{"id":7639,"date":"2025-09-23T15:52:53","date_gmt":"2025-09-23T15:52:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7639"},"modified":"2025-09-23T15:53:17","modified_gmt":"2025-09-23T15:53:17","slug":"umsogn-um-frumvarp-til-fjarlaga-fyrir-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/09\/23\/umsogn-um-frumvarp-til-fjarlaga-fyrir-2026\/","title":{"rendered":"Ums\u00f6gn um frumvarp til fj\u00e1rlaga fyrir 2026"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/en\/publications\/skills-and-labour-market-integration-of-immigrants-and-their-children-in-iceland_96adc300-en\/full-report.html\">sk\u00fdrslu OECD um m\u00e1lefni innflytjenda \u00e1 \u00cdslandi<\/a> sem birt var fyrir \u00e1ri kom fram a\u00f0 hlutfall innflytjenda \u00ed r\u00edkjum OECD sem telja sig hafa s\u00e6milega f\u00e6rni \u00ed tungum\u00e1li landsins \u00fear sem \u00feeir b\u00faa er hvergi l\u00e6gra en \u00e1 \u00cdslandi \u2013 innan vi\u00f0 20%, en t\u00e6p 45% \u00ed Finnlandi, t\u00e6p 50% \u00ed Danm\u00f6rku, um 55% \u00ed Noregi og um 60% \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0, en me\u00f0altali\u00f0 \u00ed r\u00edkjum OECD er t\u00e6p 60%. \u00deetta er vitaskuld \u00f3vi\u00f0unandi me\u00f0 \u00f6llu en endurspeglar \u00fea\u00f0 a\u00f0 fj\u00e1rveitingar til kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls (mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 fj\u00f6lda innflytjenda) eru ekki nema brot af \u00fev\u00ed sem \u00f6nnur Nor\u00f0url\u00f6nd verja til kennslu \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0tungum s\u00ednum. \u00cd sk\u00fdrslunni er hvatt til \u00feess a\u00f0 opinberar fj\u00e1rveitingar til \u00edslenskukennslu innflytjenda ver\u00f0i st\u00f3rh\u00e6kka\u00f0ar og umfang kennslunnar auki\u00f0, sem og g\u00e6\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00cd stefnuyfirl\u00fdsingu r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar fr\u00e1 21. desember 2024 segir m.a.: \u201eR\u00edkisstj\u00f3rnin mun hl\u00faa a\u00f0 \u00edslenskri tungu og menningararfi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar [...]\u201c, \u201eL\u00f6g\u00f0 ver\u00f0ur \u00e1hersla \u00e1 \u00edslenskukennslu [\u2026].\u201c \u201eSty\u00f0ja \u00fearf sk\u00f3lakerfi\u00f0 til a\u00f0 [\u2026] tryggja inngildingu barna sem ekki hafa \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li [\u2026]\u201c og \u201e[I]nnflytjendur f\u00e1i t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku og taka virkan \u00fe\u00e1tt \u00ed samf\u00e9laginu.\u201c \u00deess hef\u00f0i m\u00e1tt v\u00e6nta a\u00f0 \u00feessara markmi\u00f0a s\u00e6i sta\u00f0 \u00ed fyrsta fj\u00e1rlagafrumvarpi r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar og auki\u00f0 v\u00e6ri myndarlega vi\u00f0 f\u00e9 til kennslu \u00ed \u00edslensku sem \u00f6\u00f0ru m\u00e1li, \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 till\u00f6gur \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri sk\u00fdrslu OECD. En \u00fev\u00ed er ekki a\u00f0 heilsa \u2013 \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti. Samkv\u00e6mt frumvarpinu mun f\u00e9 til kennslunnar minnka verulega \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 aukast.<\/p>\n<p>\u00deetta kemur sk\u00fdrast fram \u00ed li\u00f0 22.20, \u201eFramhaldsfr\u00e6\u00f0sla og menntun \u00f3flokku\u00f0 \u00e1 sk\u00f3lastig\u201c. Undir \u00feeim li\u00f0 sag\u00f0i \u00ed fj\u00e1rl\u00f6gum \u00feessa \u00e1rs: \u201eFj\u00e1rheimild m\u00e1laflokksins er aukin t\u00edmabundi\u00f0 um 250 m.kr. til eflingar \u00edslenskukennslu fyrir \u00fatlendinga.\u201c En \u00ed n\u00fdja frumvarpinu segir: \u201eFj\u00e1rheimild m\u00e1laflokksins l\u00e6kkar um 250 m.kr. vegna t\u00edmabundinna verkefna sem falla ni\u00f0ur.