{"id":7739,"date":"2025-11-06T10:11:37","date_gmt":"2025-11-06T10:11:37","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7739"},"modified":"2025-11-06T10:15:42","modified_gmt":"2025-11-06T10:15:42","slug":"islendingar-heimamenn-og-innfaeddir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/11\/06\/islendingar-heimamenn-og-innfaeddir\/","title":{"rendered":"\u00cdslendingar, heimamenn og innf\u00e6ddir"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef stundum sagt a\u00f0 ekkert s\u00e9 mikilv\u00e6gara a\u00f0 kenna \u00ed sk\u00f3lum landsins en or\u00f0r\u00e6\u00f0ugreiningu. \u00c1 t\u00edmum falsfr\u00e9tta og skautunar ver\u00f0ur s\u00edfellt mikilv\u00e6gara fyrir almenna m\u00e1lnotendur a\u00f0 geta greint sta\u00f0h\u00e6fingar sem settar eru fram \u00ed umr\u00e6\u00f0unni og \u00e1tta\u00f0 sig \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig or\u00f0 eru notu\u00f0 \u2013 og oft misnotu\u00f0. \u00cd n\u00fdju <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/watch\/?v=1564436194906626\">myndskei\u00f0i<\/a> ber varaforma\u00f0ur Mi\u00f0flokksins sig upp undan \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lflutningur hans hafi veri\u00f0 tengdur vi\u00f0 rasisma \u2013 sem honum finnst alveg fr\u00e1leitt. Au\u00f0vita\u00f0 vill enginn l\u00e1ta kalla sig rasista a\u00f0 \u00f3sekju en l\u00edtum a\u00f0eins \u00e1 hva\u00f0 varaforma\u00f0urinn sag\u00f0i \u00ed <a href=\"https:\/\/vb.is\/skodun\/bubbi-og-banvaenu-bokhaldsbrellurnar\/\">grein<\/a> \u00ed <em>Vi\u00f0skiptabla\u00f0inu<\/em>. \u00dear stendur me\u00f0al annars: \u201eF\u00e6\u00f0ingart\u00ed\u00f0nin er farin veg allrar veraldar, innflytjendum fj\u00f6lgar margfalt hra\u00f0ar en innf\u00e6ddum og a\u00f0 \u00f3breyttu lenda heimamenn \u00ed minnihluta eftir nokkra \u00e1ratugi.\u201c<\/p>\n<p>Lykilatri\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feessu er hva\u00f0a merking er l\u00f6g\u00f0 \u00ed or\u00f0in <em>heimamenn<\/em> og <em>innf\u00e6ddir<\/em>. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er <em>heimama\u00f0ur <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/18636\">sk\u00fdrt<\/a> 'innf\u00e6ddur ma\u00f0ur \u00e1 einhverjum sta\u00f0' og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>sem 'innf\u00e6ddur ma\u00f0ur, ma\u00f0ur sem b\u00fdr \u00e1 sta\u00f0num'. Or\u00f0i\u00f0 <em>innf\u00e6ddur <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22576\">sk\u00fdrt<\/a> 'sem er f\u00e6ddur \u00ed landinu, innlendur' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og 'innlendur' e\u00f0a 'sem er f\u00e6ddur \u00ed landinu (\u00e1 sta\u00f0num)' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. En \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 skilja varaformanninn \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en a\u00f0 hj\u00e1 honum v\u00edsi or\u00f0in a\u00f0eins til \u00feeirra sem hafa f\u00e6\u00f0st \u00e1 \u00cdslandi <strong>og<\/strong> eru af \u00edslenskum \u00e6ttum. Innflytjendur vir\u00f0ast ekki geta talist til <em>heimamanna<\/em> samkv\u00e6mt or\u00f0um hans, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00feeir hafi b\u00fai\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi \u00e1ratugum saman \u2013 og jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00feeir v\u00e6ru or\u00f0nir \u00edslenskir r\u00edkisborgarar.<\/p>\n<p>\u00cd \u00e1\u00f0urnefndu myndskei\u00f0i or\u00f0a\u00f0i varaforma\u00f0urinn s\u00f6mu fullyr\u00f0ingu d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00f6\u00f0ruv\u00edsi og sag\u00f0i: \u201e\u00cdslendingar eru eftir nokkra \u00e1ratugi a\u00f0 \u00f3breyttu a\u00f0 lenda \u00ed minnihluta \u00ed eigin landi.