{"id":7505,"date":"2025-08-07T11:00:47","date_gmt":"2025-08-07T11:00:47","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7505"},"modified":"2025-08-07T11:00:47","modified_gmt":"2025-08-07T11:00:47","slug":"malspjall-fimm-ara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/08\/07\/malspjall-fimm-ara\/","title":{"rendered":"M\u00e1lspjall fimm \u00e1ra"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd dag eru fimm \u00e1r s\u00ed\u00f0an \u00e9g stofna\u00f0i Facebook-h\u00f3pinn \u201eM\u00e1lspjall\u201c og f\u00f3r a\u00f0 skrifa \u00fear pistla reglulega, en \u00e1\u00f0ur haf\u00f0i \u00e9g skrifa\u00f0 fj\u00f6lda pistla \u00ed \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e1ttinn\u201c um eins \u00e1rs skei\u00f0. F\u00e9lagar \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c eru n\u00fa h\u00e1lft t\u00f3lfta \u00fe\u00fasund, og \u00e1skrifendur sem f\u00e1 pistla m\u00edna \u00ed t\u00f6lvup\u00f3sti eru t\u00e6plega \u00ferj\u00fa hundru\u00f0. Vegna \u00feess a\u00f0 f\u00e9l\u00f6gum fer s\u00edfj\u00f6lgandi finnst m\u00e9r \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 endurtaka h\u00e9r l\u00fdsingu \u00e1 meginvi\u00f0fangsefnum h\u00f3psins, sem eru \u00ed fyrsta lagi a\u00f0 efla j\u00e1kv\u00e6\u00f0a umr\u00e6\u00f0u um \u00edslenskuna; \u00ed \u00f6\u00f0ru lagi a\u00f0 svara spurningum um \u00edslenskt m\u00e1l og m\u00e1lnotkun; \u00ed \u00feri\u00f0ja lagi a\u00f0 and\u00e6fa \u00f3\u00fearfri enskunotkun; \u00ed fj\u00f3r\u00f0a lagi a\u00f0 birta fr\u00e6\u00f0andi pistla um tungum\u00e1li\u00f0; og \u00ed fimmta lagi a\u00f0 vera vettvangur umr\u00e6\u00f0u um m\u00e1l ja\u00f0arsettra h\u00f3pa. N\u00e1nari l\u00fdsing fer h\u00e9r \u00e1 eftir.<\/p>\n<p><strong>J\u00e1kv\u00e6\u00f0 umr\u00e6\u00f0a.<\/strong> Megintilgangurinn me\u00f0 stofnun h\u00f3psins var upphaflega s\u00e1 a\u00f0 hvetja til j\u00e1kv\u00e6\u00f0rar umr\u00e6\u00f0u um \u00edslenskt m\u00e1l og m\u00e1lnotkun og reyna a\u00f0 \u00fdta undir sl\u00edka umr\u00e6\u00f0u. M\u00e9r hefur lengi bl\u00f6skra\u00f0 umr\u00e6\u00f0an \u00ed m\u00e1lfarsh\u00f3pum \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum og athugasemdad\u00e1lkum vefmi\u00f0la og er \u00feess fullviss a\u00f0 s\u00fa umr\u00e6\u00f0a s\u00e9 st\u00f3rska\u00f0leg fyrir \u00edslenskuna \u2013 f\u00e6li f\u00f3lk fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 tj\u00e1 sig opinberlega og geri ungt f\u00f3lk fr\u00e1hverft m\u00e1linu. \u00c9g \u00e1 m\u00e9r \u00fe\u00e1 hugsj\u00f3n a\u00f0 breyta \u00feessu \u2013 auka umbur\u00f0arlyndi f\u00f3lks gagnvart m\u00e1lfari annarra og tilbrig\u00f0um \u00ed m\u00e1li. M\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 berjast gegn \u00feeirri tv\u00edhyggju sem vi\u00f0 h\u00f6fum flest alist upp vi\u00f0, a\u00f0 m\u00e1lfar s\u00e9 anna\u00f0hvort r\u00e9tt e\u00f0a rangt og a\u00f0eins eitt s\u00e9 r\u00e9tt en allt anna\u00f0 rangt. \u00dea\u00f0 er ekki \u00feannig \u2013 \u00edslenskan er alls konar.