\u201c Ekki kemur fram hver \u00feessi t\u00edmabundnu verkefni s\u00e9u en auglj\u00f3st er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er \u00e1\u00f0urnefnd aukning \u2013 li\u00f0urinn \u201e\u00cdslenskukennsla fyrir \u00fatlendinga\u201c l\u00e6kkar \u00far 564,4 millj\u00f3num kr\u00f3na \u00ed 360,7 millj\u00f3nir kr\u00f3na. \u00de\u00f3tt fj\u00e1rveitingin \u00e1 \u00feessu \u00e1ri hafi veri\u00f0 \u201et\u00edmabundin\u201c er verkefni\u00f0 \u00fea\u00f0 vitaskuld ekki \u2013 \u00fatlendingum \u00e1 \u00cdslandi hefur ekki f\u00e6kka\u00f0 og \u00fea\u00f0 er ekki b\u00fai\u00f0 a\u00f0 kenna \u00feeim \u00edslensku.<\/p>\n<p>Undir li\u00f0 29.70, \u201eM\u00e1lefni innflytjenda og fl\u00f3ttamanna\u201c segir: \u201eFj\u00e1rheimild m\u00e1laflokksins l\u00e6kkar um 150 m.kr. Um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a t\u00edmabundna fj\u00e1rheimild vegna a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlunar um inngildingu innflytjenda og fl\u00f3ttamanna sem fellur n\u00fa ni\u00f0ur.\u201c \u00deegar \u00feessar 150 millj\u00f3nir komu inn \u00ed fj\u00e1rl\u00f6gum \u00feessa \u00e1rs var \u00fea\u00f0 til a\u00f0 hrinda \u00ed framkv\u00e6md <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/efst-a-baugi\/frettir\/stok-frett\/2024\/02\/20\/Heildarsyn-i-utlendingamalum\/\">a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun<\/a> fyrri r\u00edkisstj\u00f3rnar um inngildingu innflytjenda og fl\u00f3ttaf\u00f3lks \u00ed \u00edslenskt samf\u00e9lag. Vitanlega gerist sl\u00edkt ekki \u00e1 einu \u00e1ri og \u00feess vegna fr\u00e1leitt a\u00f0 fj\u00e1rveitingin haldist ekki \u00e1fram. Vissulega t\u00f3k \u00feessi a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun til margra \u00fe\u00e1tta og \u00f3v\u00edst a\u00f0 miki\u00f0 af \u00fev\u00ed f\u00e9 sem \u00e6tla\u00f0 var til hennar hafi fari\u00f0 beinl\u00ednis \u00ed \u00edslenskukennslu, en hvers kyns a\u00f0rar a\u00f0ger\u00f0ir til inngildingar styrkja l\u00edka \u00edslenskuna.<\/p>\n<p>N\u00fa eru r\u00famlega \u00e1ttat\u00edu \u00fe\u00fasund erlendir r\u00edkisborgarar \u00e1 \u00cdslandi og hefur fj\u00f6lga\u00f0 um \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00fe\u00fasund \u00e1 fimm \u00e1rum og um fimmt\u00e1n \u00fe\u00fasund s\u00ed\u00f0ustu tv\u00f6 og h\u00e1lft \u00e1r. \u00cdslenskukennsla og inngilding \u00feessa fj\u00f6lda er ekkert \u00e1hlaupaverk sem h\u00e6gt er a\u00f0 afgrei\u00f0a \u00e1 einu \u00e1ri eins og \u00f6llum sem hafa snefil af \u00feekkingu og skilningi \u00e1 tungum\u00e1lan\u00e1mi hl\u00fdtur a\u00f0 vera lj\u00f3st. A\u00f0 l\u00e6ra n\u00fdtt tungum\u00e1l er langt\u00edmaverkefni, ekki s\u00edst fyrir f\u00f3lk sem er \u00ed fullri vinnu eins og \u00feorri innflytjenda er. \u00deess vegna er dapurleg skamms\u00fdni hj\u00e1 stj\u00f3rnv\u00f6ldum a\u00f0 st\u00f3rl\u00e6kka framl\u00f6g til \u00edslenskukennslu og inngildingar og fur\u00f0ulegt skilningsleysi a\u00f0 halda a\u00f0 t\u00edmabundin framl\u00f6g til eins \u00e1rs hafi leyst vandann. \u00c9g hef miklar \u00e1hyggjur af \u00fev\u00ed a\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1laf\u00f3lk \u00e1tti sig ekki \u00e1 \u00feessu.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nokku\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 f\u00f3lki me\u00f0 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l en \u00edslensku mun enn fara fj\u00f6lgandi \u00e1 n\u00e6stu \u00e1ratugum. Atvinnurekendur kalla eftir meira vinnuafli \u2013 fj\u00f3r\u00f0ungur f\u00f3lks \u00e1 vinnumarka\u00f0i er n\u00fa af erlendum uppruna og \u00fev\u00ed hefur veri\u00f0 sp\u00e1\u00f0 a\u00f0 eftir 20-30 \u00e1r ver\u00f0i hlutfalli\u00f0 allt a\u00f0 helmingur. \u00de\u00f3tt \u00feessir innflytjendur eigi f\u00e6stir ensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li er enskan samskiptam\u00e1l milli okkar og \u00feeirra, og einnig innbyr\u00f0is milli f\u00f3lks af mismunandi \u00fej\u00f3\u00f0ernum. Hlutfall enskunotkunar \u00e1 m\u00f3ti \u00edslenskunotkun hl\u00fdtur \u00fev\u00ed a\u00f0 fara h\u00e6kkandi og ef ekkert ver\u00f0ur a\u00f0 gert er alls ekki \u00f3hugsandi, og jafnvel l\u00edklegt, a\u00f0 um mi\u00f0ja \u00feessa \u00f6ld muni enska hafa teki\u00f0 vi\u00f0 af \u00edslensku sem a\u00f0alsamskiptam\u00e1li\u00f0 \u00ed atvinnul\u00edfi landsins. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri \u00fer\u00f3un sem erfitt yr\u00f0i a\u00f0 sn\u00faa vi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cdslenskukennsla innflytjenda er verkefni sem vi\u00f0 h\u00f6fum lengi vanr\u00e6kt. A\u00f0 sumu leyti er \u00fea\u00f0 skiljanlegt \u2013 fj\u00f6lgun innflytjenda hefur veri\u00f0 svo \u00f6r a\u00f0 kerfi\u00f0 var gersamlega \u00f3vi\u00f0b\u00fai\u00f0 og vanb\u00fai\u00f0 til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 hana, b\u00e6\u00f0i \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i og \u00f6\u00f0rum. \u00dea\u00f0 er veruleg h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 h\u00e9r ver\u00f0i til \u2013 og eru kannski \u00feegar or\u00f0in til \u2013 heil samf\u00e9l\u00f6g \u00fear sem \u00edslenska er l\u00edti\u00f0 sem ekkert notu\u00f0, \u00fear sem f\u00f3lk er fast \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum, og \u00fear sem brottfall barna \u00far sk\u00f3lum er mj\u00f6g h\u00e1tt. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tist a\u00f0 f\u00f3lk sem ekki hefur \u00edslensku \u00e1 valdi s\u00ednu \u00e1 \u00feess l\u00edtinn kost a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegri samf\u00e9lagsumr\u00e6\u00f0u og kosninga\u00fe\u00e1tttaka \u00feess er l\u00edtil. \u00dea\u00f0 \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 benda \u00e1 e\u00f0a \u00fatsk\u00fdra hversu alvarlegt \u00fea\u00f0 er fyrir \u00edslenskt samf\u00e9lag og l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i \u00ed landinu.<\/p>\n<p>En \u00fev\u00ed lengur sem vi\u00f0 b\u00ed\u00f0um me\u00f0 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 verkefni\u00f0 af alv\u00f6ru, \u00feeim mun \u00f3vi\u00f0r\u00e1\u00f0anlegra ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 \u2013 og \u00fev\u00ed alvarlegri ver\u00f0a aflei\u00f0ingarnar, b\u00e6\u00f0i fyrir f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft, \u00edslenskt samf\u00e9lag, og \u00edslenska tungu. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 verja miklu meira f\u00e9 til \u00feess a\u00f0 gera \u00edslenskuna a\u00f0 sameign allra sem h\u00e9r b\u00faa \u00feannig a\u00f0 h\u00fan geti \u00e1fram veri\u00f0 bur\u00f0ar\u00e1s samf\u00e9lagsins. \u00c9g treysti \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed me\u00f0f\u00f6rum Al\u00feingis ver\u00f0i s\u00fa a\u00f0f\u00f6r a\u00f0 \u00edslenskukennslu sem felst \u00ed fj\u00e1rlagafrumvarpinu st\u00f6\u00f0vu\u00f0 og \u00ed sta\u00f0 \u00e1forma\u00f0s ni\u00f0urskur\u00f0ar ver\u00f0i fj\u00e1rveitingar auknar myndarlega \u00feannig a\u00f0 vi\u00f0 f\u00f6rum a\u00f0 grei\u00f0a inn \u00e1 \u00fe\u00e1 innvi\u00f0askuld vi\u00f0 \u00edslenskuna sem hefur myndast \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum og er ekki s\u00ed\u00f0ur alvarleg en innvi\u00f0askuldir \u00e1 \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um. A\u00f0 \u00f6\u00f0rum kosti erum vi\u00f0 \u00e1 h\u00e6ttulegri braut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd sk\u00fdrslu OECD um m\u00e1lefni innflytjenda \u00e1 \u00cdslandi sem birt var fyrir \u00e1ri kom fram a\u00f0 hlutfall innflytjenda \u00ed r\u00edkjum OECD sem telja sig hafa s\u00e6milega f\u00e6rni \u00ed tungum\u00e1li landsins \u00fear sem \u00feeir b\u00faa er hvergi l\u00e6gra en \u00e1 \u00cdslandi \u2013 innan vi\u00f0 20%, en t\u00e6p 45% \u00ed Finnlandi, t\u00e6p 50% \u00ed Danm\u00f6rku, um 55% [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7639","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7639"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7641,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7639\/revisions\/7641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}