{"id":7627,"date":"2025-09-16T10:38:53","date_gmt":"2025-09-16T10:38:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7627"},"modified":"2025-09-16T10:38:53","modified_gmt":"2025-09-16T10:38:53","slug":"innvidaskuld-vid-islenskuna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/09\/16\/innvidaskuld-vid-islenskuna\/","title":{"rendered":"Innvi\u00f0askuld vi\u00f0 \u00edslenskuna"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir nokkru f\u00f3rum vi\u00f0 a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 hef\u00f0um vanr\u00e6kt a\u00f0 byggja upp \u00fdmsa mikilv\u00e6ga innvi\u00f0i samf\u00e9lagsins e\u00f0a halda \u00feeim vi\u00f0, og \u00fe\u00e1 var\u00f0 til or\u00f0i\u00f0 <em>innvi\u00f0askuld<\/em>. Elstu d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 eru fr\u00e1 2018 en s\u00ed\u00f0an hefur \u00fea\u00f0 brei\u00f0st mj\u00f6g \u00fat og er n\u00e1nast or\u00f0i\u00f0 t\u00edskuor\u00f0. Stundum hefur veri\u00f0 reynt a\u00f0 leggja mat \u00e1 \u00feessa skuld og \u00ed n\u00fdlegri <a href=\"https:\/\/www.si.is\/media\/_eplica-uppsetning\/SI-Innvidaskyrsla-2025-opnur-fin.pdf\">sk\u00fdrslu<\/a> Samtaka i\u00f0na\u00f0arins er h\u00fan metin \u00e1 680 milljar\u00f0a, en \u00fear er eing\u00f6ngu v\u00edsa\u00f0 til efnislegra innvi\u00f0a svo sem vegakerfis, fr\u00e1veitna, fasteigna o.s.frv. En vi\u00f0 st\u00f6ndum l\u00edka \u00ed innvi\u00f0askuld vi\u00f0 \u00f3efnisleg kerfi samf\u00e9lagsins svo sem heilbrig\u00f0iskerfi og menntakerfi, og \u00fea\u00f0 er ekki s\u00ed\u00f0ur nau\u00f0synlegt a\u00f0 grei\u00f0a inn \u00e1 \u00fe\u00e1 skuld. Einnig hefur veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/visbending.is\/greinar\/innvidaskuld-vid-skapandi-greinar\/\">bent \u00e1<\/a> innvi\u00f0askuld vi\u00f0 skapandi greinar og \u00edslenska menningu.<\/p>\n<p>En einn er s\u00e1 innvi\u00f0ur sem hefur oftast gleymst \u00ed \u00feessari umr\u00e6\u00f0u \u00fe\u00f3tt hann s\u00e9 \u00ed raun forsenda fyrir tilvist \u00edslensks samf\u00e9lags. \u00dea\u00f0 er \u00edslenskan. \u00deess vegna var \u00e1n\u00e6gjulegt a\u00f0 lesa <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20252773953d\/samfelagslega-mikilvaeg-innvidafjarfesting-ad-efla-islenska-tungu\">vi\u00f0tal<\/a> <em>V\u00edsis <\/em>vi\u00f0 H\u00f6llu Hrund Logad\u00f3ttur al\u00feingismann \u00fear sem h\u00fan bendir \u00e1 a\u00f0 \u201etungum\u00e1li\u00f0 s\u00e9 einn af mikilv\u00e6gustu innvi\u00f0um samf\u00e9lagsins sem huga ver\u00f0i a\u00f0\u201c og \u201evill a\u00f0 \u00feingheimur hugsi um \u00edslenska tungu me\u00f0 sama h\u00e6tti og hann hugsar um innvi\u00f0i \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 samg\u00f6ngur og orkum\u00e1l\u201c. \u00deetta er meginatri\u00f0i. \u00cdslenskan er ekki einungis mikilv\u00e6gasta samskiptat\u00e6ki okkar og menningarmi\u00f0lari, heldur grundvallar\u00fe\u00e1ttur \u00ed sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i okkar og \u00fej\u00f3\u00f0ar\u00edmynd \u2013 bur\u00f0ar\u00e1s samf\u00e9lagsins. Ef brestir koma \u00ed \u00feann innvi\u00f0 er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 samf\u00e9lagi\u00f0 fari s\u00f6mu lei\u00f0.