{"id":7770,"date":"2025-11-23T10:20:41","date_gmt":"2025-11-23T10:20:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7770"},"modified":"2025-11-23T10:33:56","modified_gmt":"2025-11-23T10:33:56","slug":"ad-spotta-kott","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/11\/23\/ad-spotta-kott\/","title":{"rendered":"A\u00f0 spotta k\u00f6tt"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin <em>spotta <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/38768\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'h\u00e6\u00f0ast a\u00f0 (e-m), gera gys a\u00f0 (e-m)' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og \u00fea\u00f0 var eina merking hennar til skamms t\u00edma, en \u00fea\u00f0 er n\u00fa gerbreytt. \u00c1 Facebook er t.d. <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/270811673406351\">h\u00f3pur<\/a> me\u00f0 n\u00e6rri 25 \u00fe\u00fasund f\u00e9l\u00f6gum sem heitir \u201eSpotta\u00f0i k\u00f6tt\u201c og hefur \u00feann tilgang a\u00f0 \u201esafna saman myndum og tilkynningum um a\u00f0 k\u00f6ttur hafi veri\u00f0 spotta\u00f0ur\u201c. \u00dea\u00f0 \u00fearf ekki a\u00f0 sko\u00f0a m\u00f6rg innlegg til a\u00f0 sj\u00e1 a\u00f0 <em>spotta\u00f0ur <\/em>merkir \u00fearna ekki 'h\u00e6ddur' heldur v\u00edsar til \u00feess a\u00f0 k\u00f6ttur hafi s\u00e9st e\u00f0a fundist. S\u00f6gnin <em>spotta <\/em>merkir \u00fearna sem s\u00e9 'koma auga \u00e1, bera kennsl \u00e1' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt og nokku\u00f0 auglj\u00f3st a\u00f0 s\u00fa merking hennar er komin \u00far ensku. Hin n\u00fdja merking vir\u00f0ist hafa komi\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 upp \u00far 1990 \u00fe\u00f3tt stundum s\u00e9 vissulega erfitt a\u00f0 fullyr\u00f0a um merkinguna.<\/p>\n<p>\u00deannig segir \u00ed erindi \u00far <em>Skilabo\u00f0askj\u00f3\u00f0unni <\/em>eftir \u00deorvald \u00deorsteinsson sem birtist \u00ed <em>Eintaki <\/em>1993: \u201e\u00c9g var fegur\u00f0ardrottning h\u00e9r fyrrum \/ og fr\u00ed\u00f0ari engin var, \/ \u00feanga\u00f0 til spakvitur spegill \/ spotta\u00f0i hrukkurnar.\u201c H\u00e9r getur merkingin samhengisins vegna veri\u00f0 b\u00e6\u00f0i 'h\u00e6ddist a\u00f0' og 'kom auga \u00e1'. En \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0 d\u00e6mi um n\u00fdja merkingu eru til fr\u00e1 svipu\u00f0um t\u00edma. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1993 segir: \u201eYkkur tekst aldrei a\u00f0 spotta okkur \u00fat.\u201c \u00cd <em>Sj\u00f3mannabla\u00f0inu V\u00edkingi<\/em> 1994 segir: \u201e\u00c9g haf\u00f0i ekki s\u00e9\u00f0 \u00fe\u00e6r margar \u00feennan t\u00edma sem \u00e9g dvaldi \u00e1 Hafnarkr\u00e1nni, eina haf\u00f0i \u00e9g \u00fe\u00f3 spotta\u00f0 vi\u00f0 innkomuna innan um gla\u00f0v\u00e6ra karlmenn vi\u00f0 hornbor\u00f0.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>1998 segir: \u201eA\u00f0 v\u00edsu vorum vi\u00f0 fyrst \u00ed L\u00edmbandinu sem entist bara tv\u00e6r \u00e6fingar en \u00fear spotta\u00f0i \u00e9g Krist\u00ednu.\u201c<\/p>\n<p>D\u00e6mum um n\u00fdju merkinguna fj\u00f6lgar svo mj\u00f6g \u00f6rt upp \u00far aldam\u00f3tum, einkum eftir 2005, en a\u00f0 sama skapi hefur eldri merkingin h\u00f6rfa\u00f0. Ekki ver\u00f0ur betur s\u00e9\u00f0 en a\u00f0 \u00ed langflestum d\u00e6mum fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu t\u00edu \u00e1rum e\u00f0a svo, b\u00e6\u00f0i \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, hafi s\u00f6gnin n\u00fdju merkinguna. H\u00fan kemur l\u00edka oft fyrir \u00ed sambandinu <em>spotta \u00fat <\/em>sem samsvarar <em>spot out <\/em>\u00ed ensku og merkir \u00fe\u00e1 ekki beint 'koma auga \u00e1' heldur 'sigta \u00fat sem hugsanlega br\u00e1\u00f0' \u2013 \u00ed v\u00ed\u00f0um skilningi. \u00c1 <em>Bland.is <\/em>2004 segir: \u201e\u00c9g er b\u00fain a\u00f0 spotta \u00fat dagm\u00f3\u00f0ur sem er n\u00e1l\u00e6gt vinnunni minni.