<\/p>\n<p><strong>Spurningar og sv\u00f6r.<\/strong> M\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 almennir m\u00e1lnotendur eigi s\u00e9r vettvang \u00fear sem h\u00e6gt er a\u00f0 bera fram spurningar um hva\u00f0eina sem var\u00f0ar m\u00e1l og m\u00e1lnotkun og f\u00e1 svar vi\u00f0 \u00feeim samstundis e\u00f0a \u00fev\u00ed sem n\u00e6st. Skilyr\u00f0i er \u00fe\u00f3 a\u00f0 spurningarnar s\u00e9u bornar fram \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0um e\u00f0a hlutlausum n\u00f3tum og fyrirspyrjendur gefi s\u00e9r ekki forsendur e\u00f0a s\u00e9u a\u00f0 leita sta\u00f0festingar \u00e1 eigin ford\u00f3mum. \u00c9g reyni a\u00f0 svara \u00f6llum spurningum eftir megni, en au\u00f0vita\u00f0 er \u00e6skilegt a\u00f0 a\u00f0rir h\u00f3pverjar svari einnig, eins og algengt er. Eftir \u00fev\u00ed sem fj\u00f6lgar \u00ed h\u00f3pnum aukast einnig l\u00edkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 einhverjir h\u00f3pverja geti svara\u00f0 \u00fev\u00ed sem um er spurt. \u00c9g held a\u00f0 fyrirspyrjendur hafi oftast fengi\u00f0 h\u00e9r einhverja \u00farlausn m\u00e1la \u00fe\u00f3tt vitanlega s\u00e9u undantekningar fr\u00e1 \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p><strong>\u00d3\u00fe\u00f6rf enska. <\/strong>Ein helsta \u00f3gnin vi\u00f0 \u00edslenskuna um \u00feessar mundir er me\u00f0vitundarleysi okkar gagnvart \u00e1hrifum enskunnar. Vi\u00f0 erum or\u00f0in alltof \u00f3n\u00e6m fyrir enskunni \u00ed m\u00e1lumhverfi okkar og t\u00f6kum oft ekki eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 enska er notu\u00f0 \u00fear sem v\u00e6ri au\u00f0velt og e\u00f0lilegt \u2013 og jafnvel stundum lagaskylda \u2013 a\u00f0 nota \u00edslensku. \u00c9g hef lagt \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 berjast gegn \u00f3\u00fearfri enskunotkun fyrirt\u00e6kja og stofnana \u2013 \u00ed augl\u00fdsingum, \u00e1 matse\u00f0lum, \u00e1 skiltum, \u00ed v\u00f6ruheitum og v\u00ed\u00f0ar. Margir h\u00f3pverjar hafa teki\u00f0 virkan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessari bar\u00e1ttu sem hefur stundum skila\u00f0 \u00e1rangri \u2013 \u00fdmis d\u00e6mi eru um a\u00f0 skiltum og augl\u00fdsingum hafi veri\u00f0 breytt \u00ed framhaldi af athugasemdum h\u00e9r. En \u00fev\u00ed mi\u00f0ur er l\u00edka algengt a\u00f0 athugasemdir s\u00e9u hunsa\u00f0ar \u2013 bar\u00e1ttan heldur \u00e1fram.<\/p>\n<p><strong>Fr\u00e6\u00f0sla.<\/strong> \u00c9g var kennari \u00ed n\u00e6rri 40 \u00e1r og hef gaman af a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a f\u00f3lk \u2013 og hef tr\u00fa \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00f6rgum \u00feyki fengur a\u00f0 fr\u00e6\u00f0slu um \u00edslenskuna. \u00deess vegna skrifa \u00e9g h\u00e9r pistla um hva\u00f0eina sem var\u00f0ar hana \u2013 um tungum\u00e1li\u00f0 sj\u00e1lft og tilbrig\u00f0i \u00ed formi og merkingu \u00feess, en einnig um notkun \u00feess \u00e1 \u00fdmsum svi\u00f0um, or\u00f0r\u00e6\u00f0ugreiningu, \u00edslenskukennslu