{"id":7546,"date":"2025-08-15T13:14:53","date_gmt":"2025-08-15T13:14:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7546"},"modified":"2025-08-15T13:14:53","modified_gmt":"2025-08-15T13:14:53","slug":"ad-pendla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/08\/15\/ad-pendla\/","title":{"rendered":"A\u00f0 pendla"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c var veri\u00f0 a\u00f0 spyrja um \u00edslensk or\u00f0 sem samsv\u00f6ru\u00f0u ensku s\u00f6gninni <em>commute <\/em>og nafnor\u00f0inu <em>commuter <\/em>sem h\u00f6f\u00f0 eru um \u00fea\u00f0 a\u00f0 fer\u00f0ast reglulega milli sta\u00f0a, einkum heimilis og vinnusta\u00f0ar. \u00c1 d\u00f6nsku eru s\u00f6gnin <em>pendle <\/em>og nafnor\u00f0i\u00f0 <em>pendler <\/em>h\u00f6f\u00f0 um \u00feetta en \u00feau eru skyld nafnor\u00f0inu <em>pend\u00fall <\/em>sem hefur veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/14081\">nota\u00f0<\/a> \u00ed \u00edslensku s\u00ed\u00f0an \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld og er l\u00f6ngu vi\u00f0urkennt t\u00f6kuor\u00f0, komi\u00f0 \u00far d\u00f6nsku. \u00dea\u00f0 liggur beint vi\u00f0 a\u00f0 nota d\u00f6nsku or\u00f0in og laga \u00feau a\u00f0 \u00edslensku \u2013 s\u00f6gnin <em>pendla <\/em>er raunar \u00feegar komin \u00ed t\u00f6luver\u00f0a notkun, nafnor\u00f0i\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0 <em>pendill<\/em>, og um ath\u00f6fnina m\u00e1 nota anna\u00f0hvort kvenkynsor\u00f0i\u00f0 <em>pendling<\/em> e\u00f0a <em>pendlun<\/em>. \u00deessi or\u00f0 falla \u00e1g\u00e6tlega a\u00f0 m\u00e1linu \u2013 mun betur en <em>pend\u00fall<\/em> \u2013 og ekkert \u00feeirra er n\u00fdtt.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru til d\u00e6mi um s\u00f6gnina <em>pendla <\/em>fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir mi\u00f0ja tuttugustu \u00f6ld. \u00cd <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>1946 segir: \u201eVegna \u00feess a\u00f0 j\u00f6kul\u00e1rnar \u201ependla\u201c tilt\u00f6lulega h\u00e6gt yfir sandana n\u00e1 st\u00f3r sv\u00e6\u00f0i a\u00f0 gr\u00f3a upp.\u201c \u00cd sk\u00e1k\u00fe\u00e6tti \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1946 segir: \u201e\u00deetta er h\u00e6gt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 pendla k\u00f3ngi hv\u00edts.\u201c \u00cd grein um lestrarkennslu \u00ed <em>Menntam\u00e1lum <\/em>1966 segir: \u201e\u00deessar a\u00f0fer\u00f0ir hafa pendla\u00f0 \u00e1 milli p\u00f3lanna, ef svo m\u00e1 segja.\u201c En fyrsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um a\u00f0 s\u00f6gnin s\u00e9 notu\u00f0 um reglulegar fer\u00f0ir \u00ed og \u00far vinnu er \u00e1 <em>Bland.is <\/em>2004: \u201ehann pendlar yfir 3 svar \u00ed viku.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2005 segir: \u201eGulli \u201ependla\u00f0i\u201c bara \u00ed vinnuna \u00fea\u00f0an.\u201c \u00cd <em>24 stundum <\/em>2008 segir: \u201eAllir sem \u00e9g \u00feekki sem pendla svona \u00e1 milli \u00cdslands og umheimsins nota hverja stund til a\u00f0 vinna.