{"id":7735,"date":"2025-11-04T21:25:55","date_gmt":"2025-11-04T21:25:55","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7735"},"modified":"2025-11-04T21:43:29","modified_gmt":"2025-11-04T21:43:29","slug":"ad-litast-vel-a-jakvaedar-blikur-a-lofti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/11\/04\/ad-litast-vel-a-jakvaedar-blikur-a-lofti\/","title":{"rendered":"A\u00f0 l\u00edtast vel \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar blikur \u00e1 lofti"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>blika <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/5954\">sk\u00fdrt<\/a> 'st\u00f3r sk\u00fdjabrei\u00f0a, sk\u00fdjabakki' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> og sambandi\u00f0 <em>\u00fea\u00f0 eru blikur \u00e1 lofti <\/em>er \u00fear sk\u00fdrt '\u00fea\u00f0 er \u00f3fri\u00f0ur \u00ed a\u00f0sigi'. \u00cd h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c var hins vegar nefnt a\u00f0 fr\u00e9ttama\u00f0ur <em>S\u00fdnar <\/em>hef\u00f0i nota\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 \u201ej\u00e1kv\u00e6\u00f0ar blikur \u00e1 lofti\u201c sem m\u00e1lshefjanda fannst s\u00e9rkennilegt \u00ed lj\u00f3si merkingar sambandsins. En \u00feetta er \u00fe\u00f3 ekki einsd\u00e6mi. \u00cd <em>Degi <\/em>1995 segir: \u201eSvok\u00f6llu\u00f0 sei\u00f0av\u00edsitala \u00feorsks m\u00e6list s\u00fa h\u00e6sta fr\u00e1 1986 sem er\u00a0j\u00e1kv\u00e6\u00f0 blika\u00a0\u00e1 lofti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008 segir: \u201ejafnvel \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 munum sj\u00e1\u00a0j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar blikur\u00a0\u00e1 lofti munum vi\u00f0 ekki sj\u00e1 samb\u00e6rilegar marka\u00f0sa\u00f0st\u00e6\u00f0ur myndast.\u201c \u00cd <em>V\u00edkurfr\u00e9ttum <\/em>2014 segir: \u201eM\u00e9r finnst\u00a0j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar blikur\u00a0vera \u00e1 lofti.\u201c Allnokkur fleiri d\u00e6mi m\u00e1 finna fr\u00e1 seinustu \u00e1rum.<\/p>\n<p>D\u00e6mi m\u00e1 finna um fleiri j\u00e1kv\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 me\u00f0 \u00feessu sambandi. \u00cd <em>Skessuhorni <\/em>2007 segir: \u201eEn \u00fea\u00f0 eru g\u00f3\u00f0ar blikur \u00e1 lofti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201e\u00c1standi\u00f0 er samt eitthva\u00f0 a\u00f0 sk\u00e1na og \u00fea\u00f0 eru\u00a0g\u00f3\u00f0ar blikur\u00a0\u00e1 lofti.\u201c \u00c1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>2014 segir: \u201evi\u00f0 sj\u00e1um a\u00f0 fj\u00e1rfesting er a\u00f0 aukast, svo j\u00e1, \u00fea\u00f0 eru g\u00f3\u00f0ar blikur \u00e1 lofti.\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2015 segir: \u201eMagn\u00fas sag\u00f0i g\u00f3\u00f0ar blikur \u00e1 lofti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2013 segir: \u201e\u00dea\u00f0 eru skemmtilegar blikur \u00e1 lofti.\u201c \u00cd <em>NT <\/em>1984 segir: \u201e\u00dea\u00f0 eru \u00fdmsar bjartar blikur \u00e1 lofti.\u201c \u00cd <em>B\u00e6jarins besta <\/em>1991 segir: \u201eEftir mikla l\u00e6g\u00f0 undanfarinna \u00e1ra eru n\u00fa bjartari blikur \u00e1 lofti.