{"id":7742,"date":"2025-11-06T13:15:40","date_gmt":"2025-11-06T13:15:40","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7742"},"modified":"2025-11-06T13:15:40","modified_gmt":"2025-11-06T13:15:40","slug":"brottfararstod-eda-fangelsi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/11\/06\/brottfararstod-eda-fangelsi\/","title":{"rendered":"Brottfararst\u00f6\u00f0 \u2013 e\u00f0a fangelsi?"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir h\u00e1lfu \u00f6\u00f0ru \u00e1ri <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/22\/busetuurraedi-og-lokud-busetuurraedi\/\">skrifa\u00f0i<\/a> \u00e9g um sambandi\u00f0 <em>loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>sem kom fyrst fyrir \u00ed frumvarpi um breytingar \u00e1 \u00fatlendingal\u00f6gum sem \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/152\/s\/0837.html\">lag\u00f0i fram<\/a> vori\u00f0 2022. \u00c9g benti \u00e1 a\u00f0 \u00feetta f\u00e9lli illa a\u00f0 merkingu or\u00f0sins <em>\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>og samsetningarinnar <em>b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>sem hefur unni\u00f0 s\u00e9r nokkra hef\u00f0 \u00ed merkingunni 'heimili fyrir f\u00f3lk \u00ed vi\u00f0kv\u00e6mri st\u00f6\u00f0u'. \u00dearna v\u00e6ri hins vegar gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 f\u00f3lk s\u00e6tti frelsissker\u00f0ingu og \u00fev\u00ed v\u00e6ri ekki um neins konar \u201eheimili\u201c a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Hausti\u00f0 2024 <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/library\/05-Rikisstjorn\/Thingmalaskrar\/%C3%9Eingm%C3%A1laskr%C3%A1_155.%20l%C3%B6ggjafar%C3%BEing_2024-2025.pdf\">hug\u00f0ist<\/a> n\u00fdr d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra leggja m\u00e1li\u00f0 fram a\u00f0 n\u00fdju og \u00fe\u00e1 h\u00e9t sama fyrirb\u00e6ri <em>loka\u00f0 brottfarar\u00farr\u00e6\u00f0i<\/em>, sem hugsanlega m\u00e1 segja a\u00f0 s\u00e9 n\u00e6r \u00fev\u00ed en <em>b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>a\u00f0 l\u00fdsa \u00fev\u00ed um hva\u00f0 er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, en \u00fe\u00f3 vantar enn \u00ed or\u00f0i\u00f0 \u00fea\u00f0 grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 <em>brottf\u00f6rin <\/em>er ekki sj\u00e1lfviljug.<\/p>\n<p>\u00cd fyrra skipti\u00f0 n\u00e1\u00f0i frumvarpi\u00f0 ekki fram a\u00f0 ganga og \u00ed \u00fea\u00f0 seinna var \u00fea\u00f0 aldrei lagt fram vegna stj\u00f3rnarskipta. En n\u00faverandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra klappar sama stein og hefur n\u00fa lagt fram \u00ed samr\u00e1\u00f0sg\u00e1tt stj\u00f3rnvalda \u201e<a href=\"https:\/\/samradapi.island.is\/api\/Documents\/b67944f0-a69f-f011-9bd0-005056bcce7e\">Frumvarp um brottfararst\u00f6\u00f0<\/a>\u201c \u2013 or\u00f0hlutinn -<em>\u00farr\u00e6\u00f0i <\/em>er sem s\u00e9 horfinn \u00far heitinu sem er vissulega til b\u00f3ta. Eftir stendur a\u00f0 \u00a0tala\u00f0 er um <em>brottf\u00f6r <\/em>en ekki <em>brottv\u00edsun<\/em>, og \u00fear a\u00f0 auki hefur l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>loka\u00f0ur <\/em>veri\u00f0 fellt brott. Skilgreiningin \u00e1 <em>brottfararst\u00f6\u00f0 <\/em>er \u201eSta\u00f0ur \u00fear sem \u00fatlendingur s\u00e6tir frelsissker\u00f0ingu samkv\u00e6mt l\u00f6gum um \u00fatlendinga vegna \u00e1kv\u00f6r\u00f0unar um a\u00f0 hann skuli yfirgefa landi\u00f0\u201c en or\u00f0i\u00f0 sj\u00e1lft er hlutlaust og meinlaust \u2013 hvorugur or\u00f0hlutinn gefur nokkrar v\u00edsbendingar um a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a nau\u00f0ungarvistun til undirb\u00fanings \u00fevinga\u00f0ri brottv\u00edsun.