{"id":7764,"date":"2025-11-17T16:06:30","date_gmt":"2025-11-17T16:06:30","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7764"},"modified":"2025-11-17T16:16:34","modified_gmt":"2025-11-17T16:16:34","slug":"ad-faila-eda-feila-tharna-er-efinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/11\/17\/ad-faila-eda-feila-tharna-er-efinn\/","title":{"rendered":"A\u00f0 faila e\u00f0a feila \u2013 \u00fearna er efinn"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/433\/2025\/11\/16\/arnar-gunnlaugs-aetlar-ad-skoda-hvad-thurfi-ad-laga-vid-failudum-okkar-markmidi\/\">fr\u00e1s\u00f6gn<\/a> <em>DV <\/em>af vi\u00f0tali <em>S\u00fdnar sport <\/em>vi\u00f0 \u00fej\u00e1lfara karlalandsli\u00f0s \u00cdslands \u00ed knattspyrnu segir: \u201eVi\u00f0 failu\u00f0um \u00e1 okkar markmi\u00f0i, \u00fea\u00f0 er ekki disaster a\u00f0 faila.\u201c \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>disaster <\/em>er komi\u00f0 beint \u00far ensku og b\u00e6\u00f0i merking og rith\u00e1ttur benda til a\u00f0 <em>faila <\/em>s\u00e9 \u00fea\u00f0 l\u00edka \u00a0\u2013 ensk s\u00f6gn sem merkir 'mistakast, misheppnast' er skrifu\u00f0 <em>fail<\/em>. Enska s\u00f6gnin er reyndar oftast notu\u00f0 me\u00f0 andlagi frekar en forsetningu \u00ed \u00feessari merkingu \u00feannig a\u00f0 ef \u00feetta teki\u00f0 beint \u00far ensku hef\u00f0i e.t.v. m\u00e1tt b\u00faast vi\u00f0 <em>vi\u00f0 failu\u00f0um okkar markmi\u00f0i<\/em>. En \u00fearna er reyndar leita\u00f0 langt yfir skammt \u2013 s\u00f6gnin <em>feila <\/em>er g\u00f6mul t\u00f6kus\u00f6gn sem hefur t\u00ed\u00f0kast \u00ed m\u00e1linu a.m.k. s\u00ed\u00f0an \u00e1 sext\u00e1ndu \u00f6ld \u2013 <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/103048\">d\u00e6mi<\/a> eru um hana \u00ed <em>N\u00fdja testamentinu <\/em>\u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingu Odds Gottsk\u00e1lkssonar fr\u00e1 1540.<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>feila <\/em>er <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/3426\">komin af<\/a> <em>feilen <\/em>\u00ed mi\u00f0l\u00e1g\u00fe\u00fdsku sem aftur er komin \u00far fornfr\u00f6nsku og upphaflega af <em>fallere <\/em>\u00ed lat\u00ednu. Enska s\u00f6gnin <em>fail <\/em>er einnig <a href=\"https:\/\/www.etymonline.com\/word\/fail\">komin af<\/a> <em>fallere <\/em>gegnum fornfr\u00f6nsku \u00feannig a\u00f0 <em>feila <\/em>og <em>fail<\/em> er \u00ed raun sama s\u00f6gnin. \u00cd eldri \u00edslenskum d\u00e6mum er <em>feila <\/em>yfirleitt afturbeyg\u00f0, <em>feila s\u00e9r<\/em> \u2013 \u201eer \u00fea\u00f0 \u00f3sk\u00f6p, a\u00f0 h\u00f6fundurinn skuli ekki feila sjer vi\u00f0, a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a almenningi \u00fev\u00edl\u00edkt rugl og \u00fev\u00edl\u00edkan \u00fev\u00e6tting\u201c segir \u00ed <em>\u00cdslendingi <\/em>1861. \u00dearna merkir s\u00f6gnin 'blyg\u00f0ast s\u00edn, vera feiminn, smeykur vi\u00f0 e-\u00f0, hika vi\u00f0 e-\u00f0' eins og h\u00fan er sk\u00fdr\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>, og sama <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/226909\/merkja\/feila\">sk\u00fdring<\/a> er gefin \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924. \u00deetta vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 a\u00f0almerking e\u00f0a eina merking sagnarinnar langt fram \u00e1 tuttugustu \u00f6ld og er gefin \u00e1n athugasemda um m\u00e1lsni\u00f0.