\u201c Ef sambandi\u00f0 <em>blikur \u00e1 lofti <\/em>merkir a\u00f0 horfur s\u00e9u uggv\u00e6nlegar \u00e6tti vissulega ekki a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 nota j\u00e1kv\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00e1 er ekki heldur vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faast a\u00f0 neikv\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 s\u00e9u notu\u00f0 me\u00f0 sambandinu vegna \u00feess a\u00f0 neikv\u00e6\u00f0a merkingin er innbygg\u00f0 \u00ed \u00fea\u00f0. D\u00e6mi um neikv\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 eru \u00fe\u00f3 fj\u00f6lm\u00f6rg. \u00cd <em>Neista <\/em>1979 segir: \u201eNeikv\u00e6\u00f0ar blikur innan sveinaf\u00e9laganna.\u201c \u00cd <em>Frj\u00e1lsri verslun <\/em>2004 segir: \u201eVondar blikur eru \u00fe\u00f3 vissulega \u00e1 lofti \u00ed gengism\u00e1lum.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1953 segir: \u201eEn getum vi\u00f0 ekki sagt a\u00f0 illar blikur s\u00e9u \u00ed lofti?\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1953 segir: \u201eEn sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar s\u00e1ust n\u00fdjar uggv\u00e6nlegar blikur \u00e1 lofti.\u201c \u00cd <em>Heima er bezt <\/em>1987 segir: \u201e\u00d3heillav\u00e6nlegar blikur eru \u00e1 lofti \u00ed efnahags- og atvinnum\u00e1lum \u00fej\u00f3\u00f0arinnar.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008 segir: \u201eGylfi segir a\u00f0 ni\u00f0ursta\u00f0a fundarins hafi veri\u00f0 s\u00fa a\u00f0 \u00f3gnv\u00e6nlegar blikur v\u00e6ru \u00e1 lofti.\u201c<\/p>\n<p>\u00deessi d\u00e6mi um l\u00fdsingaror\u00f0 me\u00f0 sambandinu <em>blikur \u00e1 lofti<\/em>, hvort sem \u00feau eru j\u00e1kv\u00e6\u00f0 e\u00f0a neikv\u00e6\u00f0, s\u00fdna a\u00f0 \u00ed m\u00e1li sumra hefur merking sambandsins breyst. \u00cd sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 skili\u00f0 sem 'vondur fyrirbo\u00f0i' er \u00fea\u00f0 einfaldlega skili\u00f0 sem 'fyrirbo\u00f0i' \u2013 \u00fe.e. sem hlutlaust en ekki neikv\u00e6tt. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert undarlegt a\u00f0 merkingin hnikist til \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>blika <\/em>\u00ed merkingunni 'sk\u00fdjabakki, \u00f3ve\u00f0urssk\u00fd' er frekar sjaldg\u00e6ft eitt og s\u00e9r. Fyrir utan sambandi\u00f0 <em>blikur \u00e1 lofti <\/em>kemur \u00fea\u00f0 a\u00f0allega fyrir \u00ed sambandinu <em>l\u00edtast ekki \u00e1 blikuna <\/em>sem <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/5954\">merkir<\/a> '\u00feykja \u00fatliti\u00f0 sl\u00e6mt'. En \u00fea\u00f0 samband vir\u00f0ist l\u00edka vera a\u00f0 \u00fer\u00f3ast \u00ed \u00e1tt a\u00f0 hlutlausri merkingu eins og s\u00e9st \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fdmis d\u00e6mi eru um j\u00e1kv\u00e6\u00f0 atviksor\u00f0 eins og <em>vel <\/em>og <em>\u00e1g\u00e6tlega <\/em>me\u00f0 sambandinu.<\/p>\n<p>\u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1980 segir: \u201e\u00deeir voru a\u00f0 leggja upp \u00ed langfer\u00f0 um landi\u00f0 \u00e1 tveimur Land Rover-b\u00edlum og leist vel \u00e1 blikuna.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1987 segir: \u201eh\u00e9r er g\u00f3\u00f0ur hugur og m\u00f6nnum l\u00fdst vel \u00e1 blikuna.