{"id":7760,"date":"2025-11-16T11:49:24","date_gmt":"2025-11-16T11:49:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7760"},"modified":"2025-11-16T11:49:24","modified_gmt":"2025-11-16T11:49:24","slug":"dagur-islenskrar-tungu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/11\/16\/dagur-islenskrar-tungu\/","title":{"rendered":"Dagur \u00edslenskrar tungu"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0r\u00e6\u00f0an um \u00edslenskuna undanfarin \u00e1r hefur oft veri\u00f0 nokku\u00f0 ni\u00f0urdrepandi og full svarts\u00fdni. Tala\u00f0 er um a\u00f0 \u00edslenskan eigi undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja, s\u00e9 \u00ed v\u00f6rn, og \u00fea\u00f0 \u00feurfi a\u00f0 heyja varnarbar\u00e1ttu fyrir hana. \u00c9g hef teki\u00f0 fullan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessari or\u00f0r\u00e6\u00f0u og jafnvel oft veri\u00f0 frumm\u00e6landi \u00ed henni, og \u00e9g er sannf\u00e6r\u00f0ur um a\u00f0 \u00feetta er allt saman r\u00e9tt, \u00fat af fyrir sig. En \u00fe\u00f3tt \u00feessi or\u00f0r\u00e6\u00f0a s\u00e9 r\u00e9tt og vel meint, og tilgangur hennar s\u00e9 a\u00f0 vara almenning og stj\u00f3rnv\u00f6ld vi\u00f0 og hvetja til a\u00f0ger\u00f0a, er alltaf h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 h\u00fan verki \u00f6fugt \u2013 dragi kjark \u00far f\u00f3lki, veiki tr\u00fa unga f\u00f3lksins \u00e1 \u00edslenskuna og framt\u00ed\u00f0 hennar, og valdi \u00fev\u00ed jafnvel a\u00f0 f\u00f3lk sn\u00fai baki vi\u00f0 \u00edslenskunni og hugsi sem svo a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 vonlaust og eins gott a\u00f0 skipta bara yfir \u00ed ensku. \u00dea\u00f0 m\u00e1 au\u00f0vita\u00f0 ekki gerast.<\/p>\n<p>\u00cdslenskan \u00fearf nefnilega a\u00f0 vera \u00ed s\u00f3kn en ekki \u00ed v\u00f6rn og s\u00f3knin \u00e1 a\u00f0 felast \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 efla hana \u00e1 allan h\u00e1tt en ekki \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 berjast gegn ensku og \u00f6\u00f0rum tungum\u00e1lum sem eru t\u00f6lu\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi og eru komin til a\u00f0 vera. Enskan er engin \u00f3gn nema \u00f3n\u00e6miskerfi \u00edslenskunnar s\u00e9 veikt. \u00dea\u00f0 eru ekki erlend \u00e1hrif, hvorki fr\u00e1 innflytjendum n\u00e9 interneti, sem hafa veikt \u00fea\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 erum vi\u00f0 sj\u00e1lf. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 s\u00e6kja fram me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota \u00edslenskuna \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um, efla \u00edslenska b\u00f3ka\u00fatg\u00e1fu, fj\u00f6lmi\u00f0la, kvikmyndager\u00f0 og hvers kyns skapandi greinar, skapa innflytjendum skilyr\u00f0i og hvatningu til \u00edslenskun\u00e1ms og st\u00f3rauka fj\u00e1rveitingar til kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls, og tryggja a\u00f0 \u00edslenska dragist ekki aftur \u00far \u00e1 svi\u00f0i m\u00e1lt\u00e6kni og gervigreindar.<\/p>\n<p>Jafnframt \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 vera rauns\u00e6 og \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 heimurinn er breyttur og vi\u00f0 lifum ekki lengur \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi \u00fear sem eitt og sama tungum\u00e1li\u00f0 getur \u00fej\u00f3na\u00f0 \u00f6llum \u00fe\u00f6rfum allra \u00edb\u00faa. H\u00e9r b\u00faa og starfa tugir \u00fe\u00fasunda sem ekki eiga \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li og \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e6skilegt og mikilv\u00e6gt \u2013 fyrir \u00feau sj\u00e1lf, fyrir samf\u00e9lagi\u00f0, og fyrir \u00edslenskuna \u2013 a\u00f0 \u00feau l\u00e6ri \u00edslensku \u00fe\u00e1 tekur \u00fea\u00f0 t\u00edma, og h\u00e9r munu \u00e1fram ver\u00f0a st\u00f3rir h\u00f3par f\u00f3lks sem ekki hefur fullt vald \u00e1 \u00edslensku. \u00dear a\u00f0 auki mun f\u00f3lki\u00f0 