{"id":7560,"date":"2025-08-18T16:00:12","date_gmt":"2025-08-18T16:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7560"},"modified":"2025-08-19T17:46:57","modified_gmt":"2025-08-19T17:46:57","slug":"oinaanlegur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/08\/18\/oinaanlegur\/","title":{"rendered":"\u00d3\u00edn\u00e1anlegur"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g veit ekki hva\u00f0 oft \u00e9g hef rekist \u00e1 \u00fea\u00f0 \u00ed h\u00f3punum \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e1tturinn\u201c og \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c a\u00f0 hn\u00fdtt s\u00e9 \u00ed l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3\u00edn\u00e1anlegur <\/em>\u2013 \u00fea\u00f0 kalla\u00f0 \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c og \u00fev\u00ed valin hin h\u00e1\u00f0ulegustu or\u00f0. \u00de\u00f3tt \u00feetta or\u00f0 s\u00e9 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 finna \u00ed helstu or\u00f0ab\u00f3kum en kemur reyndar fyrir \u00e1 <em>N\u00fdyr\u00f0avef <\/em>\u00c1rnastofnunar \u00fear sem \u00fea\u00f0 er <a href=\"https:\/\/nyyrdi.arnastofnun.is\/nyyrdi\/3114\">sk\u00fdrt<\/a> 'a\u00f0 ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 n\u00e1 \u00ed vi\u00f0komandi'. Or\u00f0i\u00f0 er vissulega hvorki algengt n\u00e9 \u00fdkja gamalt \u2013 d\u00e6min um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru samtals a\u00f0eins sautj\u00e1n, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1991: \u201eEn r\u00edkisskattstj\u00f3ri var, \u00feennan dag [...], \u00e1 lei\u00f0 nor\u00f0ur \u00ed land \u2013 b\u00edls\u00edmalaus og \u00f3\u00edn\u00e1anlegur fyrr en seint um kv\u00f6ldi\u00f0.\u201c \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru d\u00e6min 67, um tveir \u00feri\u00f0ju af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 er vissulega nokku\u00f0 langt og \u00fea\u00f0 m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 s\u00e9 margbroti\u00f0 og ekki \u00fdkja \u00fej\u00e1lt \u2013 greinist \u00ed sex hluta: <em>\u00f3-\u00ed-n\u00e1-an-leg-ur<\/em>. En \u00fev\u00ed fer samt fjarri a\u00f0 \u00fea\u00f0 skeri sig \u00far. \u00ddmis or\u00f0 \u00ed m\u00e1linu eru alveg hli\u00f0st\u00e6\u00f0, svo sem <em>\u00f3a\u00f0finnanleg<\/em>, <em>\u00f3a\u00f0skiljanleg<\/em>, <em>\u00f3\u00e1rei\u00f0anleg<\/em>, <em>\u00f3\u00e1s\u00e6ttanleg<\/em>, <em>\u00f3fr\u00e1v\u00edkjanleg<\/em>, <em>\u00f3fyrirsj\u00e1anleg<\/em>, <em>\u00f3umdeilanleg<\/em>, <em>\u00f3umfl\u00fdjanleg<\/em>, <em>\u00f3vi\u00f0r\u00e1\u00f0anleg<\/em>, <em>\u00f3yfirst\u00edganleg<\/em> \u2013 h\u00e9r er l\u00fdsingaror\u00f0sendingu sleppt \u00fev\u00ed a\u00f0 flest \u00feessara or\u00f0a geta einnig veri\u00f0 atviksor\u00f0 og enda \u00fe\u00e1 \u00e1 <em>-a<\/em>. \u00deessi t\u00edu or\u00f0 eru \u00f6ll mj\u00f6g algeng \u2013 um hvert \u00feeirra eru a.m.k. tv\u00f6 \u00fe\u00fasund d\u00e6mi b\u00e6\u00f0i \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, og \u00f6ll eru \u00feau fr\u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld e\u00f0a eldri nema<em> \u00f3umdeilanleg <\/em>(1933) og <em>\u00f3\u00e1s\u00e6ttanleg <\/em>(1979). Margir tugir sjaldg\u00e6fari or\u00f0a til vi\u00f0b\u00f3tar fylgja sama mynstri.<\/p>\n<p>\u00d6ll \u00feessi or\u00f0 eru bygg\u00f0 upp \u00e1 sama h\u00e1tt \u2013fyrst er neitunarforskeyti\u00f0 <em>\u00f3\u00ad-<\/em>, s\u00ed\u00f0an kemur forsetning, \u00fe\u00e1 sagnstofn, s\u00ed\u00f0an n\u00e1tengdu vi\u00f0skeytin <em>-an- <\/em>og <em>-leg-<\/em>, og a\u00f0 lokum ending l\u00fdsingaror\u00f0s e\u00f0a atviksor\u00f0s. Forsetningin og s\u00f6gnin mynda merkingarlega heild \u2013 <em>finna a\u00f0<\/em>, <em>v\u00edkja fr\u00e1<\/em>, <em>n\u00e1 \u00ed <\/em>o.s.frv., og einnig hangir <em>an-leg <\/em>saman og merkir 'sem h\u00e6gt er a\u00f0'. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 <em>\u00f3\u00edn\u00e1anlegur <\/em>getur ekki veri\u00f0 ger\u00f0 or\u00f0sins \u2013 \u00fea\u00f0 er yfirleitt ekki ger\u00f0 athugasemd vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0 sem eru myndu\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt. Fr\u00e1 \u00fev\u00ed er \u00fe\u00f3 ein undantekning: \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g oft amast vi\u00f0 or\u00f0inu <em>\u00f3\u00e1s\u00e6ttanlegur <\/em>eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/01\/asaettanlegt-og-oasaettanlegt\/\">skrifa\u00f0<\/a> um. \u00dea\u00f0 eina sem greinir \u00fea\u00f0 or\u00f0 fr\u00e1 hinum, sem almenn s\u00e1tt er um, er aldurinn \u2013 elsta d\u00e6mi um <em>\u00f3\u00e1s\u00e6ttanlegur <\/em>er fr\u00e1 1979.<\/p>\n<p>Einhverjum kynni a\u00f0 detta \u00ed hug a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem trufla\u00f0i m\u00e1lnotendur vi\u00f0 or\u00f0in <em>\u00f3\u00e1s\u00e6ttanlegur <\/em>og <em>\u00f3\u00edn\u00e1anlegur <\/em>v\u00e6ri a\u00f0 \u00feau byrja \u00e1 tveimur brei\u00f0um s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0um \u00ed r\u00f6\u00f0. En sama gildir um hi\u00f0 algenga or\u00f0 <em>\u00f3\u00e1rei\u00f0anlegur<\/em>, sem og or\u00f0 eins og <em>\u00f3\u00e1\u00fereifanlegur <\/em>o.fl. sem aldrei er amast vi\u00f0. Ni\u00f0ursta\u00f0an er sem s\u00e9 s\u00fa a\u00f0 eina hugsanlega \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 or\u00f0in <em>\u00f3\u00e1s\u00e6ttanlegur <\/em>og <em>\u00f3\u00edn\u00e1anlegur <\/em>er ungur aldur \u00feeirra \u2013 margir m\u00e1lnotendur sem hafa ekki alist upp me\u00f0 \u00feau \u00ed m\u00e1lumhverfi s\u00ednu f\u00falsa vi\u00f0 \u00feeim \u00feess vegna. \u00dea\u00f0 er \u00fat af fyrir sig skiljanlegt a\u00f0 n\u00fd or\u00f0 komi f\u00f3lki sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir, en \u00feegar um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a or\u00f0 sem eru myndu\u00f0 \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 reglur m\u00e1lsins og eiga s\u00e9r fj\u00f6lmargar hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00feeim, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 kalla \u00feau \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g veit ekki hva\u00f0 oft \u00e9g hef rekist \u00e1 \u00fea\u00f0 \u00ed h\u00f3punum \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e1tturinn\u201c og \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c a\u00f0 hn\u00fdtt s\u00e9 \u00ed l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 \u00f3\u00edn\u00e1anlegur \u2013 \u00fea\u00f0 kalla\u00f0 \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c og \u00fev\u00ed valin hin h\u00e1\u00f0ulegustu or\u00f0. \u00de\u00f3tt \u00feetta or\u00f0 s\u00e9 \u00ed Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls er \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 finna \u00ed helstu or\u00f0ab\u00f3kum en kemur reyndar fyrir \u00e1 N\u00fdyr\u00f0avef [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7560","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7560","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7560"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7564,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7560\/revisions\/7564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}