{"id":7687,"date":"2025-10-15T10:40:35","date_gmt":"2025-10-15T10:40:35","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7687"},"modified":"2025-10-15T10:40:35","modified_gmt":"2025-10-15T10:40:35","slug":"a-ruv-ad-haetta-starfsemi-a-ensku-og-polsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/10\/15\/a-ruv-ad-haetta-starfsemi-a-ensku-og-polsku\/","title":{"rendered":"\u00c1 R\u00daV a\u00f0 h\u00e6tta starfsemi \u00e1 ensku og p\u00f3lsku?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um \u00e1 Al\u00feingi \u00ed g\u00e6r <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/157\/rad20251014T140959.html\">sag\u00f0i<\/a> \u00feingma\u00f0ur: \u201e\u00c9g er \u00feeirrar sko\u00f0unar a\u00f0 vi\u00f0 eigum a\u00f0 beita fullum \u00feunga r\u00edkisvaldsins til \u00feess a\u00f0 senda sk\u00fdr skilabo\u00f0 um a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 og ver\u00f0i eina almenna og vi\u00f0urkennda samskiptam\u00e1li\u00f0 \u00ed okkar \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi.\u201c \u00c9g get sannarlega teki\u00f0 undir \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00e6skilegt og mikilv\u00e6gt er a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 og ver\u00f0i a\u00f0alsamskiptam\u00e1li\u00f0 \u00ed landinu, en ekki endilega \u00fea\u00f0 eina \u2013 hugum a\u00f0eins a\u00f0 \u00fev\u00ed hva\u00f0 \u201eeina almenna og vi\u00f0urkennda samskiptam\u00e1li\u00f0\u201c merkir. Ef \u00fea\u00f0 v\u00e6ri teki\u00f0 b\u00f3kstaflega merkti \u00fea\u00f0 t.d. a\u00f0 P\u00f3lverjar \u00e1 \u00cdslandi, sem eru \u00e1 \u00feri\u00f0ja tug \u00fe\u00fasunda, m\u00e6ttu ekki nota p\u00f3lsku \u00ed samskiptum s\u00edn \u00e1 milli. \u00c9g vona \u2013 og \u00feykist vita \u2013 a\u00f0 \u00feingma\u00f0urinn hafi ekki \u00e1tt vi\u00f0 \u00feetta, en spurningin er samt: Hvar \u00e6tti a\u00f0 draga m\u00f6rkin?<\/p>\n<p>Jafnvel \u00fe\u00f3tt liti\u00f0 s\u00e9 fram hj\u00e1 innbyr\u00f0is samskiptum \u00feeirra sem eiga sama erlenda tungum\u00e1li\u00f0 a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li er nefnilega lj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 er fullkomlega \u00f3raunh\u00e6ft eins og sakir standa a\u00f0 \u00fatiloka \u00f6nnur tungum\u00e1l en \u00edslensku sem samskiptam\u00e1l \u00ed landinu. H\u00e9r eru tugir \u00fe\u00fasunda me\u00f0 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l en \u00edslensku og \u00fea\u00f0 f\u00f3lk notar i\u00f0ulega ensku sem samskiptam\u00e1l \u2013 b\u00e6\u00f0i vi\u00f0 \u00cdslendinga og vi\u00f0 f\u00f3lk sem \u00e1 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l en \u00fea\u00f0 sj\u00e1lft. Vitanlega myndum vi\u00f0 vilja breyta \u00feessu, \u00feannig a\u00f0 \u00edslenska yr\u00f0i samskiptam\u00e1l \u00ed sta\u00f0inn. En vi\u00f0 breytum \u00fev\u00ed ekki me\u00f0 skilabo\u00f0um fr\u00e1 Al\u00feingi, hversu sk\u00fdr sem \u00feau eru. Vi\u00f0 breytum \u00fev\u00ed a\u00f0eins me\u00f0 breyttri stefnu \u00ed \u00edslenskukennslu, st\u00f3rauknu f\u00e9 til kennslunnar, og ekki s\u00edst me\u00f0 breyttu vi\u00f0horfi atvinnurekenda og almennings.<\/p>\n<p>\u00cd framhaldi af ofangreindum or\u00f0um t\u00f3k \u00feingma\u00f0urinn d\u00e6mi um \u201esk\u00fdr skilabo\u00f0\u201c sem hann vildi senda um \u00fatr\u00fdmingu annarra samskiptam\u00e1la en \u00edslensku: \u201eR\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 heldur n\u00fana \u00fati mikilli starfsemi \u00e1 ensku og p\u00f3lsku [\u2026]. \u00c9g mun \u00fev\u00ed \u00ed \u00feessari viku leggja fram \u00feingm\u00e1l um a\u00f0 R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 leggi ni\u00f0ur alla almenna starfsemi \u00e1 \u00f6\u00f0rum tungum\u00e1lum en \u00edslensku.