vitanlega halda eitthva\u00f0 \u00e1fram a\u00f0 nota m\u00f3\u00f0urm\u00e1li\u00f0 \u00ed sinn h\u00f3p og ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed \u2013 okkur \u00feykir hr\u00f3svert a\u00f0 \u00cdslendingar \u00ed Vesturheimi hafi haldi\u00f0 lengi \u00ed \u00edslenskuna og \u00e6ttum \u00feess vegna ekki a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt sama gildi um innflytjendur \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n<p>En \u00fev\u00ed fer vitanlega fjarri a\u00f0 aukin notkun erlendra m\u00e1la \u00ed samf\u00e9laginu stafi eing\u00f6ngu af flutningi f\u00f3lks til landsins. \u00der\u00fdsting fr\u00e1 enskunni m\u00e1 ekki s\u00ed\u00f0ur rekja til aukinnar net- og fj\u00f6lmi\u00f0lanotkunar sem \u00a0hefur leitt til \u00feess a\u00f0 umtalsver\u00f0ur hluti \u00fej\u00f3\u00f0arinnar ey\u00f0ir verulegum hluta dagsins \u00ed enskum m\u00e1lheimi \u2013 og \u00fea\u00f0 eru engar l\u00edkur \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 breytist \u00e1 n\u00e6stunni. \u00dear a\u00f0 auki er au\u00f0vita\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 sama hva\u00f0 vi\u00f0 gerum ver\u00f0ur frambo\u00f0 \u00e1 hvers kyns af\u00fereyingar- og fr\u00e6\u00f0sluefni, leikjum o.s.frv. alltaf margfalt meira \u00e1 ensku (og \u00f6\u00f0rum erlendum m\u00e1lum) en \u00edslensku. Vi\u00f0 getum ekki keppt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ed magni en vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 keppa vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ed g\u00e6\u00f0um \u2013 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 s\u00fdna a\u00f0 \u00fea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 gera gott efni \u00e1 \u00edslensku \u00feannig a\u00f0 f\u00f3lk eigi val.<\/p>\n<p>\u00cdslenskan er ekkert \u00e1 banabe\u00f0i \u2013 h\u00fan er sprelllifandi og getur \u00e1tt langa og bjarta framt\u00ed\u00f0 fyrir s\u00e9r. En \u00fe\u00e1 ver\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 hafa tr\u00fa \u00e1 henni og vera s\u00e1tt vi\u00f0 a\u00f0 h\u00fan breytist og sta\u00f0a hennar breytist. H\u00fan ver\u00f0ur aldrei aftur eina m\u00e1li\u00f0 sem nota\u00f0 er \u00ed samf\u00e9laginu, heldur \u00fearf a\u00f0 laga sig a\u00f0 n\u00fdjum veruleika \u2013 og m\u00e1lnotendur \u00feurfa a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 l\u00edka. Samf\u00e9lagi\u00f0 er or\u00f0i\u00f0 fj\u00f6ltyngt og ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 \u00e1fram \u2013 og \u00fea\u00f0 er \u00ed g\u00f3\u00f0u lagi. Fj\u00f6ltyngi er mj\u00f6g algengt \u00ed heiminum og \u00fatbreitt og \u00f3tal d\u00e6mi s\u00fdna a\u00f0 tungum\u00e1l geta lifa\u00f0 g\u00f3\u00f0u l\u00edfi \u00ed samb\u00fdli hvert vi\u00f0 anna\u00f0. Helsta \u00f3gnin vi\u00f0 \u00edslenskuna n\u00fa er a\u00f0 h\u00fan ver\u00f0i ger\u00f0 a\u00f0 vopni gegn tilteknum h\u00f3pum og notu\u00f0 til a\u00f0 klj\u00fafa samf\u00e9lagi\u00f0. Sameinumst um a\u00f0 hafna tilbur\u00f0um til \u00feess \u2013 gle\u00f0ilegan dag \u00edslenskrar tungu!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0r\u00e6\u00f0an um \u00edslenskuna undanfarin \u00e1r hefur oft veri\u00f0 nokku\u00f0 ni\u00f0urdrepandi og full svarts\u00fdni. Tala\u00f0 er um a\u00f0 \u00edslenskan eigi undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja, s\u00e9 \u00ed v\u00f6rn, og \u00fea\u00f0 \u00feurfi a\u00f0 heyja varnarbar\u00e1ttu fyrir hana. \u00c9g hef teki\u00f0 fullan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessari or\u00f0r\u00e6\u00f0u og jafnvel oft veri\u00f0 frumm\u00e6landi \u00ed henni, og \u00e9g er sannf\u00e6r\u00f0ur um a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7760","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7760"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7761,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7760\/revisions\/7761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}