<\/p>\n<p>En \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er s\u00f6gnin eing\u00f6ngu <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/10887\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'gera mist\u00f6k, mistakast, misheppnast' sem er merkingin sem <em>faila <\/em>hefur \u00ed d\u00e6minu sem v\u00edsa\u00f0 var til \u00ed upphafi \u2013 \u00feessi merking, og a\u00f0 auki 'skj\u00e1tlast', er reyndar einnig gefin \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>en merkt \u201e\u00f3forml.\u201c S\u00f6gnin vir\u00f0ist \u00fev\u00ed hafa fengi\u00f0 n\u00fdja merkingu, hugsanlega fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 d\u00f6nsku og\/e\u00f0a ensku, \u00e1 seinni hluta tuttugustu aldar \u00fe\u00f3tt einst\u00f6ku eldri d\u00e6mi megi finna. \u00cd <em>Unga hermanninum <\/em>1922 segir: \u201ehonum feilar aldrei \u00feegar hann d\u00e6mir okkur.\u201c \u00cd <em>Har\u00f0jaxli r\u00e9ttl\u00e6tis og laga <\/em>1924 segir: \u201e\u00fear feilar y\u00f0ur, hr. ritstj\u00f3ri.\u201c \u00cd <em>Heimskringlu <\/em>1938 segir: \u201eHonum feilar v\u00edst ekki \u00fear e\u00f0a hva\u00f0?\u201c \u00cd <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>1944 segir: \u201eSkj\u00f3ni heilan bar mig heim \/ honum feila\u00f0i eigi.\u201c<\/p>\n<p>Upp \u00far mi\u00f0ri \u00f6ldinni ver\u00f0ur n\u00fdja merkingin sm\u00e1tt og sm\u00e1tt algengari og s\u00fa eldri vir\u00f0ist hverfa me\u00f0 \u00f6llu. Eins og d\u00e6min h\u00e9r \u00e1 undan s\u00fdna t\u00f3k s\u00f6gnin framan af frumlag \u00ed \u00fe\u00e1gufalli \u00ed n\u00fdju merkingunni og \u00feannig er h\u00fan gefin, merkt me\u00f0 ? (\u201evont m\u00e1l\u201c), \u00ed annarri \u00fatg\u00e1fu <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar <\/em>fr\u00e1 1983. \u00deolfalli breg\u00f0ur meira a\u00f0 segja fyrir \u2013 \u201e\u00d6rugg vissa er fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 mig feilar aldrei\u201c augl\u00fdsir ma\u00f0ur sem sp\u00e1ir \u00ed spil og les \u00ed bolla \u00ed <em>\u00cdslendingi <\/em>1949. En um 1970 fer nefnifall sm\u00e1tt og sm\u00e1tt a\u00f0 koma \u00ed sta\u00f0inn. \u201eEf \u00e9g feila\u00f0i, bar\u00f0i h\u00fan mig me\u00f0 brau\u00f0kefli\u201c segir \u00ed <em>M\u00fala\u00feingi <\/em>1969. \u00cd <em>M\u00e1nudagsbla\u00f0inu <\/em>1973 segir: \u201eKroppurinn [\u2026] feilar ekki a\u00f0 vekja hj\u00e1 manni syndsamlegar hugsanir.\u201c \u00cd <em>St\u00fadentabla\u00f0inu <\/em>1976 segir: \u201e\u00dear feilar hann reyndar.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>feila \u00e1 <\/em>fer svo a\u00f0 sj\u00e1st \u00e1 \u00e1ttunda \u00e1ratugnum, stundum afturbeygt en \u00fe\u00e1 me\u00f0 \u00feolfalli en ekki \u00fe\u00e1gufalli eins og var \u00ed eldri merkingunni. \u00cd <em>M\u00e1nudagsbla\u00f0inu <\/em>1972 segir: \u201eeinn eigenda [\u2026] feila\u00f0i sig \u00e1 \u00f3\u00fearfa mikilmennsku.