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2019 segir: \u201e\u00c9g held a\u00f0 [\u2026] hafi spotta\u00f0 mig \u00fat \u00feannig \u00feegar hann byrja\u00f0i a\u00f0 kenna m\u00e9r.\u201c \u00cd <em>mbl.is <\/em>2018 segir: \u201esvo erum vi\u00f0 b\u00fain a\u00f0 spotta \u00fat nokkur li\u00f0 sem okkur langar a\u00f0 vinna.\u201c<\/p>\n<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>spott <\/em>er <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/18683\">tali\u00f0 skylt<\/a> s\u00f6gninni <em>sp\u00fdta <\/em>og upphafleg merking \u00feess vera 'sp\u00fdting' sem er t\u00e1kn l\u00edtilsvir\u00f0ingar. S\u00f6gnin <em>spotta <\/em>er leidd af <em>spott <\/em>og merkingin 'h\u00e6\u00f0a' skiljanleg \u00fat fr\u00e1 \u00feessu. Enska nafnor\u00f0i\u00f0 <em>spot <\/em><a href=\"https:\/\/www.etymonline.com\/word\/spot\">merkir<\/a> upphaflega 'blettur' og samhlj\u00f3ma s\u00f6gn 'merkja e\u00f0a \u00f3hreinka me\u00f0 blettum'. Merkingin 'koma auga \u00e1 og bera kennsl \u00e1' v\u00edsa\u00f0i upphaflega til \u00feeirra sem h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 \u201emerktir\u201c \u00e1 einhvern h\u00e1tt (\u201ebletta\u00f0ir\u201c) sem gl\u00e6pamenn e\u00f0a gruna\u00f0ir, en \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld f\u00e9kk s\u00f6gnin \u00fe\u00e1 almennu merkingu sem h\u00fan hefur \u00ed n\u00fat\u00edma ensku \u2013 og hefur fengi\u00f0 \u00ed \u00edslensku. \u00de\u00f3tt n\u00fd merking <em>spotta <\/em>\u00ed \u00edslensku vir\u00f0ist ger\u00f3l\u00edk eldri merkingu hennar er \u00fev\u00ed \u00ed raun um s\u00f6mu s\u00f6gn a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, sem hefur \u00fer\u00f3ast \u00e1 \u00e1kve\u00f0inn h\u00e1tt \u00ed ensku og s\u00fa merking veri\u00f0 tekin upp \u00ed \u00edslensku.<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>spotta <\/em>fellur vitanlega jafnvel a\u00f0 hlj\u00f3\u00f0kerfi og beygingakerfi m\u00e1lsins \u00ed n\u00fdju merkingunni og \u00feeirri eldri og ekki h\u00e6gt a\u00f0 amast vi\u00f0 henni \u00e1 \u00feeim forsendum. \u00dea\u00f0 eru l\u00edka \u00f3tal d\u00e6mi um a\u00f0 samhlj\u00f3ma og \u00f3skyld or\u00f0 hafi mismunandi merkingar og ekki heldur h\u00e6gt a\u00f0 ford\u00e6ma n\u00fdju merkinguna \u00e1 \u00feeim forsendum a\u00f0 <em>spotta <\/em>hafi a\u00f0ra merkingu fyrir. Vissulega er \u00f3heppilegt a\u00f0 \u00ed einst\u00f6ku tilvikum getur leiki\u00f0 vafi \u00e1 \u00fev\u00ed hvor merkingin \u00e1 vi\u00f0, en oftast sker samhengi\u00f0 \u00fe\u00f3 \u00far. Au\u00f0vita\u00f0 er samt h\u00e6gt a\u00f0 amast vi\u00f0 hinni n\u00fdju merkingu sagnarinnar <em>spotta <\/em>\u00e1 \u00feeirri forsendu a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 komin \u00far ensku en \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 um sameiginlegan uppruna vir\u00f0ist vera a\u00f0 r\u00e6\u00f0a er \u00fe\u00f3 t\u00e6past \u00e1st\u00e6\u00f0a til har\u00f0rar bar\u00e1ttu gegn n\u00fdju merkingunni, enda lj\u00f3st a\u00f0 h\u00fan hefur \u00feegar sigra\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin spotta er sk\u00fdr\u00f0 'h\u00e6\u00f0ast a\u00f0 (e-m), gera gys a\u00f0 (e-m)' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k og \u00fea\u00f0 var eina merking hennar til skamms t\u00edma, en \u00fea\u00f0 er n\u00fa gerbreytt. \u00c1 Facebook er t.d. h\u00f3pur me\u00f0 n\u00e6rri 25 \u00fe\u00fasund f\u00e9l\u00f6gum sem heitir \u201eSpotta\u00f0i k\u00f6tt\u201c og hefur \u00feann tilgang a\u00f0 \u201esafna saman myndum og tilkynningum um a\u00f0 k\u00f6ttur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7770","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7770"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7772,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7770\/revisions\/7772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}