{"id":7656,"date":"2025-10-03T10:04:33","date_gmt":"2025-10-03T10:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7656"},"modified":"2025-10-03T10:04:33","modified_gmt":"2025-10-03T10:04:33","slug":"ad-bera-born","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/10\/03\/ad-bera-born\/","title":{"rendered":"A\u00f0 bera b\u00f6rn"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lspjalli\u201c vakti h\u00f3pverji athygli \u00e1 or\u00f0alagi \u00ed dapurlegri <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20252783031d\/tveggja-vikna-tviburasystrum-visad-ur-landi\">fr\u00e9tt<\/a> <em>V\u00edsis <\/em>af nau\u00f0ungarflutningi erlendrar fj\u00f6lskyldu \u00far landi, \u201eTaimova \u00feurfti a\u00f0 fara \u00ed keisaraskur\u00f0 til a\u00f0 bera tv\u00edburana\u201c og sag\u00f0ist \u201evona a\u00f0 bla\u00f0ama\u00f0urinn hafi hlaupi\u00f0 \u00e1 sig\u201c \u00fear sem konur <em>f\u00e6ddu<\/em> b\u00f6rn jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri me\u00f0 keisaraskur\u00f0i. \u00deetta or\u00f0alag var einnig til umr\u00e6\u00f0u \u00ed \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum\u201c og er svo sem ekki undarlegt, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er vissulega mj\u00f6g \u00f3vanalegt \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li a\u00f0 nota s\u00f6gnina <em>bera <\/em>um konur. Vi\u00f0 erum v\u00f6n \u00fev\u00ed h\u00fan s\u00e9 eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00feegar \u00e6r og k\u00fdr eignast afkv\u00e6mi, og \u00fe\u00e1 tekur h\u00fan me\u00f0 s\u00e9r andlag \u00ed \u00fe\u00e1gufalli en ekki \u00feolfalli eins og \u00fearna \u2013 <em>\u00e6rin bar tveimur l\u00f6mbum<\/em>, <em>k\u00fdrin bar rau\u00f0um k\u00e1lfi<\/em>. En auk \u00feess er andlaginu oft sleppt \u2013 <em>k\u00fdrin bar \u00ed g\u00e6r<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir hins vegar ekki a\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 \u00ed fr\u00e9ttinni s\u00e9 \u00far lausu lofti gripi\u00f0 \u2013 s\u00f6gnin <em>bera <\/em>var nefnilega notu\u00f0 um konur \u00e1\u00f0ur fyrr. \u00cd <em>Stokkh\u00f3lms H\u00f3mil\u00edub\u00f3kinni <\/em>fr\u00e1 um 1200 segir: \u201e\u00d3byrjan bar J\u00f3an.\u201c \u00cd <em>Norsku H\u00f3mil\u00edub\u00f3kinni <\/em>fr\u00e1 fyrsta hluta \u00ferett\u00e1ndu aldar segir: \u201eH\u00fan bar drottin vorn.\u201c \u00cd <em>Mar\u00edu s\u00f6gu <\/em>segir: \u201e\u00deann mun h\u00fan bera \u00ed heim, er leysir alla fr\u00e1 svikum og syndum.\u201c \u00cd <em>Snorra-Eddu <\/em>segir: \u201eHann b\u00e1ru a\u00f0 syni meyjar n\u00edu og allar systur\u201c, \u201e\u00deau \u00e1ttu sonu \u00e1tj\u00e1n og voru n\u00edu senn bornir\u201c og \u201eEnn eru fleiri nornir, \u00fe\u00e6r er koma til hvers barns, er bori\u00f0 er\u201c. S\u00f6gnin <em>bera <\/em>var einnig notu\u00f0 um \u00e6r og k\u00fdr \u00ed fornu m\u00e1li eins og n\u00fa, en stj\u00f3rna\u00f0i \u00fe\u00e1 oftast \u00feolfalli \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e1gufalli breg\u00f0i fyrir \u2013 \u201es\u00ed\u00f0an \u00e1 17. \u00f6ld oft me\u00f0 afkv\u00e6mi\u00f0 \u00ed \u00fegf.\u201c segir \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt sjaldg\u00e6ft s\u00e9 breg\u00f0ur \u00fev\u00ed l\u00edka fyrir \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li a\u00f0 s\u00f6gnin <em>bera <\/em>s\u00e9 notu\u00f0 um barnsf\u00e6\u00f0ingar. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1920 segir: \u201e\u00fea\u00f0 gengur gl\u00e6pi n\u00e6st a\u00f0 bera b\u00f6rn \u00ed heiminn \u00fear sem \u00feannig er \u00e1statt.