\u201c \u00dearna eru tv\u00f6 or\u00f0 sem skipta m\u00e1li \u2013 <em>\u00cdslendingar <\/em>og <em>eigin<\/em>. S\u00ed\u00f0arnefnda or\u00f0i\u00f0 er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/9392\">sk\u00fdrt<\/a> 'sem tilheyrir einhverjum' \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum en hins vegar getur f\u00f3lk au\u00f0vita\u00f0 deilt um hva\u00f0 felist \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vera <em>\u00cdslendingur <\/em>\u2013 \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22840\">sk\u00fdrt<\/a> 'ma\u00f0ur fr\u00e1 \u00cdslandi' og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k '<\/em>ma\u00f0ur \u00e1\/fr\u00e1 \u00cdslandi'. En \u00fea\u00f0 er alveg lj\u00f3st a\u00f0 varaforma\u00f0urinn telur innflytjendur \u2013 og afkomendur \u00feeirra \u2013 ekki til <em>\u00cdslendinga<\/em>. Hann vir\u00f0ist sem s\u00e9 ekki gera r\u00e1\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 <strong>ver\u00f0a <\/strong>\u00cdslendingur og komast \u00ed \u00feann h\u00f3p sem <strong>eigi<\/strong> landi\u00f0, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 hafa b\u00fai\u00f0 lengi \u00e1 \u00cdslandi og jafnvel f\u00e6\u00f0st h\u00e9r.<\/p>\n<p>Eina lei\u00f0in til a\u00f0 f\u00e1 \u00fea\u00f0 \u00fat a\u00f0 \u201einnflytjendum\u201c fj\u00f6lgi margfalt hra\u00f0ar en \u201einnf\u00e6ddum\u201c og \u201eheimamenn\u201c \u2013 \u00fe.e. \u201e\u00cdslendingar\u201c \u2013 geti \u201eeftir nokkra \u00e1ratugi\u201c lent \u201e\u00ed minnihluta \u00ed eigin landi\u201c er nefnilega a\u00f0 telja a\u00f0ra og \u00feri\u00f0ju kynsl\u00f3\u00f0 innflytjenda, b\u00f6rn og barnab\u00f6rn, ekki til <em>heimamanna<\/em>, ekki til <em>innf\u00e6ddra<\/em>, ekki til <em>\u00cdslendinga<\/em> \u2013 jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 f\u00f3lk sem er f\u00e6tt og uppali\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi, hafi aldrei \u00e1tt heima annars sta\u00f0ar, og tali flest reiprennandi \u00edslensku. En skilningur varaformannsins \u00e1 or\u00f0unum <em>heimama\u00f0ur<\/em>, <em>innf\u00e6ddur<\/em> og <em>\u00cdslendingur <\/em>\u2013 og \u00f3tti hans vi\u00f0 a\u00f0 \u00feau sem hann telur skipa \u00feann h\u00f3p lendi \u00ed minnihluta \u00ed \u201eeigin landi\u201c \u2013 byggist hvorki \u00e1 b\u00fasetu n\u00e9 \u00e1 f\u00e6\u00f0ingarlandi, heldur eing\u00f6ngu \u00e1 uppruna \u2013 \u00e1 genunum. \u00dea\u00f0 er skilgreiningin \u00e1 rasisma.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hef stundum sagt a\u00f0 ekkert s\u00e9 mikilv\u00e6gara a\u00f0 kenna \u00ed sk\u00f3lum landsins en or\u00f0r\u00e6\u00f0ugreiningu. \u00c1 t\u00edmum falsfr\u00e9tta og skautunar ver\u00f0ur s\u00edfellt mikilv\u00e6gara fyrir almenna m\u00e1lnotendur a\u00f0 geta greint sta\u00f0h\u00e6fingar sem settar eru fram \u00ed umr\u00e6\u00f0unni og \u00e1tta\u00f0 sig \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig or\u00f0 eru notu\u00f0 \u2013 og oft misnotu\u00f0. \u00cd n\u00fdju myndskei\u00f0i ber varaforma\u00f0ur Mi\u00f0flokksins [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7739","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7739"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7741,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7739\/revisions\/7741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}