{"id":7577,"date":"2025-08-24T17:12:21","date_gmt":"2025-08-24T17:12:21","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7577"},"modified":"2025-08-24T21:57:51","modified_gmt":"2025-08-24T21:57:51","slug":"hvernig-drogum-vid-ur-malfarslegum-stettamun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/08\/24\/hvernig-drogum-vid-ur-malfarslegum-stettamun\/","title":{"rendered":"Hvernig dr\u00f6gum vi\u00f0 \u00far m\u00e1lfarslegum st\u00e9ttamun?"},"content":{"rendered":"<p>\u00dev\u00ed er i\u00f0ulega haldi\u00f0 fram a\u00f0 m\u00e1lfarslei\u00f0r\u00e9ttingar og m\u00e1lv\u00f6ndunarstefna, ekki s\u00edst \u00ed kennslu, s\u00e9 til \u00feess falli\u00f0 a\u00f0 draga \u00far m\u00e1lfarslegum st\u00e9ttamun vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 komi \u00f6llum \u00e1 sama stig \u2013 lyfti \u00feeim upp sem ekki hafi alist upp vi\u00f0 \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c og \u00fea\u00f0 komi s\u00e9r vel fyrir nemendur a\u00f0 l\u00e6ra a\u00f0 for\u00f0ast \u201em\u00e1lvillur\u201c \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear me\u00f0 s\u00e9 ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota m\u00e1lfar \u00feeirra gegn \u00feeim. \u00deetta kann a\u00f0 hlj\u00f3ma vel en veruleikinn er \u00fev\u00ed mi\u00f0ur annar. \u00dea\u00f0 m\u00e1lfar sem allir nemendur \u00e1ttu a\u00f0 tileinka s\u00e9r var nefnilega ekki m\u00e1lfar \u00feeirra sem minna m\u00e1ttu s\u00edn, ekki m\u00e1lfar verkaf\u00f3lks e\u00f0a sj\u00f3manna. B\u00f6rn \u00far \u00feeim h\u00f3pum voru \u00fev\u00ed mun verr sett \u2013 \u00feurftu a\u00f0 leggja miki\u00f0 \u00e1 sig til a\u00f0 tileinka s\u00e9r hi\u00f0 vi\u00f0urkennda m\u00e1lfar sem b\u00f6rn betur settra foreldra h\u00f6f\u00f0u drukki\u00f0 \u00ed sig me\u00f0 m\u00f3\u00f0urmj\u00f3lkinni.<\/p>\n<p>En \u00fear fyrir utan var \u00fea\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 ekki \u00feannig a\u00f0 \u00f6ll b\u00f6rn sem t\u00f6lu\u00f0u \u201erangt m\u00e1l\u201c hef\u00f0u t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 n\u00e1 valdi \u00e1 \u00fev\u00ed sem taldist \u201er\u00e9tt\u201c. \u00dea\u00f0 voru fyrst og fremst b\u00f6rn \u00ed \u201eg\u00f3\u00f0um\u201c bekkjum \u00ed \u201eg\u00f3\u00f0um\u201c sk\u00f3lum, einkum \u00feau sem f\u00f3ru \u00ed menntask\u00f3la \u00a0\u2013 og \u00fear voru b\u00f6rn af l\u00e6gri stigum miklu s\u00ed\u00f0ur. \u00dear a\u00f0 auki f\u00f3lst kennslan \u00e1\u00f0ur fyrr ekki bara \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 venja nemendur af \u201em\u00e1lvillum\u201c, heldur einnig \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vara vi\u00f0 \u00feeim, m.a. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 gefa \u00feeim fr\u00e1hrindandi heiti eins og \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdki\u201c og \u201efl\u00e1m\u00e6li\u201c. Auk \u00feess a\u00f0 kenna m\u00e1l hinna betur settu sem \u201er\u00e9tt\u201c f\u00f3lst \u00ed \u00feessu a\u00f0 ali\u00f0 var \u00e1 ford\u00f3mum gagnvart \u00feeim sem notu\u00f0u tiltekin afbrig\u00f0i sem talin voru \u201em\u00e1lvillur\u201c \u2013 gefi\u00f0 var \u00ed skyn e\u00f0a sagt berum or\u00f0um a\u00f0 \u00feau v\u00e6ru \u00e1 einhvern h\u00e1tt \u00f3mennta\u00f0ri e\u00f0a heimskari.