\u201c \u00cd <em>Sk\u00edrni <\/em>1957 segir: \u201eN\u00edna gat ekki bori\u00f0 fleiri b\u00f6rn \u00ed heiminn.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1965 segir: \u201eTil hvers er barn \u00ed heiminn bori\u00f0, ef \u00fea\u00f0 \u00fearf svo ungt a\u00f0 falla \u00ed valinn?\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1974 segir: \u201eH\u00fan hefur bori\u00f0 11 b\u00f6rn \u00ed heiminn.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1978 segir: \u201e\u00c9g bar \u00ferj\u00fa b\u00f6rn \u00ed heiminn fyrir t\u00edmann.\u201c \u00c1 <em>Bland.is <\/em>2006 segir: \u201e\u00de\u00fa hefur bori\u00f0 4 b\u00f6rn \u00ed heiminn.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2019 segir: \u201e\u00e1 allri \u00feessari vinnus\u00f6mu \u00e6vi gekk h\u00fan um \u00e1 f\u00f6tlu\u00f0um f\u00e6ti, bar \u00e1tta b\u00f6rn \u00ed heiminn.\u201c \u201eBori\u00f0 er oss barn \u00ed n\u00f3tt\u201c segir \u00ed n\u00fdlegri s\u00e1lma\u00fe\u00fd\u00f0ingu.<\/p>\n<p>Auk \u00feessa m\u00e1 benda \u00e1 a\u00f0 l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>borinn <\/em>merkir 'f\u00e6ddur' \u00ed f\u00f6stum or\u00f0asamb\u00f6ndum eins og <em>borinn og barnf\u00e6ddur <\/em>og <em>\u00ed heiminn borinn<\/em> sem b\u00e6\u00f0i eru mj\u00f6g algeng. Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>bur\u00f0ur <\/em>sem er leitt af s\u00f6gninni <em>bera <\/em>hefur l\u00edka merkinguna 'f\u00e6\u00f0ing' \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>barnsbur\u00f0ur<\/em>. \u00dea\u00f0 m\u00e1 \u00fev\u00ed renna \u00fdmsum sto\u00f0um undir or\u00f0alagi\u00f0 \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri fr\u00e9tt <em>V\u00edsis <\/em>og h\u00e6pi\u00f0 a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 rangt \u00fe\u00f3tt vissulega s\u00e9 ekki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 komi m\u00f6rgum sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir. Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 \u00fea\u00f0 m\u00e1 alveg velta \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hvort heppilegt s\u00e9 a\u00f0 nota or\u00f0alag sem b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 s\u00e9 flestum lesendum framandi, enda \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 sty\u00f0jist vi\u00f0 forna hef\u00f0. \u00cd \u00feessu tilviki dregur \u00f3venjulegt or\u00f0alag athyglina kannski fr\u00e1 efni fr\u00e9ttarinnar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eM\u00e1lspjalli\u201c vakti h\u00f3pverji athygli \u00e1 or\u00f0alagi \u00ed dapurlegri fr\u00e9tt V\u00edsis af nau\u00f0ungarflutningi erlendrar fj\u00f6lskyldu \u00far landi, \u201eTaimova \u00feurfti a\u00f0 fara \u00ed keisaraskur\u00f0 til a\u00f0 bera tv\u00edburana\u201c og sag\u00f0ist \u201evona a\u00f0 bla\u00f0ama\u00f0urinn hafi hlaupi\u00f0 \u00e1 sig\u201c \u00fear sem konur f\u00e6ddu b\u00f6rn jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri me\u00f0 keisaraskur\u00f0i. \u00deetta or\u00f0alag var einnig til umr\u00e6\u00f0u \u00ed \u201eM\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum\u201c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7656","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7656","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7657,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7656\/revisions\/7657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}