\u201c \u00dea\u00f0 sem \u00fearna er l\u00fdst sem \u201emikilli starfsemi\u201c eru innlendar fr\u00e9ttir \u00e1 ensku og p\u00f3lsku sem birtar eru \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins. En \u00fe\u00e1tttaka innflytjenda \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsumr\u00e6\u00f0u og kosningum er l\u00edtil og \u00fev\u00ed er mj\u00f6g mikilv\u00e6gt fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00ed landinu a\u00f0 f\u00f3lk sem h\u00e9r b\u00fdr og starfar eigi a\u00f0gang a\u00f0 fr\u00e9ttum um \u00fea\u00f0 helsta sem er a\u00f0 gerast h\u00e9r og geti \u00feannig fylgst eitthva\u00f0 me\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsumr\u00e6\u00f0unni.<\/p>\n<p>\u00cd svari s\u00ednu <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/157\/rad20251014T141219.html\">benti<\/a> menningar-, n\u00fdsk\u00f6punar- og h\u00e1sk\u00f3lar\u00e1\u00f0herra \u00e1 \u201ea\u00f0 \u00edslenskt samf\u00e9lag hefur \u00ed talsver\u00f0an t\u00edma n\u00fana reitt sig \u00e1 erlent vinnuafl og h\u00e9r b\u00faa tugir \u00fe\u00fasunda einstaklinga sem eru \u00ed styttri e\u00f0a lengri t\u00edma hluti af okkar samf\u00e9lagi, hafa haldi\u00f0 uppi hagvexti [\u2026]. \u00deetta f\u00f3lk \u00e1 l\u00edka s\u00edn r\u00e9ttindi og almanna\u00fatvarp eins og R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 breg\u00f0ast s\u00ednum skyldum ef \u00fea\u00f0 k\u00e6mi ekki l\u00e1gmarksskilabo\u00f0um \u00e1 framf\u00e6ri og a\u00f0 einhverju leyti \u00e1 m\u00f3ti vi\u00f0 \u00feennan mikilv\u00e6ga h\u00f3p.\u201c Vi\u00f0 \u00feetta m\u00e1 b\u00e6ta \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk af erlendum uppruna sem starfar h\u00e9r grei\u00f0ir \u00fatvarpsgjald r\u00e9tt eins og \u00cdslendingar og \u00fev\u00ed er ekki h\u00e6gt a\u00f0 telja \u00fea\u00f0 \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 sinni \u00fev\u00ed eitthva\u00f0. \u00cdslenskunni stafar engin h\u00e6tta af fr\u00e9ttum R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00e1 ensku og p\u00f3lsku.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 auka veg \u00edslenskunnar sem mest og stu\u00f0la a\u00f0 aukinni notkun hennar \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u2013 um \u00fea\u00f0 erum vi\u00f0 \u00feingma\u00f0urinn hjartanlega samm\u00e1la. En nau\u00f0synlegt er a\u00f0 bar\u00e1tta fyrir eflingu \u00edslenskunnar s\u00e9 rekin \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0um n\u00f3tum \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 vera bar\u00e1tta <strong>fyrir <\/strong>\u00edslenskunni en ekki bar\u00e1tta <strong>gegn <\/strong>\u00f6\u00f0rum tungum\u00e1lum. Grundvallaratri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 st\u00f3rauka kennslu \u00ed \u00edslensku sem \u00f6\u00f0ru m\u00e1li, og breyta vi\u00f0horfi \u00cdslendinga til \u201e\u00f3fullkominnar\u201c \u00edslensku. Tillaga um a\u00f0 leggja ni\u00f0ur fr\u00e9ttir R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00e1 ensku og p\u00f3lsku er s\u00fdndarmennska sem sendir r\u00f6ng skilabo\u00f0, er hvorki til \u00feess fallin a\u00f0 auka velvilja innflytjenda \u00ed gar\u00f0 \u00edslensku og \u00edslenskra stj\u00f3rnvalda n\u00e9 til a\u00f0 hvetja \u00fe\u00e1 til \u00edslenskun\u00e1ms, og ver\u00f0ur ekki k\u00f6llu\u00f0 anna\u00f0 en l\u00fd\u00f0skrum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um \u00e1 Al\u00feingi \u00ed g\u00e6r sag\u00f0i \u00feingma\u00f0ur: \u201e\u00c9g er \u00feeirrar sko\u00f0unar a\u00f0 vi\u00f0 eigum a\u00f0 beita fullum \u00feunga r\u00edkisvaldsins til \u00feess a\u00f0 senda sk\u00fdr skilabo\u00f0 um a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 og ver\u00f0i eina almenna og vi\u00f0urkennda samskiptam\u00e1li\u00f0 \u00ed okkar \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi.\u201c \u00c9g get sannarlega teki\u00f0 undir \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00e6skilegt og mikilv\u00e6gt er a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7688,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7687\/revisions\/7688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}