{"id":7507,"date":"2025-08-07T11:02:18","date_gmt":"2025-08-07T11:02:18","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7507"},"modified":"2025-08-07T11:02:18","modified_gmt":"2025-08-07T11:02:18","slug":"hae-malspjallarar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/08\/07\/hae-malspjallarar\/","title":{"rendered":"H\u00e6 M\u00e1lspjallarar"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd innleggi \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u00ed g\u00e6r sag\u00f0ist h\u00f3pverji hafa fengi\u00f0 p\u00f3st fr\u00e1 S\u00fdslumanninum \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0inu me\u00f0 \u00e1varpinu \u201eH\u00e6 &lt;nafn&gt;\u201c og fannst \u00fea\u00f0 athyglisvert \u00fear sem l\u00f6ngum hef\u00f0i veri\u00f0 amast vi\u00f0 \u00e1varpinu h\u00e6 og f\u00f3lki bent \u00e1 a\u00f0ra m\u00f6guleika til a\u00f0 \u00e1varpa f\u00f3lk. \u00cd umr\u00e6\u00f0um kom fram a\u00f0 \u00fdmsar opinberar stofnanir og fyrirt\u00e6ki, svo sem Orka n\u00e1tt\u00farunnar, Arion banki, V\u00cdS og fleiri, v\u00e6ru farin a\u00f0 nota \u00feetta \u00e1varp \u00ed t\u00f6lvup\u00f3stsendingum s\u00ednum og sj\u00e1lfur hef \u00e9g fengi\u00f0 sl\u00edka p\u00f3sta. En einnig kom fram a\u00f0 ein l\u00edkleg \u00e1st\u00e6\u00f0a fyrir aukinni notkun \u00feessa \u00e1varps v\u00e6ri s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 er kynhlutlaust og \u00fev\u00ed hentugt til nota \u00feegar sendur er fj\u00f6ldap\u00f3stur e\u00f0a kyn vi\u00f0takanda er ekki \u00feekkt \u2013 me\u00f0 \u00fev\u00ed m\u00e1 komast hj\u00e1 kl\u00fa\u00f0urslegum lausnum eins og t.d. <em>S\u00e6l\/l\/t<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er h\u00e6 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22023\">sagt<\/a> vera \u201e\u00f3h\u00e1t\u00ed\u00f0leg kve\u00f0ja\u201c og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> \u201e(\u00f3formleg) kve\u00f0ja \u00feegar menn hittast\u201c. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/73761\">segir<\/a> \u00ed pistli \u00ed M\u00e1lfarsbankanum: \u201eSm\u00e1or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e6 <\/em>er kunnugt sem upphr\u00f3pun \u00ed fornu m\u00e1li og fram \u00ed n\u00fat\u00edmann en notkun \u00feess sem kve\u00f0ju \u00ed merkingunni 'hall\u00f3' er naumast eldri en fr\u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00feri\u00f0jungi 20. aldar [\u2026]. H\u00e9r g\u00e6tir \u00e1hrifa fr\u00e1 ensku.\u201c En \u00ed grein \u00e1 V\u00edsindavefnum <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=78021\">segir<\/a><em> Gu\u00f0r\u00fan Kvaran: \u201e<\/em><em>H\u00e6<\/em> vir\u00f0ist hafa \u00feekkst sem kve\u00f0ja \u00feegar \u00e1 17. \u00f6ld en Stef\u00e1ni \u00d3lafssyni er eigna\u00f0 v\u00edsuor\u00f0i\u00f0 \u201eHott, hott og h\u00e6, h\u00e9r s\u00e9 Gu\u00f0 \u00ed b\u00e6.\u201c \u00dea\u00f0 kemur einnig fyrir \u00ed or\u00f0ab\u00f3karhandriti J\u00f3ns \u00d3lafssonar \u00far Grunnav\u00edk fr\u00e1 svipu\u00f0um t\u00edma. <em>H\u00e6<\/em> vir\u00f0ist hafa \u00feekkst vel sem upphr\u00f3pun lengi og er \u00fe\u00e1 stutt \u00ed kve\u00f0juna.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er alveg r\u00e9tt a\u00f0 \u00fearna er oft skammt \u00e1 milli. \u00cd <em>M\u00e1lkr\u00f3kum <\/em>fr\u00e1 1991 greinir M\u00f6r\u00f0ur \u00c1rnason <em>h\u00e6 <\/em>\u00ed \u00ferj\u00e1 flokka \u2013 \u00fea\u00f0 sem hann kallar \u201etilvistarlegt h\u00e6, hugsanlega \u00ed \u00e6tt vi\u00f0 hl\u00e1tur\u201c eins og \u00ed \u201eH\u00e6 h\u00e6 og h\u00f3 h\u00f3\u201c \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gunni um Gilitrutt, \u201eathyglish\u00e6, sem sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>h\u00e6<\/em> er tilbrig\u00f0i vi\u00f0 <em>h\u00f3<\/em> \u00feegar h\u00f3a\u00f0 er, \u2013 en \u00fea\u00f0 h\u00e6 getur n\u00e1lgast \u00fea\u00f0 a\u00f0 heilsa \u00f6\u00f0rum, t.d. \u00ed b\u00e6jarl\u00edfi \u00feegar einn \u00fearf a\u00f0 vekja athygli annars \u00e1 s\u00e9r yfir g\u00f6tu e\u00f0a \u00ed fj\u00f6lmenni. Og \u00fe\u00e1 er or\u00f0i\u00f0 til \u00feri\u00f0ja h\u00e6-tegundin, \u00e1varpsh\u00e6\u201c. \u00cd flestum elstu d\u00e6munum um <em>h\u00e6 <\/em>er e\u00f0lilegt a\u00f0 l\u00edta \u00e1 \u00fea\u00f0 sem \u201etilvistarlegt h\u00e6\u201c e\u00f0a \u201eathyglish\u00e6\u201c en \u00fe\u00f3 m\u00e1 finna d\u00e6mi fr\u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld \u00fear sem m\u00e6tti l\u00edta \u00e1 <em>h\u00e6 <\/em>sem \u00e1varp: \u201e\u00dea\u00f0 birtir yfir \u00feeim \u00f6llum, \u00feegar h\u00fan kemur. \u201eH\u00e6, h\u00e6, Kitta!