<\/p>\n<p>N\u00fd r\u00edkisstj\u00f3rn hefur lagt \u00e1herslu \u00e1 mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 vinna \u00e1 innvi\u00f0askuldinni og segist vera byrju\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed. \u00cd lj\u00f3si \u00feess sk\u00fdtur sk\u00f6kku vi\u00f0 a\u00f0 \u00ed fj\u00e1rlagafrumvarpi n\u00e6sta \u00e1rs er \u00a0<a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/09\/08\/skertar-fjarveitingar-til-islenskunnar\/\">lagt til<\/a> a\u00f0 \u00feeim grei\u00f0slum inn \u00e1 innvi\u00f0askuld vi\u00f0 \u00edslenskuna sem fyrri r\u00edkisstj\u00f3rn h\u00f3f \u00ed fj\u00e1rl\u00f6gum \u00feessa \u00e1rs skuli n\u00fa h\u00e6tt. Erlendum r\u00edkisborgurum \u00e1 \u00cdslandi hefur fj\u00f6lga\u00f0 um fimmt\u00edu \u00fe\u00fasund undanfarinn \u00e1ratug \u2013 \u00far um 10% upp \u00ed um 20% \u00edb\u00faa. \u00deetta eru ekki \u00f3magar \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0inni \u2013 atvinnu\u00fe\u00e1tttaka \u00feeirra er mj\u00f6g mikil, og vi\u00f0 \u00feurfum \u00e1 \u00feeim a\u00f0 halda. En inngilding svo fj\u00f6lmenns h\u00f3ps \u00ed samf\u00e9lagi\u00f0, \u00fear \u00e1 me\u00f0al \u00edslenskukennsla, er risast\u00f3rt verkefni sem ekki ver\u00f0ur hrist fram \u00far erminni og fr\u00e1leitt a\u00f0 l\u00e6kka fj\u00e1rveitingar til \u00feessa m\u00e1laflokks \u00fe\u00f3tt dregi\u00f0 hafi \u00far f\u00f3lksstraumi til landsins \u00ed fyrra.<\/p>\n<p>\u00c9g tr\u00fai ekki \u00f6\u00f0ru en a\u00f0 \u00ed me\u00f0f\u00f6rum Al\u00feingis ver\u00f0i umr\u00e6dd l\u00e6kkun \u00e1 framl\u00f6gum til \u00edslenskukennslu og inngildingar afturk\u00f6llu\u00f0. En \u00fea\u00f0 er ekki n\u00f3g \u2013 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 b\u00e6ta verulega \u00ed. \u00cd <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/en\/publications\/skills-and-labour-market-integration-of-immigrants-and-their-children-in-iceland_96adc300-en\/full-report.html\">sk\u00fdrslu OECD um m\u00e1lefni innflytjenda \u00e1 \u00cdslandi<\/a> sem birt var fyrir \u00e1ri kom fram a\u00f0 fj\u00e1rveitingar til kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls (mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 fj\u00f6lda innflytjenda) eru ekki nema brot af \u00fev\u00ed sem \u00f6nnur Nor\u00f0url\u00f6nd verja til kennslu \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0tungum s\u00ednum, og \u00fea\u00f0 endurspeglast \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 hlutfall innflytjenda sem telur sig hafa s\u00e6milega f\u00e6rni \u00ed tungum\u00e1li landsins \u00fear sem \u00feeir b\u00faa er hvergi l\u00e6gra en \u00e1 \u00cdslandi. Innvi\u00f0askuld okkar vi\u00f0 \u00edslenskuna felst ekki s\u00edst \u00ed \u00feessu \u2013 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 verja miklu meira f\u00e9 til \u00feess a\u00f0 gera hana a\u00f0 sameign allra sem h\u00e9r b\u00faa.