<\/p>\n<p>\u00cdslenska or\u00f0i\u00f0 yfir \u00fea\u00f0 \u00feegar f\u00f3lk er sent \u00far landi gegn vilja s\u00ednum er vitanlega ekki <em>brottf\u00f6r<\/em>, heldur <em>brottv\u00edsun<\/em> e\u00f0a <em>brottrekstur<\/em>, og \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 yfir \u00fea\u00f0 \u00feegar f\u00f3lki er haldi\u00f0 einhvers sta\u00f0ar gegn vilja s\u00ednum er vitanlega ekki <em>st\u00f6\u00f0<\/em>, heldur <em>fangelsi <\/em>e\u00f0a hugsanlega <em>var\u00f0hald<\/em>. \u00c9g nefndi \u00ed <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/03\/30\/brottfararurraedi-brottvisunarbudir\/\">fyrri pistli<\/a> a\u00f0 til greina k\u00e6mi a\u00f0 tala um <em>loka\u00f0ar brottv\u00edsunarb\u00fa\u00f0ir <\/em>vegna \u00feess a\u00f0 \u00ed b\u00fa\u00f0um er f\u00f3lk oft ekki sj\u00e1lfviljugt, svo sem \u00ed <em>einangrunarb\u00fa\u00f0um<\/em>, <em>fangab\u00fa\u00f0um<\/em>, <em>fl\u00f3ttamannab\u00fa\u00f0um<\/em>, <em>herb\u00fa\u00f0um <\/em>o.fl. \u00cd frumvarpsdr\u00f6gunum er l\u00edka nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>vistma\u00f0ur <\/em>og skilgreint \u201eEinstaklingur sem er vista\u00f0ur \u00e1 brottfararst\u00f6\u00f0\u201c \u2013 en \u00fe\u00f3tt vissulega s\u00e9 stundum tala\u00f0 um <em>nau\u00f0ungarvistun<\/em> er \u00feetta \u00ed andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 venjulega <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/45935\">merkingu<\/a> or\u00f0sins <em>vistma\u00f0ur<\/em>, \u201as\u00e1 e\u00f0a s\u00fa sem b\u00fdr \u00e1 stofnun\u2018. R\u00e9tta or\u00f0i\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 <em>fangi<\/em>.<\/p>\n<p>Af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um er \u00fe\u00f3 feluleiknum ekki haldi\u00f0 \u00e1fram til enda \u2013 or\u00f0alag frumvarpsdraganna er sem s\u00e9 nykra\u00f0. \u00dea\u00f0 er nefnilega alls sta\u00f0ar tala\u00f0 um <em>fangaver\u00f0i <\/em>en ekki t.d. <em>g\u00e6slumenn<\/em> og \u00fear kemur \u00fev\u00ed hi\u00f0 r\u00e9tta e\u00f0li fyrirb\u00e6risins upp \u00e1 yfirbor\u00f0i\u00f0 \u2013 \u00fear sem eru <em>fangaver\u00f0ir <\/em>hlj\u00f3ta a\u00f0 vera <em>fangar<\/em>. \u00c9g legg \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00feetta sn\u00fdst ekkert um \u00fea\u00f0 hvort umr\u00e6tt lagafrumvarp e\u00f0a fyrirhugu\u00f0 stofnun eigi r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r. \u00c9g er eing\u00f6ngu a\u00f0 gera athugasemdir vi\u00f0 m\u00e1lnotkunina sem vir\u00f0ist mi\u00f0ast a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 milda \u00e1s\u00fdnd till\u00f6gunnar og sl\u00e1 \u00feannig ryki \u00ed augu m\u00e1lnotenda. Vandr\u00e6\u00f0agangurinn me\u00f0 n\u00fdtt og n\u00fdtt heiti \u00e1 \u00e1forma\u00f0a stofnun s\u00fdnir \u00feetta gl\u00f6ggt. \u00dea\u00f0 r\u00fdrir traust almennings \u00e1 stj\u00f3rnv\u00f6ldum ef \u00feau hafa ekki kjark til a\u00f0 segja \u00fea\u00f0 sem \u00feau meina og nota \u00feau or\u00f0 sem hef\u00f0 er fyrir \u00ed m\u00e1linu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir h\u00e1lfu \u00f6\u00f0ru \u00e1ri skrifa\u00f0i \u00e9g um sambandi\u00f0 loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i sem kom fyrst fyrir \u00ed frumvarpi um breytingar \u00e1 \u00fatlendingal\u00f6gum sem \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra lag\u00f0i fram vori\u00f0 2022. \u00c9g benti \u00e1 a\u00f0 \u00feetta f\u00e9lli illa a\u00f0 merkingu or\u00f0sins \u00farr\u00e6\u00f0i og samsetningarinnar b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i sem hefur unni\u00f0 s\u00e9r nokkra hef\u00f0 \u00ed merkingunni 'heimili fyrir f\u00f3lk \u00ed vi\u00f0kv\u00e6mri st\u00f6\u00f0u'. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7742","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7743,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7742\/revisions\/7743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}