<\/p>\n<p>\u00deetta m\u00e1 gl\u00f6gglega sj\u00e1 \u00e1 \u00feeim fj\u00f6lm\u00f6rgu gildishl\u00f6\u00f0nu or\u00f0um sem notu\u00f0 voru um m\u00e1l sem ekki \u00fe\u00f3tti \u201er\u00e9tt\u201c \u2013 or\u00f0um eins og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1lvilla&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1lvilla<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1ll%C3%BDti&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1ll\u00fdti<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1lskemmd&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1lskemmd<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1lspj%C3%B6ll&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1lspj\u00f6ll<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1lspilling&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1lspilling<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1lfirra&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1lfirra<\/em><\/a>, og fleiri \u00ed sama d\u00far. F\u00f3lk var sagt tala <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=alm%C3%BAgam%C3%A1l&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>alm\u00fagam\u00e1l<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/16728805\"><em>g\u00f6tum\u00e1l<\/em><\/a> e\u00f0a jafnvel <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=skr%C3%ADlm%C3%A1l&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>skr\u00edlm\u00e1l<\/em><\/a>, vera <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=m%C3%A1ls%C3%B3%C3%B0i&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e1ls\u00f3\u00f0ar<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=%C3%BE%C3%A1gufallssj%C3%BAkur&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>\u00fe\u00e1gufallsj\u00fakt<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=hlj%C3%B3%C3%B0villtur&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>hlj\u00f3\u00f0villt<\/em><\/a>, <em><a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=fl%C3%A1m%C3%A6ltur&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\">fl\u00e1<\/a><\/em><a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=fl%C3%A1m%C3%A6ltur&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>m\u00e6lt<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=gorm%C3%A6ltur&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>gorm\u00e6lt<\/em><\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=latm%C3%A6lt&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false\"><em>latm\u00e6lt<\/em><\/a>, og meintum hn\u00f6krum \u00e1 m\u00e1lfari \u00feess var l\u00edkt vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2860832?iabr=on#page\/n6\/mode\/1up\">l\u00fas \u00ed h\u00f6f\u00f0i<\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3295752?iabr=on#page\/n13\/mode\/1up\/\">falskan s\u00f6ng<\/a> og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1624978?iabr=on#page\/n15\/mode\/1up\">illgresi<\/a>. \u00dea\u00f0 kom jafnvel fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri nota\u00f0 gegn stj\u00f3rnm\u00e1lam\u00f6nnum \u00ed p\u00f3lit\u00edskri umr\u00e6\u00f0u a\u00f0 \u00feeir v\u00e6ru \u201e<a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/?lthing=66&amp;rnr=93\">hlj\u00f3\u00f0villtir<\/a>\u201c e\u00f0a \u201e<a href=\"https:\/\/stundin.is\/grein\/5788\/\">\u00fe\u00e1gufallssj\u00fakir<\/a>\u201c. I\u00f0ulega voru hin ford\u00e6mdu atri\u00f0i tengd vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3642984?iabr=on#page\/n4\/mode\/1up\/\">leti<\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1582098?iabr=on#page\/n4\/mode\/1up\/\">seinf\u00e6rni \u00ed n\u00e1mi<\/a>, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1426864?iabr=on#page\/n13\/mode\/1up\/\">greindarskort<\/a> \u2013 og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1070040?iabr=on#page\/n5\/mode\/1up\/\">Reykjav\u00edk<\/a>. Einstrengingsleg m\u00e1lv\u00f6ndun lei\u00f0ir af s\u00e9r ford\u00f3ma og stu\u00f0lar a\u00f0 m\u00e1lfarslegri st\u00e9ttaskiptingu.