u00f6rkufrosti um h\u00e1vetur v\u00e6ri \u00fea\u00f0 mj\u00f6g \u00f3e\u00f0lilegt \u00ed sumarhita. \u00cd \u00f3formlegu m\u00e1li og me\u00f0 \u00f3formlegum or\u00f0um hefur \u00feessi notkun <em>\u00e1 <\/em>og \u00e1kve\u00f0ins greinis v\u00edkka\u00f0 \u00fat og n\u00e6r til \u00feess a\u00f0 vera ekki bara l\u00e9ttkl\u00e6ddur heldur \u00ed alls engu \u2013 tala\u00f0 er um a\u00f0 <em>vera \u00e1 t\u00fattunum<\/em>, <em>vera \u00e1 pj\u00f6llunni<\/em>, <em>vera \u00e1 sprellanum <\/em>o.fl.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eins og alkunna er og \u00e9g hef stundum skrifa\u00f0 um skarast notkunarsvi\u00f0 forsetninganna \u00e1 og \u00ed mj\u00f6g oft. Oft er h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00fe\u00e6r b\u00e1\u00f0ar me\u00f0 s\u00f6mu e\u00f0a hli\u00f0st\u00e6\u00f0um nafnor\u00f0um \u2013 stundum \u00ed s\u00f6mu merkingu en oftast er \u00fe\u00f3 einhver bl\u00e6brig\u00f0amunur \u00e1. Einn h\u00f3pur or\u00f0a \u00fear sem b\u00e1\u00f0ar forsetningar eru nota\u00f0ar en \u00ed a\u00f0eins mismunandi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7450","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7451,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7450\/revisions\/7451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}