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 \u00feurfum samt a\u00f0 varast \u00f3m\u00e1lefnalega mismunun \u00e1 grundvelli \u00edslenskukunn\u00e1ttu, og g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 l\u00e1ta skort \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu ekki bitna \u00e1 f\u00f3lki. En \u00fea\u00f0 \u00e1 ekkert skylt vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0rembu a\u00f0 telja mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00feau sem h\u00e9r b\u00faa l\u00e6ri \u00edslensku. \u00dea\u00f0 er \u00f6llum \u00ed hag. Skortur \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu veldur \u00fev\u00ed i\u00f0ulega a\u00f0 ver\u00f0m\u00e6t \u00feekking og kunn\u00e1tta innflytjenda n\u00fdtist ekki heldur sitja \u00feeir fastir \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum og b\u00f6rn \u00feeirra eru \u00ed mikilli h\u00e6ttu a\u00f0 falla brott \u00far n\u00e1mi vegna \u00f3fulln\u00e6gjandi \u00edslenskukunn\u00e1ttu. Skortur \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu lei\u00f0ir l\u00edka til \u00feess a\u00f0 innflytjendur taka l\u00edtinn \u00fe\u00e1tt \u00ed almennri \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsumr\u00e6\u00f0u og \u00fe\u00e1tttaka \u00feeirra \u00ed kosningum er mun minni en innf\u00e6ddra. \u00cd lj\u00f3si h\u00e1s hlutfalls innflytjenda er \u00feetta vitaskuld alvarlegt fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i \u00ed landinu.<\/p>\n<p>Fj\u00f6lgun innflytjenda skall fremur skyndilega \u00e1 og hefur veri\u00f0 mj\u00f6g \u00f6r og vi\u00f0 \u00e1ttu\u00f0um okkur ekki \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 nau\u00f0synlegt v\u00e6ri a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 henni \u2013 og vorum l\u00edka vanb\u00fain til \u00feess. En n\u00fa hefur margoft veri\u00f0 bent \u00e1, b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri sk\u00fdrslu OECD og v\u00ed\u00f0ar, a\u00f0 sta\u00f0an er alvarleg og \u00edslenskan er \u00e1 undanhaldi. Vi\u00f0 h\u00f6fum \u00feess vegna enga afs\u00f6kun fyrir \u00fev\u00ed lengur a\u00f0 l\u00e1ta reka \u00e1 rei\u00f0anum. Eftir \u00fev\u00ed sem lengri t\u00edmi l\u00ed\u00f0ur \u00e1n \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 sinnum \u00feessum m\u00e1lum minnka l\u00edkurnar \u00e1 a\u00f0 innflytjendur sj\u00e1i \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0a til samf\u00e9l\u00f6g \u00fear sem \u00edslenskan ver\u00f0ur \u00ed raun \u00f3\u00fe\u00f6rf. Til skamms t\u00edma er kannski \u00fe\u00e6gilegast og \u00f3d\u00fdrast fyrir okkur a\u00f0 stinga h\u00f6f\u00f0inu \u00ed sandinn \u2013 en viljum vi\u00f0 \u00fea\u00f0? N\u00fa reynir \u00e1 Al\u00feingi og r\u00edkisstj\u00f3rn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir nokkru f\u00f3rum vi\u00f0 a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 hef\u00f0um vanr\u00e6kt a\u00f0 byggja upp \u00fdmsa mikilv\u00e6ga innvi\u00f0i samf\u00e9lagsins e\u00f0a halda \u00feeim vi\u00f0, og \u00fe\u00e1 var\u00f0 til or\u00f0i\u00f0 innvi\u00f0askuld. Elstu d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 eru fr\u00e1 2018 en s\u00ed\u00f0an hefur \u00fea\u00f0 brei\u00f0st mj\u00f6g \u00fat og er n\u00e1nast or\u00f0i\u00f0 t\u00edskuor\u00f0. Stundum hefur veri\u00f0 reynt a\u00f0 leggja [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7627","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7627"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7628,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7627\/revisions\/7628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}