<\/p>\n<p>Vissulega hefur dregi\u00f0 \u00far \u00feessum ford\u00f3mum en \u00feeir lifa \u00fe\u00f3 enn g\u00f3\u00f0u l\u00edfi, a.m.k. hj\u00e1 okkur sem \u00f3lumst upp vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1 seinni hluta s\u00ed\u00f0ustu aldar. \u00deetta er svo dj\u00fapr\u00e6tt \u00ed okkur \u2013 \u00e9g segi fyrir mig a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 hafa h\u00e1\u00f0 langa innri bar\u00e1ttu vi\u00f0 m\u00edna ford\u00f3ma, og r\u00edkan vilja til a\u00f0 losna vi\u00f0 \u00fe\u00e1, kippist \u00e9g enn vi\u00f0 \u00feegar \u00e9g heyri <em>m\u00e9r langar <\/em>e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt og \u00e1 erfitt me\u00f0 mig a\u00f0 setja m\u00e6landann ekki \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt sk\u00f6r l\u00e6gra \u00ed huga m\u00e9r. \u00deess vegna skil \u00e9g vel a\u00f0 f\u00f3lki \u00e1 m\u00ednum aldri \u2013 sem er \u00e1berandi \u00ed h\u00f3pi \u00feeirra sem gagnr\u00fdna m\u00e1lfar annarra \u2013 finnist agalegt a\u00f0 \u00fev\u00ed s\u00e9 haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekkert athugavert vi\u00f0 margt af \u00fev\u00ed sem vi\u00f0 \u00f3lumst upp vi\u00f0 a\u00f0 v\u00e6ru \u201em\u00e1lvillur\u201c sem \u00e6tti a\u00f0 for\u00f0ast eins og heitan eldinn og b\u00e6ru vott um menntunar- e\u00f0a g\u00e1fnaskort.<\/p>\n<p>En ef vi\u00f0 viljum \u00ed raun og veru draga \u00far m\u00e1lfarslegri st\u00e9ttaskiptingu og gera \u00f6ll jafnsett m\u00e1lfarslega s\u00e9\u00f0 \u2013 sem er sannarlega gott og g\u00f6fugt markmi\u00f0 \u2013 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 ekki gert \u00e1 \u00feann h\u00e1tt a\u00f0 halda dau\u00f0ahaldi \u00ed g\u00f6mul vi\u00f0mi\u00f0 um \u201er\u00e9tt\u201c og \u201erangt\u201c og kalla \u00fea\u00f0 \u201em\u00e1lvillur\u201c sem er e\u00f0lilegt m\u00e1l verulegs hluta \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. Vi\u00f0 munum auglj\u00f3slega aldrei geta \u00fatr\u00fdmt <em>\u00e9g vill<\/em>,<em> m\u00e9r hlakkar til<\/em> og fj\u00f6lm\u00f6rgum \u00f6\u00f0rum \u201em\u00e1lvillum\u201c. En sem betur fer er til \u00f6nnur lei\u00f0 sem er v\u00e6nlegri til \u00e1rangurs \u00ed bar\u00e1ttu gegn m\u00e1lfarslegri st\u00e9ttaskiptingu. H\u00fan er s\u00fa a\u00f0 auka umbur\u00f0arlyndi f\u00f3lks gagnvart tilbrig\u00f0um \u00ed m\u00e1li \u2013 vi\u00f0urkenna a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum ekki \u00f6ll a\u00f0 tala eins, og m\u00e1l sumra er ekki \u201ebetra\u201c e\u00f0a \u201er\u00e9ttara\u201c en m\u00e1l annarra. \u00deannig vinnum vi\u00f0 gegn m\u00e1lfarslegum st\u00e9ttamun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dev\u00ed er i\u00f0ulega haldi\u00f0 fram a\u00f0 m\u00e1lfarslei\u00f0r\u00e9ttingar og m\u00e1lv\u00f6ndunarstefna, ekki s\u00edst \u00ed kennslu, s\u00e9 til \u00feess falli\u00f0 a\u00f0 draga \u00far m\u00e1lfarslegum st\u00e9ttamun vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 komi \u00f6llum \u00e1 sama stig \u2013 lyfti \u00feeim upp sem ekki hafi alist upp vi\u00f0 \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c og \u00fea\u00f0 komi s\u00e9r vel fyrir nemendur a\u00f0 l\u00e6ra a\u00f0 for\u00f0ast \u201em\u00e1lvillur\u201c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7577","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7577","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7577"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7581,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7577\/revisions\/7581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}