{"id":7723,"date":"2025-10-30T13:23:10","date_gmt":"2025-10-30T13:23:10","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7723"},"modified":"2025-10-30T13:47:24","modified_gmt":"2025-10-30T13:47:24","slug":"ad-eiga-samtal-og-taka-samtalid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/10\/30\/ad-eiga-samtal-og-taka-samtalid\/","title":{"rendered":"A\u00f0 eiga samtal og taka samtali\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef stundum s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 meintri ofnotkun sambandsins <em>eiga samtal <\/em>\u00fear sem \u00fdmsum finnst einfaldara og e\u00f0lilegra a\u00f0 segja <em>tala vi\u00f0<\/em> e\u00f0a <em>tala saman<\/em>, <em>r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 <\/em>e\u00f0a <em>r\u00e6\u00f0a saman<\/em>, o.fl. \u00deess hefur veri\u00f0 geti\u00f0 til a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 komi\u00f0 \u00far ensku, <em>have a conversation<\/em>, og \u00fea\u00f0 hlj\u00f3mar ekki \u00f3l\u00edklega. \u00dea\u00f0 myndi \u00fe\u00e1 samr\u00e6mast \u00fev\u00ed sem oft er haldi\u00f0 fram, a\u00f0 v\u00edsu me\u00f0 litlum r\u00f6kum, a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 \u201esagnam\u00e1l\u201c en enska \u201enafnor\u00f0am\u00e1l\u201c. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 t\u00ed\u00f0ni sambandsins hefur aukist verulega \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu fimmt\u00e1n \u00e1rum e\u00f0a svo og \u00fear kunna ensk \u00e1hrif a\u00f0 skipta m\u00e1li. En uppruna sambandsins er t\u00e6past h\u00e6gt a\u00f0 rekja til ensku, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur t\u00ed\u00f0kast \u00ed \u00edslensku a.m.k. s\u00ed\u00f0an \u00ed lok n\u00edtj\u00e1ndu aldar og var nokku\u00f0 algengt alla tuttugustu \u00f6ldina.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Sk\u00edrni <\/em>1892 segir: \u201eMa\u00f0ur [\u2026] talar lat\u00ednu vi\u00f0 hann, nema a\u00f0 fer\u00f0ama\u00f0urinn s\u00e9 ekki f\u00e6r um a\u00f0 eiga samtal \u00e1 dau\u00f0u m\u00e1li.\u201c \u00cd <em>Landsyfirr\u00e9ttard\u00f3mum og h\u00e6star\u00e9ttard\u00f3mum \u00ed \u00edslenskum m\u00e1lum <\/em>1895 segir: \u201een er \u00feeir hausti\u00f0 1891 \u00e1ttu samtal um \u00feetta.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1899 segir: \u201eH\u00fan kom, svo \u00feau \u00e1ttu samtal \u00ed tjaldinu.\u201c \u00cd <em>Austra <\/em>1899 segir: \u201eEg heyr\u00f0i h\u00e9r um daginn nokkra b\u00e6ndur eiga samtal um fri\u00f0arbo\u00f0skap keisarans.\u201c \u00cd <em>Sameiningunni <\/em>1903 segir: \u201eEf sagt hef\u00f0i veri\u00f0 fyrir f\u00e1m \u00e1rum, a\u00f0 ma\u00f0r einn hef\u00f0i \u00e1tt samtal vi\u00f0 annan mann.\u201c \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1905 segir: \u201eVi\u00f0 og vi\u00f0 ver\u00f0ur \u00e1tt samtal vi\u00f0 b\u00f6rnin um \u00fdmislegt \u00e1 g\u00f6ngu um n\u00e1grenni\u00f0.\u201c \u00cd <em>Reykjav\u00edk <\/em>1908 segir: \u201eEg k\u00e6ri mig ekkert um a\u00f0 eiga samtal undir fj\u00f6gur augu vi\u00f0 \u00feennan r\u00e6\u00f0umann.