\u201c<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>pendill <\/em>er einnig til \u00ed m\u00e1linu og er flettior\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>, \u00ed s\u00f6mu merkingu og <em>pend\u00fall <\/em>\u2013 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em><a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/pendill\">segir<\/a> \u201eAfbrig\u00f0i af <strong>pend\u00fall<\/strong>\u201c. Merkingin er \u00fe\u00f3 \u00f6nnur \u00ed elstu d\u00e6mum um or\u00f0i\u00f0 \u00ed augl\u00fdsingum fr\u00e1 \u00feri\u00f0ja \u00e1ratugnum, t.d. \u00ed <em>J\u00f3lagj\u00f6finni <\/em>1921 \u00fear sem segir: \u201eLj\u00f3sakr\u00f3nur, Bor\u00f0lampar, Pendlar, Kuplar og Lampettur.\u201c Samhengi\u00f0 s\u00fdnir a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er \u00fearna nota\u00f0 um lj\u00f3s, v\u00e6ntanlega lampa sem hangir \u00ed sn\u00faru ne\u00f0an \u00far loftinu, enda r\u00edmar \u00fea\u00f0 vi\u00f0 merkingu <a href=\"https:\/\/ordnet.dk\/ddo\/ordbog?aselect=pendel&amp;query=pendle\">or\u00f0sins<\/a> <em>pendel <\/em>\u00ed d\u00f6nsku. Nokku\u00f0 lj\u00f3st er a\u00f0 eint\u00f6lumyndin <em>pendill <\/em>liggur \u00fearna a\u00f0 baki fleirt\u00f6lunni <em>pendlar<\/em>. En elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u00ed merkingunni 'pend\u00fall' er \u00ed <em>R\u00e9tti <\/em>1935: \u201eAl\u00fe\u00fd\u00f0uflokksforingjarnir sveiflu\u00f0ust \u00ed \u00feessari bar\u00e1ttu fram og aftur eins og pendill.\u201c<\/p>\n<p>D\u00e6mi m\u00e1 l\u00edka finna um a\u00f0 nafnor\u00f0i\u00f0 <em>pendling <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 um \u00fea\u00f0 a\u00f0 fer\u00f0ast \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt \u2013 \u201e\u00cdslendingar eru r\u00e9tt a\u00f0 fatta pendling s\u00edstemi\u00f0\u201c segir \u00e1 <em>Bland.is <\/em>2006. Reyndar eru eldri d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u00ed eil\u00edti\u00f0 annarri en n\u00e1skyldri merkingu: \u201e\u00deessar tilt\u00f6lulega reglulegu \u201ependlingar\u201c j\u00f6kulvatnanna hafa s\u00edna \u00fe\u00fd\u00f0ingu\u201c segir \u00ed <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>1946. Verkna\u00f0arheiti af s\u00f6gnum sem enda \u00e1 <em>-a\u00f0i <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 eru reyndar oftast myndu\u00f0 me\u00f0 <em>-un <\/em>og <em>pendlun <\/em>k\u00e6mi til greina. S\u00f6gnin <em>pendla <\/em>hefur veri\u00f0 t\u00f6luvert notu\u00f0 \u00ed \u00edslensku undanfarna tvo \u00e1ratugi \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru \u00e1 anna\u00f0 hundra\u00f0 d\u00e6mi um hana. Nafnor\u00f0in <em>pendill <\/em>og <em>pendling <\/em>e\u00f0a <em>pendlun <\/em>vir\u00f0ast hins vegar l\u00edti\u00f0 sem ekkert ekki hafa veri\u00f0 notu\u00f0, en sj\u00e1lfsagt er a\u00f0 nota \u00feau ef \u00fe\u00f6rf \u00feykir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c var veri\u00f0 a\u00f0 spyrja um \u00edslensk or\u00f0 sem samsv\u00f6ru\u00f0u ensku s\u00f6gninni commute og nafnor\u00f0inu commuter sem h\u00f6f\u00f0 eru um \u00fea\u00f0 a\u00f0 fer\u00f0ast reglulega milli sta\u00f0a, einkum heimilis og vinnusta\u00f0ar. \u00c1 d\u00f6nsku eru s\u00f6gnin pendle og nafnor\u00f0i\u00f0 pendler h\u00f6f\u00f0 um \u00feetta en \u00feau eru skyld nafnor\u00f0inu pend\u00fall sem hefur veri\u00f0 nota\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7546","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7546"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7547,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7546\/revisions\/7547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}