\u201c\u201c segir \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1890.<\/p>\n<p>M\u00f6r\u00f0ur segir einnig \u00ed <em>M\u00e1lkr\u00f3kum<\/em>: \u201eA\u00f0 \u00e1varpa\u00f0 s\u00e9 me\u00f0 h\u00e6i hefur ekki fundist \u00ed riti fyrren \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratugnum, \u00fe\u00e1 reyndar hj\u00e1 sj\u00e1lfum Steini Steinarr.\u201c \u00cd kv\u00e6\u00f0inu \u201eBl\u00f3m\u201c \u00ed <em>Lj\u00f3\u00f0um <\/em>fr\u00e1 1937 segir: \u201eOg annarleg h\u00f6nd \/ snart mig \/ og hv\u00edsla\u00f0i: \/ H\u00e6! \/ \u00fe\u00fa skalt deyja.\u201c M\u00f6r\u00f0ur heldur \u00e1fram: \u201eMi\u00f0aldra f\u00f3lk og roski\u00f0 sem spurt hefur veri\u00f0 um \u00feetta \u00e1 f\u00f6rnum vegi kannast ekki vi\u00f0 almennt h\u00e6-\u00e1varp fyrren eftir str\u00ed\u00f0, og er s\u00e1 si\u00f0ur undir sk\u00fdrum \u00e1hrifum fr\u00e1 amer\u00edsku kve\u00f0junni <em>h\u00e6<\/em> [\u2026].\u201c \u00cd \u201e\u00deankabrotum J\u00f3ns \u00ed Gr\u00f3finni\u201c \u00ed <em>\u00cdslendingi <\/em>1950 er \u00e1varpsor\u00f0um unglingsst\u00falkna <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5163171?iabr=on#page\/n1\/mode\/1up\/\">l\u00fdst<\/a>: \u201eVenjulegast segja \u00fe\u00e6r \u201ehall\u00f3\u201c e\u00f0a \u201eh\u00e6\u201c, \u00feegar \u00fe\u00e6r hittast, en \u201eb\u00e6\u201c, \u00feegar \u00fe\u00e6r kve\u00f0jast og for\u00f0ast \u00e1 allan h\u00e1tt \u201e\u00e1stk\u00e6ra, ylh\u00fdra m\u00e1li\u00f0\u201c. Ungu piltarnir nota \u00feessi \u00e1v\u00f6rp miklu minna.\u201c<\/p>\n<p>M\u00f6r\u00f0ur heldur \u00e1fram og segir: \u201e\u00dea\u00f0 er svo n\u00e6stum \u00fev\u00ed smekksm\u00e1l hvort menn vilja telja \u00feetta <em>h\u00e6 <\/em>tv\u00f6 or\u00f0, anna\u00f0 erlent og anna\u00f0 innlent, e\u00f0a l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 upphr\u00f3punin s\u00e9 ein og s\u00f6m og \u00edslensk [\u2026]. B\u00e6\u00f0i vegna almennrar notkunar og \u00f3sk\u00fdrrar \u00e6ttb\u00f3kar er varla r\u00e1\u00f0legt a\u00f0 v\u00edgb\u00faast s\u00e9rstaklega gegn \u00feessu \u00e1varpi.\u201c Undir \u00fea\u00f0 m\u00e1 taka, en vissulega er \u00fea\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 <em>h\u00e6 <\/em>hefur til skamms t\u00edma \u00fe\u00f3tt fremur \u00f3formlegt og talm\u00e1lslegt \u00e1varp. En me\u00f0 rafr\u00e6num samskiptum hafa m\u00f6rk m\u00e1lsni\u00f0a talm\u00e1ls og ritm\u00e1ls dofna\u00f0 t\u00f6luvert og \u00fear a\u00f0 auki breytist tilfinning okkar fyrir einst\u00f6kum or\u00f0um oft me\u00f0 t\u00edmanum, \u00feannig a\u00f0 or\u00f0 sem \u00e1\u00f0ur \u00fe\u00f3ttu \u00f3formleg ver\u00f0a gjaldgeng \u00ed formlegra m\u00e1lsni\u00f0i \u2013 og \u00f6fugt. \u00c1varpi\u00f0 <em>H\u00e6 Eir\u00edkur <\/em>truflar mig a.m.k. ekki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd innleggi \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c \u00ed g\u00e6r sag\u00f0ist h\u00f3pverji hafa fengi\u00f0 p\u00f3st fr\u00e1 S\u00fdslumanninum \u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0inu me\u00f0 \u00e1varpinu \u201eH\u00e6 &lt;nafn&gt;\u201c og fannst \u00fea\u00f0 athyglisvert \u00fear sem l\u00f6ngum hef\u00f0i veri\u00f0 amast vi\u00f0 \u00e1varpinu h\u00e6 og f\u00f3lki bent \u00e1 a\u00f0ra m\u00f6guleika til a\u00f0 \u00e1varpa f\u00f3lk. \u00cd umr\u00e6\u00f0um kom fram a\u00f0 \u00fdmsar opinberar stofnanir og fyrirt\u00e6ki, svo sem Orka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7507","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7507"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7508,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7507\/revisions\/7508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}