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru \u00fdmis d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1 seinustu \u00e1rum a\u00f0 notkun tiltekins or\u00f0s e\u00f0a or\u00f0asambands sem lengi hefur veri\u00f0 \u00ed m\u00e1linu aukist vegna enskra \u00e1hrifa og \u00feetta kann vel a\u00f0 vera eitt af \u00feeim. En anna\u00f0 samband \u00feessu skylt, sem einnig hefur veri\u00f0 amast vi\u00f0 en er mun yngra, er <em>taka samtal<\/em>(<em>i\u00f0<\/em>). Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>DV <\/em>2002: \u201ebla\u00f0amenn DV h\u00f6f\u00f0u me\u00f0 skrifum s\u00ednum nau\u00f0beygt hann til a\u00f0 taka samtali\u00f0 vi\u00f0 Dav\u00ed\u00f0.\u201c N\u00e6sta d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>s\u00e9st ekki fyrr en \u00ed <em>Kjarnanum<\/em> 2013: \u201eflokkurinn hefur aldrei veri\u00f0 hr\u00e6ddur vi\u00f0 a\u00f0 taka samtali\u00f0 um al\u00fej\u00f3\u00f0asamstarf fyrr en n\u00fa.\u201c Upp \u00far \u00feessu fer d\u00e6mum um sambandi\u00f0 fj\u00f6lgandi og \u00fea\u00f0 hefur brei\u00f0st g\u00edfurlega \u00fat \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu 5-10 \u00e1rum \u2013 alls eru h\u00e1tt \u00ed 900 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekkert \u00f3tr\u00falegt a\u00f0 fari\u00f0 hafi veri\u00f0 a\u00f0 nota <em>taka samtal<\/em>(<em>i\u00f0<\/em>) undir einhvers konar sameiginlegum \u00e1hrifum fr\u00e1 <em>eiga samtal <\/em>og <em>have a conversation<\/em>, en t\u00e6past er h\u00e6gt a\u00f0 kenna enskum \u00e1hrifum um \u00fe\u00e1 sprengingu sem hefur or\u00f0i\u00f0 \u00ed notkun sambandsins undanfari\u00f0. \u00dea\u00f0 hefur af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um or\u00f0i\u00f0 klisja \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsumr\u00e6\u00f0unni, ekki s\u00edst me\u00f0al stj\u00f3rnm\u00e1laf\u00f3lks \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru alls r\u00fam hundra\u00f0 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00far r\u00e6\u00f0um \u00e1 Al\u00feingi, sem er mj\u00f6g h\u00e1tt hlutfall mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 hlut \u00feessara r\u00e6\u00f0na af heildinni. \u00d6fugt vi\u00f0 flestar \u00f6nnur m\u00e1lfarsn\u00fdm\u00e6li er a\u00f0eins l\u00edti\u00f0 brot af d\u00e6munum, innan vi\u00f0 hundra\u00f0, \u00far samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. \u00de\u00f3tt sambandi\u00f0 <em>taka samtal<\/em>(<em>i\u00f0<\/em>) megi teljast fullgild \u00edslenska \u00fat af fyrir sig ver\u00f0ur varla anna\u00f0 sagt en \u00fea\u00f0 s\u00e9 ofnota\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hef stundum s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 meintri ofnotkun sambandsins eiga samtal \u00fear sem \u00fdmsum finnst einfaldara og e\u00f0lilegra a\u00f0 segja tala vi\u00f0 e\u00f0a tala saman, r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 e\u00f0a r\u00e6\u00f0a saman, o.fl. \u00deess hefur veri\u00f0 geti\u00f0 til a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 komi\u00f0 \u00far ensku, have a conversation, og \u00fea\u00f0 hlj\u00f3mar ekki \u00f3l\u00edklega. \u00dea\u00f0 myndi \u00fe\u00e1 samr\u00e6mast \u00fev\u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7723","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7723"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7726,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7723\/revisions\/7726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}