innflytjenda, \u00edslenska m\u00e1lstefnu, o.fl. \u00deetta eru oft langir pistlar, flestir \u00e1 bilinu 400-700 or\u00f0, og \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 m\u00f6rgum endist t\u00edmi og \u00e1hugi til a\u00f0 lesa \u00fe\u00e1 alla til enda. En \u00fea\u00f0 er \u00ed g\u00f3\u00f0u lagi \u2013 \u00e9g geri \u00feetta ekki s\u00edst sj\u00e1lfum m\u00e9r til fr\u00f3\u00f0leiks og skemmtunar. \u00dea\u00f0 er l\u00edka alltaf h\u00e6gt a\u00f0 n\u00e1lgast pistlana, sem n\u00fa eru or\u00f0nir \u00e1 fj\u00f3rt\u00e1nda hundra\u00f0, \u00e1 heimas\u00ed\u00f0u minni, <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/ritaskra\/malfarspistlar\/\">https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/ritaskra\/malfarspistlar\/<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Vettvangur ja\u00f0arsettra.<\/strong> \u00c9g hef au\u00f0vita\u00f0 lengi vita\u00f0 a\u00f0 sem s\u00ed\u00f0mi\u00f0aldra mennta\u00f0ur hv\u00edtur karlma\u00f0ur \u00ed efri millist\u00e9tt, \u00e6tta\u00f0ur a\u00f0 nor\u00f0an, tilheyri \u00e9g forr\u00e9ttindah\u00f3pi. En \u00fea\u00f0 hefur sm\u00e1tt og sm\u00e1tt veri\u00f0 a\u00f0 renna upp fyrir m\u00e9r hvernig \u00feau forr\u00e9ttindi n\u00e1 einnig til tungum\u00e1lsins, og a\u00f0 st\u00f3rir h\u00f3par \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu \u2013 ekki s\u00edst hinsegin f\u00f3lk og f\u00f3lk me\u00f0 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l en \u00edslensku \u2013 eiga undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja \u00ed m\u00e1lfarslegum efnum og eru ja\u00f0arsettir, \u00fdmist af tungum\u00e1linu sj\u00e1lfu e\u00f0a notendum \u00feess. \u00deetta er mj\u00f6g alvarlegt fyrir \u00feessa h\u00f3pa en l\u00edka fyrir \u00edslenskuna \u2013 og fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00ed landinu. \u00deess vegna finnst m\u00e9r mikilv\u00e6gt a\u00f0 ja\u00f0arsettir h\u00f3par hafi r\u00f6dd og m\u00e1lfar \u00feeirra hafi vettvang og hef reynt a\u00f0 sk\u00fdra m\u00e1lsta\u00f0 \u00feeirra og tala m\u00e1li \u00feeirra eftir m\u00e6tti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag eru fimm \u00e1r s\u00ed\u00f0an \u00e9g stofna\u00f0i Facebook-h\u00f3pinn \u201eM\u00e1lspjall\u201c og f\u00f3r a\u00f0 skrifa \u00fear pistla reglulega, en \u00e1\u00f0ur haf\u00f0i \u00e9g skrifa\u00f0 fj\u00f6lda pistla \u00ed \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e1ttinn\u201c um eins \u00e1rs skei\u00f0. F\u00e9lagar \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c eru n\u00fa h\u00e1lft t\u00f3lfta \u00fe\u00fasund, og \u00e1skrifendur sem f\u00e1 pistla m\u00edna \u00ed t\u00f6lvup\u00f3sti eru t\u00e6plega \u00ferj\u00fa hundru\u00f0. Vegna \u00feess a\u00f0 f\u00e9l\u00f6gum fer [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7505","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7506,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7505\/revisions\/7506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}