\u201c \u00cd <em>Degi <\/em>1999 segir: \u201e\u00c1l-5 hefur l\u00e1ti\u00f0 gera frumgreiningu me\u00f0 ar\u00f0semi \u00ed huga og l\u00edst vel \u00e1 blikuna.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2004 segir: \u201eVi\u00f0 unnum s\u00ed\u00f0an fj\u00f6gur n\u00fd l\u00f6g \u00ed fyrra og okkur leist mj\u00f6g vel \u00e1 blikuna.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2007 segir: \u201e\u00deessi plata stefnir \u00ed brj\u00e1la\u00f0 tekn\u00f3 og m\u00e9r l\u00edst mj\u00f6g vel \u00e1 blikuna.\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2015 segir: \u201eM\u00e9r leist \u00e1g\u00e6tlega \u00e1 blikuna fyrstu fj\u00f3rar m\u00edn\u00fatur leiksins.\u201c \u00cd \u00feessum d\u00e6mum er or\u00f0i\u00f0 <em>blika <\/em>auglj\u00f3slega ekki skili\u00f0 sem '\u00f3ve\u00f0urssk\u00fd' e\u00f0a 'vont \u00fatlit' heldur einfaldlega sem 'horfur, \u00fatlit' \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur neikv\u00e6\u00f0ni fylgi me\u00f0.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>blikur \u00e1 lofti <\/em>og <em>l\u00edtast ekki \u00e1 blikuna <\/em>s\u00e9u f\u00f6st or\u00f0asamb\u00f6nd er hef\u00f0bundin merking \u00feeirra \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 merkingu or\u00f0sins <em>blika <\/em>\u2013 vi\u00f0 getum sem s\u00e9 skili\u00f0 samb\u00f6ndin \u00fat fr\u00e1 or\u00f0unum sem \u00feau eru samsett \u00far en \u00feurfum ekki a\u00f0 l\u00e6ra merkingu \u00feeirra s\u00e9rstaklega. En vegna \u00feess hversu sjaldg\u00e6ft or\u00f0 <em>blika <\/em>er, utan \u00feessara sambanda, hefur neikv\u00e6\u00f0 merking sambandanna ekki stu\u00f0ning af \u00fev\u00ed or\u00f0i sem getur leitt til \u00feess a\u00f0 h\u00fan dofni \u00ed huga m\u00e1lnotenda og \u00feeir fari a\u00f0 l\u00edta \u00e1 samb\u00f6ndin sem hlutlaus \u00fear sem merkingin s\u00e9 einfaldlega 'fyrirbo\u00f0i, horfur, \u00fatlit' \u2013 sem geti \u00fe\u00e1 teki\u00f0 me\u00f0 s\u00e9r b\u00e6\u00f0i j\u00e1kv\u00e6\u00f0 og neikv\u00e6\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0isor\u00f0. \u00c9g er ekkert a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 \u00feessari breytingu \u2013 en m\u00e9r finnst \u00feetta skemmtilegt d\u00e6mi um hvernig merking sambanda getur breyst.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 blika er sk\u00fdrt 'st\u00f3r sk\u00fdjabrei\u00f0a, sk\u00fdjabakki' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k og sambandi\u00f0 \u00fea\u00f0 eru blikur \u00e1 lofti er \u00fear sk\u00fdrt '\u00fea\u00f0 er \u00f3fri\u00f0ur \u00ed a\u00f0sigi'. \u00cd h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c var hins vegar nefnt a\u00f0 fr\u00e9ttama\u00f0ur S\u00fdnar hef\u00f0i nota\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 \u201ej\u00e1kv\u00e6\u00f0ar blikur \u00e1 lofti\u201c sem m\u00e1lshefjanda fannst s\u00e9rkennilegt \u00ed lj\u00f3si merkingar sambandsins. En \u00feetta er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7735","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7735"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7738,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7735\/revisions\/7738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}