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1978 segir: \u201eHann feilar \u00e1 einu grundvallaratri\u00f0i.\u201c \u00cd <em>Nor\u00f0urlandi <\/em>1980 segir: \u201ealm\u00e6tti\u00f0 vir\u00f0ist hafa feila\u00f0 sig \u00e1 bar\u00f3metinu.\u201c \u00cd <em>Heima er bezt <\/em>1980 segir: \u201e\u00fear held \u00e9g a\u00f0 s\u00e9 komi\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed atri\u00f0i sem flestir feila \u00e1.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1981 segir: \u201eEn honum feila\u00f0i \u00e1 einu.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1981 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er \u00fea\u00f0 sem \u00feeir feila sig \u00e1, sko.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>1982 segir: \u201e\u00dea\u00f0 v\u00e6ri synd a\u00f0 feila \u00e1 lokasprettinum.\u201c \u00deegar s\u00f6gnin er afturbeyg\u00f0 er merkingin oft fremur 'misreikna sig' e\u00f0a 'skj\u00e1tlast' en 'mistakast'.<\/p>\n<p>En aftur a\u00f0 tilefni \u00feessara skrifa \u2013 d\u00e6minu um <em>fail <\/em>\u00ed vi\u00f0talinu vi\u00f0 landsli\u00f0s\u00fej\u00e1lfarann. N\u00fa veit \u00e9g au\u00f0vita\u00f0 ekkert hvort hann tengir <em>feila <\/em>vi\u00f0 ensku s\u00f6gnina <em>fail <\/em>e\u00f0a hvort s\u00fa tenging er komin fr\u00e1 bla\u00f0amanninum sem skrifa\u00f0i vi\u00f0tali\u00f0 upp. En \u00feessi tenging er greinilega ekki einsd\u00e6mi heldur \u00ed huga margra \u2013 alls eru \u00e1 t\u00f3lfta hundra\u00f0 d\u00e6mi um sagnmyndir me\u00f0 rith\u00e6ttinum <em>faila <\/em>\u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, \u00f6ll nema \u00ferj\u00fa af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum (sum reyndar \u00ed merkingunni 'fella' sem <em>fail <\/em>getur l\u00edka haft). \u00deetta s\u00fdnir a\u00f0 m\u00f6rgum m\u00e1lnotendum vir\u00f0ist ekki kunnugt um a\u00f0 <em>feila <\/em>er g\u00f6mul s\u00f6gn \u00ed m\u00e1linu og taka hugsunarlaust upp enskan rith\u00e1tt hennar. \u00dea\u00f0 er ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 nota s\u00f6gnina <em>feila <\/em>\u00ed \u00feeirri merkingu sem h\u00fan haf\u00f0i \u00ed vi\u00f0talinu \u2013 ef h\u00fan er skrifu\u00f0 <em>feila<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e1s\u00f6gn DV af vi\u00f0tali S\u00fdnar sport vi\u00f0 \u00fej\u00e1lfara karlalandsli\u00f0s \u00cdslands \u00ed knattspyrnu segir: \u201eVi\u00f0 failu\u00f0um \u00e1 okkar markmi\u00f0i, \u00fea\u00f0 er ekki disaster a\u00f0 faila.\u201c \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 disaster er komi\u00f0 beint \u00far ensku og b\u00e6\u00f0i merking og rith\u00e1ttur benda til a\u00f0 faila s\u00e9 \u00fea\u00f0 l\u00edka \u00a0\u2013 ensk s\u00f6gn sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7764","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7764"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7766,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7764\/revisions\/7766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}